نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 54
محصول ماه

شماره ۵۳ دی

شرکت ارتباطات زیرساخت
تلگرام پیوست
شماره 53 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 31

آیا فضای کسب‌وکاری کشور آبستن تولد پنج یونیکورن است

اولین تک‌شاخ

«هیچ‌ زمانی نبوده که تک‌شاخ وجود نداشته باشه. ما همیشه زندگی می‌کنیم، ما به اندازه آسمان قدمت داریم و به اندازه ماه.» اغلب کسانی که کودکی یا نوجوانی‌شان در دهه ۶۰ سپری شده این دیالوگ‌های زیبای کارتون دوست‌داشتنی «آخرین تک‌شاخ» را به یاد دارند، تک‌شاخی که اشمندریج تردست او را از قفس جادوگر پیر آزاد کرد و با او راهی سرزمین هاگارد، مظهر تاریکی، ‌شد تا گاو سرخ سلطان هاگارد را شکست دهد و بقیه تک‌شاخ‌ها را از دست او برهاند. سلطان هاگارد، شیفته زیبایی و درخشش تک‌شاخ‌ها، همه آنها را تصاحب کرده بود. اما تک‌شاخ داستان بعد از حمله به گاو پلید در نهایت او را به سمت دریا روانه ‌کرد. موجی از یونیکورن‌ها به ساحل آمدند و دژ هاگارد فرو ریخت. این داستان تاثیرگذار کودکانه شاید نمادی باشد از رویاپردازی و برنامه‌ریزی برای استارت‌آپ‌هایی ایرانی که بیش از یک میلیارد دلار ارزش‌گذاری شده‌اند و حالا دولت وعده داده است تا چند سال آینده چند نمونه از آنها بر ساحل کسب‌و‌کار ایرانی دیده شود. ولی چقدر ما به این موجودات افسانه‌ای نزدیکیم؟ جنگل تک‌شاخ‌ها یونیکورن‌ها، این موجودات خیال‌انگیز که نماد کامیابی، توانگری، پاکی و زیبایی هستند و روزگاری فقط یک افسانه تلقی می‌شدند و هر کسی قابلیت دیدن آنها

شماره 53 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 109

درباره اخاذی‌گری دیجیتالی چه می‌دانیم

قتل‌های پسامدرن

باج‌افزارها به زبان خیلی ساده نرم‌افزارهای اخاذی در دنیای دیجیتالی هستند، دنیایی که در آن ممکن است باتری دیجیتالی قلب شما هک شود و هکر با اجرای نوعی باج‌افزار از شما باج بخواهد. باجی که اگر نپردازید، هکر به‌ راحتی می‌تواند باتری قلب را از کار بیندازد، از آن قتل‌های پسامدرنی که از راه دور و با چند تا کلیک صورت می‌گیرد. شاید هم گاه حوصله هکر سر برود و بخواهد پشت فرمان وسیله نقلیه بدون راننده بنشیند و کمی ویراژ دهد. امروزه باج‌افزارها بیش از هر زمان دیگری توجه را به خود جلب کرده‌اند. در عین حال که روش‌های مقابله با باج‌افزارها پیشرفت می‌کند باج‌افزارها نیز توسعه می‌یابند و پیچیده‌تر می‌شوند. آنها می‌توانند در روند کار بهداشت و درمان، کسب و کارها و… اختلال ایجاد کنند. همزمان با اوج گرفتن این برنامه‌های ترسناک نقش دولت‌ها و سازمان‌ها در فراهم آوردن امنیت و نقش افراد در حفاظت از اطلاعات خود بیش از پیش اهمیت می‌یابد. مینا پاکدل

شماره 53 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

آنچه می‌توان از اعداد و ارقام لایحه بودجه سال ۹۷ درباره وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات دریافت

