زیست‌بوم خسته دیجیتال ایران چقدر توان بقا دارد؟ موسم تاب‌آوری

وقتی اولین موشک‌ها از آسمان عبور کردند و اخبار درگیری مستقیم ایران و رژیم متجاوز اسرائیل، جهان را در بهت فرو برد، لرزش آن تنها در خطوط مرزی یا پایتخت‌های سیاسی احساس نشد؛ در عمق شهرها، دور از پادگان‌ها و یگان‌های موشکی، پلتفرم‌های فناوری، سرورهای ابری، اپ‌های مالی و فروشگاه‌های آنلاین نیز بی‌درنگ وارد وضعیت هشدار شدند. آژیرها در مرکز عملیات شرکت‌های فناوری به‌ صدا درآمد. جنگ، اگرچه نظامی و در سطح بالا بود، اما خیلی زود به کف بازار اقتصاد دیجیتال ایران سرایت کرد. در قدم اول بسیاری از پلتفرم‌ها و بسترهای خدمات آنلاین اعلام آمادگی کردند که سعی می‌کنند به صورت پایدار خدمات خود را ارائه دهند، اما به‌تدریج با افزایش تنش و اختلال در اینترنت و در نهایت ملی شدن آن، به مدت چند روز اپلیکیشن‌ها از کار افتادند، APIها کند شدند، مشتریان سردرگم شدند، ترافیک ناگهان افت کرد و نیروهای انسانی ترس از دست دادن شغل‌شان را حس کردند. در واقع این درگیری ۱۲روزه، آزمونی ناخوانده برای سنجش تاب‌آوری اقتصادی ایران- به‌ویژه در بخش دیجیتال- بود. بخشی که یک دهه با شعار «تحول دیجیتال»، «استارت‌آپ‌های بومی» و «فناوری ملی» تبلیغ شد، اما در مواجهه با نخستین بحران منطقه‌ای تمام‌عیار، تصویری از یک زیست‌بوم خسته به نمایش درآمد. شرکت‌ها حتی بدون اینکه زیرساخت‌هایشان هدف قرار گیرد، در خطر فروریختگی قرار گرفتند زیرا سرمایه‌ای برای مقاومت، پشتیبانی یا بازسازی نداشتند. این فرو ریختن، محصول یک‌ شب جنگ نبود. سال‌ها بی‌سرمایه‌گذاری، قطع دسترسی به سرمایه‌گذاران خارجی، فقدان چشم‌انداز صادراتی، انحصار در بازیگران کلیدی، نگاه امنیتی و ابزارانگارانه به پلتفرم‌ها و اینترنتی که هیچ‌گاه نتوانست به زیرساخت پایداری تبدیل شود، همه و همه زمینه این ناپایداری را فراهم کرده‌اند. به همین دلیل، پرسش اصلی پس از این بحران، دیگر این نیست که آیا می‌توان به رشد اقتصاد دیجیتال بازگشت، بلکه این است که تا چه حد می‌توان پایدار بود و...