پیش‌بینی‌های خوش‌بینانه از حقوق فناوری اطلاعات در سال ۹۸؛ توییتر رفع فیلتر خواهد شد

تقریبا بدون هیچ تردیدی می‌توان گفت که مهم‌ترین موضوعات حقوق فناوری اطلاعات در سال ۱۳۹۷، فیلترینگ تلگرام و اختلافات سازمان صداوسیما با وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و نیز شخص وزیر آن وزارتخانه بر سر آزادسازی فرکانس‌های ۷۰۰ و ۸۰۰ و داستان‌های ستاره مربع بود.  حال سوال این است که در سال ۱۳۹۸ در این فضا چه اتفاقاتی خواهد افتاد.
من البته پیشگو نیستم ولی تصور می‌کنم در این سال، شاهد سه اتفاق مهم در این حوزه خواهیم بود:

۱- حضور حجت‌الاسلام والمسلمین ابراهیم رئیسی در سمت رئیس قوه قضاییه احتمالا تغییراتی در نظام دادستانی کل کشور ایجاد خواهد کرد و در صورت تغییر در دادستانی، احتمالا معاونت فضای مجازی آن که دبیر کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه است نیز دچار تحول می‌شود. در این صورت ممکن است که شاهد تغییراتی در سیاست‌ها و یا مصادیق فیلترینگ یا پالایش در فضای مجازی باشیم. به طور مشخص محتمل است شاهد تغییراتی در فیلترینگ توئیتر هم باشیم. رئیس فعلی قوه قضاییه، خود در توئیتر حضور دارد، هرچند که اعلام می‌شود حساب فعال با نام رئیسی در توئیتر متعلق به او نیست. از سوی دیگر در حالحاضر هم دفتر رهبری و هم سران قوا و هم حتی مقامات نظامی مثل فرماندهی سپاه پاسداران در توئیتر حاضر هستند. علاوه بر مقامات رسمی دیگر مانند وزرای کابینه دولت دوازدهم، نمایندگان مجلس، اعضای شورای شهر؛ بسیاری از فعالان سیاسی دیگر نیز در این شبکه اجتماعی حضور دارند و از این رو به نظر می‌رسد زمینه لازم برای رفع فیلتر از این شبکه اجتماعی به وجود آمده باشد. بنابراین پیش‌بینی من این است که توییتر در سال ۹۸ رفع فیلتر خواهد شد.

۲- با این حال تغییر مهم‌تر در نظام حقوق فناوری اطلاعات این است که اساسا ما از مرحله فیلترینگ عبور خواهیم کرد. تجربه فیلترینگ تلگرام که عملا این سرویس را از طریق فیلترشکن‌ها یا کلاینت‌های داخلی (پوسته‌های فارسی تلگرام)  در اختیار کاربران قرار داد، نشان داد که راه درست در عرصه حاکمیت بر فناوری اطلاعات در حقیقت، تعامل با شرکت‌های سرویس‌دهنده و مقررات‌گذاری است. در سال گذشته و با اقداماتی دادستانی کل کشور و نیز ابلاغ بخشنامه حمایت از کسب‌وکارها توسط معاون حقوقی رئیس جمهوری مشخص شد که نظام قضایی و اجرایی به سمت تعامل با سرویس‌دهنده‌های داخلی می‌رود و پیش‌بینی من این است که دیگر شاهد فیلترینگ سرویس‌دهنده‌های داخلی در پلتفرم‌های اینترنتی نخواهیم بود.

۳-اما هنوز مساله اصلی نحوه تعامل با سرویس‌دهنده‌های خارجی است و به طور مشخص باید گفت که در حالحاضر مهم‌ترین مساله نظام حاکمیتی ما تعامل با یک سرویس‌دهنده خارجی یعنی اینستاگرام (فیس‌بوک) است. شبکه اجتماعی که با حدود ۲۵ میلیون کاربر در ایران پرجمعیت‌ترین شبکه اجتماعی است و البته با امکاناتی مانند Live یا IGTV به رقیبی جدی برای صداوسیما تبدیل شده است.
در این شرایط نحوه برخورد با اینستاگرام به نظر ارتباطی با دو پیش بینی سابق ما نخواهد داشت. یعنی در مورد اینستاگرام نه می‌توان به تغییر سیاست‌های قوه قضاییه دلخوش کرد و نه تصور کرد که نظام قضایی و اجرایی به سمت تعامل یا قانون‌گذاری پیش خواهد رفت؛ بلکه باید گفت با توجه به سابقه لابی‌گری صداوسیما برای فیلترینگ تلگرام و نیز منافعی که این رسانه در آن دوران با اپلیکیشنی مثل سروش داشت و هم‌چنین با توجه به اختلافات جدی که سازمان در عرصه‌های دیگر با سیاست‌های دولت در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات دارد؛ به نظر می‌رسد که شاهد تلاش‌های این سازمان برای فیلترینگ اینستاگرام هم خواهیم بود که البته میزان موفقیت آن، بسته به قدرت لابی صداوسیما و نیز سیاست‌گذاری‌های شوراهای عالی فضای مجازی و حتی امنیت ملی دارد. از این رو پیش‌بینی من است که تلاش‌های صداوسیما برای فیلترینگ اینستاگرام ادامه پیدا خواهد کرد اما به نتیجه نخواهد رسید.