خوش ‌به حال استارت‌آپ‌ها

نخستین بودجه دولت دوازدهم، آن‌طور که رئیس‌جمهور اعلام کرد، مسیر حرکت چهارساله این دولت را نشان می‌دهد. نگاهی به بودجه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و زیرمجموعه‌هایش نشان می‌دهد جهت‌گیری آینده دولت به سمت حمایت از استارت‌آپ‌ها و استقرار دولت الکترونیکی است. در همین حال منابع درآمدی دولت از صنعت ICT نسبت به سال‌های گذشته تغییر چندانی نکرده و دولت همچنان ترجیح می‌دهد از محل فعالیت‌های شرکت ارتباطات زیرساخت درآمد قابل توجهی داشته باشد و موضوع آزادسازی پهنای باند که در برنامه ششم توسعه نیز به آن اشاره شده حداقل در سال ۹۷ اجرایی نمی‌شود. از دیگر نکات لایحه بودجه سال آینده می‌توان به دست باز وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات برای هزینه‌کرد بودجه اشاره کرد. این موضوع در حالی است که لایحه بودجه ۹۷ به نسبت لوایح ادواری سال‌های گذشته شفافیت بسیار بیشتری دارد. تبصره‌ها در لایحه بودجه سال آینده نام وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در تبصره‌های متعددی آمده که می‌توان گفت برای اولین بار است که چنین اتفاقی رخ می‌دهد و معمولاً فاوا در تبصره‌ها حضوری کمرنگ داشته. در بند ه تبصره ۷ به دولت اجازه داده شده یک طلب قدیمی را پیگیری کند. ماجرا از این قرار است که شرکت مخابرات ایران در سال ۸۵ بابت

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 53 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 36

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات:

مخالفیم صندوق صدقات راه بیندازیم

اگر تا چند سال پیش فضای ایجادشده برای فعالیت استارت‌آپ‌های ایرانی و فعالیت‌های مختلف در این زمینه از دید بسیاری از مدیران و کارشناسان حبابی بود که به زودی می‌ترکد، اما حالا شرایط به جایی رسیده که بسیاری پیش‌بینی می‌کنند در پنج سال آینده ایران چند یونیکورن موفق خواهد داشت. وزیر ارتباطات هم از جمله این افراد است که معتقد است چشم‌انداز دوران صدارتش در وزارت ارتباطات ایران ایجاد فضا برای خلق پنج یونیکورن است. البته در گفت‌و‌گویی که با محمدجواد آذری جهرمی انجام دادیم او تاکید کرد که داشتن پنج یونیکورن در دوران وزارتش یک وعده نیست و یک چشم‌انداز است. او در این گفت‌وگو تاکید کرد که می‌خواهد برعکس وزیران پیشین به جای ثبت یک دستاورد ارتباطی در کارنامه کاری‌اش، یک دستاورد در حوزه فناوری اطلاعات را به نام خود ثبت کند. با جهرمی در دفترش در ساختمانی که پیش از او ۱۰ وزیر در آن مسئولیت مدیریت وزارت ارتباطات را عهده‌‌دار بوده‌اند به گفت‌وگو نشسته‌ایم که می‌خوانید. شما در مراسم معارفه خود در وزارت ارتباطات وعده دادید که در چهار سال وزارت‌تان پنج شرکت بین‌المللی یا یونیکورن خواهیم داشت. بر اساس چه شرایط و تحقیقاتی چنین وعده‌ای را مطرح کردید؟ این یک وعده نبود بلکه چشم‌انداز ما

شماره 53 باشگاه مدیران یک روز، یک مدیر صفحه 61

بونیتا، استارت‌آپی که به صورت هفتگی گل به اشتراک می‌گذارد

خود را به گلی مهمان کن

بونیتا بونیتا زمینه کاری:  به اشتراک گذاری گلنیروی انسانی:  ۱۵ نفر سال تاسیس: ۱۳۹۵ روح آدمی لطیف است، گاه می‌شکند و گاه فسرده می‌شود. افراد مختلف برای التیام روح و روان خود راه‌های متفاوتی برمی‌گزینند: کتاب و شعر خواندن و گوش دادن به موسیقی. در این میان ارتباط با طبیعت و لذت بردن از مناظر زیبا را می‌توان راه‌حلی ساده اما مهم دانست. تماشای گل‌ها همواره مأمنی برای فرار از هیاهوی دنیای بیرونی و درونی بشر بوده و هست. اما حال که جبر زمانه ما را از خانه‌های حیاط‌دار به آپارتمان‌های چند در چند بی‌هویت سوق داده و از لذت تماشای گل و گیاه محروم هستیم، آوردن گلدان هرچند کوچک در خانه بسیار آرامش‌بخش است. در این میان کسانی هم هستند که می‌خواهند این آرامش را به خانه‌ها هدیه دهند. افرادی مانند اعضای خانواده استارت‌آپ بونیتا که لبخندها را با اشتراک‌گذاری گل‌ها تکثیر می‌دهند و مشتریان می‌توانند به صورت هفتگی یا ماهانه در روز و ساعت مشخص گل خود را دریافت کنند. این ماه به سراغ زهرا اصغریان و محمدحسن تقی‌ئی، زوج موسس بونیتا، آمدیم. آنها پس از گذراندن روزهای پرفراز و نشیب سعی دارند فرهنگ وجود همیشگی گل را در میان خانواده‌های ایرانی نهادینه کنند و می‌خواهیم دریابیم که آیا توانسته‌اند.

شماره 53 خدمت و تجارت دولت الکترونیکی صفحه 70

با گذشت بیش از پنج ماه از افتتاح سرویس دولت همراه

واماندگی «دولت همراه»

۲۲ بــار بــه عنوان رئیس ســازمان فنــاوری اطلاعات حاضر شــد. تنها پس از گذشــت ســه روز از این همایش ســرائیان جایگزیــن جهانگرد و نصراللــه جهانگــرد بــه عنــوان معــاون فناوری های نویــن وزارت ارتباطات معرفی شــد. در این جلســه او بــرای آخرین بــار اقدامات انجام شــده از ســوی این وزارتخانه را برای توســعه دولت الکترونیکی و معماری ســازمانی شــبکه ملی اطلاعات تشــریح کرد. اما در لحظه نگارش این گزارش جهانگرد همچنان رئیس سازمان فناوری اطلاعات بود. دولت همراهی که بیش از پنج ماه از افتتاح آن گذشته اما همچنان در دسترس عموم نیست و بر اساس آنچه جهانگرد گفته، قرار است پیش از دهه فجر امسال در دسترس عموم قرار گیرد. رضا باقری اصل، معاون دولت الکترونیکی سازمان فناوری اطلاعات، می‌گوید این سرویس زمانی در اختیار عموم قرار می‌گیرد که ارزش افزوده‌ای برای مردم داشته باشد و به نظر می‌رسد هنوز این ارزش افزوده به دولت همراه اضافه نشده است. همکاری نکردن دستگاه‌های دولتی برای ارائه سرویس‌هایشان به دولت همراه علت اصلی نبود این ارزش افزوده است. چابک نبودن مدیران و کارمندان و گریز آنها از شفافیت، دلایل اصلی این عدم همکاری است. دولت همراه پلتفرمی یکپارچه است که با شعار «شفافیت در ارائه خدمات دولتی و عمومی به مخاطبان» طراحی

شماره 53 خدمت و تجارت دولت الکترونیکی صفحه 73

مروری بر بودجه بخش دولت ‌الکترونیکی لایحه بودجه ۹۷

پول کمتر، شفافیت بیشتر

نگاه کلی به بودجه مخصوصاً ردیف بودجه بخش گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات دولت‌ الکترونیکی شاید این‌گونه به نظر بیاید که بودجه دولت ‌الکترونیکی کاهش یافته، اما جزئیات مشخص‌شده برای اجرای پروژه‌های مختلف در وزارتخانه‌های مختلف یکی از نقاط قابل توجه در بودجه امسال است و رویکرد دولت به توسعه دولت الکترونیکی را نشان می‌دهد. امسال ردیف‌های بودجه به صورت مشخص بودجه اختصاص‌یافته به هر کدام از طرح‌های اجرایی‌شده دولت الکترونیکی را مشخص کرده است. از سویی تبصره‌های بودجه به وزارت ارتباطات و فناوری ‌اطلاعات و شرکت‌های تابعه این وزارتخانه اجازه داده است که بخشی از بودجه خود را برای توسعه دولت ‌الکترونیکی هزینه کنند. بودجه اختصاص‌یافته به ردیف برنامه توسعه دولت‌ الکترونیکی سال ۹۷ نسبت به امسال تقریباً ۱۹ میلیارد تومان کاهش یافته است، اما ردیف‌های مختلفی که به طرح‌های مختلف دولت ‌الکترونیکی و پروژ‌های دولت در این بخش اشاره می‌کند نشان‌دهنده برنامه دولت در این بخش است. امسال اولین سالی است که در تبصره‌های بودجه به صورت خاص به موضوع دولت ‌الکترونیکی اشاره شده است و اجازه تخصیص اعتباراتی برای اجرایی شدن این طرح‌ها را می‌دهد. در بند ج تبصره ۱۸ به صورت خاص به موضوع اجرایی شدن پروژه‌های دولت الکترونیکی اشاره شده است. طبق پیش‌بینی‌های این بند،

شماره 53 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 109

درباره اخاذی‌گری دیجیتالی چه می‌دانیم

قتل‌های پسامدرن

باج‌افزارها به زبان خیلی ساده نرم‌افزارهای اخاذی در دنیای دیجیتالی هستند، دنیایی که در آن ممکن است باتری دیجیتالی قلب شما هک شود و هکر با اجرای نوعی باج‌افزار از شما باج بخواهد. باجی که اگر نپردازید، هکر به‌ راحتی می‌تواند باتری قلب را از کار بیندازد، از آن قتل‌های پسامدرنی که از راه دور و با چند تا کلیک صورت می‌گیرد. شاید هم گاه حوصله هکر سر برود و بخواهد پشت فرمان وسیله نقلیه بدون راننده بنشیند و کمی ویراژ دهد. امروزه باج‌افزارها بیش از هر زمان دیگری توجه را به خود جلب کرده‌اند. در عین حال که روش‌های مقابله با باج‌افزارها پیشرفت می‌کند باج‌افزارها نیز توسعه می‌یابند و پیچیده‌تر می‌شوند. آنها می‌توانند در روند کار بهداشت و درمان، کسب و کارها و… اختلال ایجاد کنند. همزمان با اوج گرفتن این برنامه‌های ترسناک نقش دولت‌ها و سازمان‌ها در فراهم آوردن امنیت و نقش افراد در حفاظت از اطلاعات خود بیش از پیش اهمیت می‌یابد. مینا پاکدل

شماره 53 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 116

نگاهی به روندهای غالب باج‌افزار در سال 2017

سارقان آماتور، آماتوران سارق

  دانستن اینکه حمله‌های باج‌افزاری تهدیدی برای شما و کسب و کارتان به حساب می‌آیند کافی نیست، شما همچنین باید نسبت به روندهایی که در جامعه جرائم سایبری وجود دارد آگاه و هوشیار باشید. در سال ۲۰۱۶، ۶۲ خانواده باج‌افزاری جدید پدید آمد که افزایش این باج‌‌افزارها طی ژانویه و سپتامبر ۲۰۱۶، ۱۱ برابر بوده است. همه اینها به این دلیل است که هکرها در هدف قرار دادن افراد و کسب و کارها پیچیده‌تر شده‌اند و به این ترتیب مطلع بودن در مورد روندهای غالب امری بسیار حیاتی برای کسب و کارها و افراد است. در اینجا به پنج روند در حال ظهور باج‌افزار در چشم‌انداز سال ۲۰۱۷ نگاهی می‌اندازیم. سربر، لاکی و دیگران در سال ۲۰۱۶ شاهد ورود ۴۴ هزار و ۲۸۷ شاخه جدید باج‌افزار بودیم که از طریق فایل‌های ضمیمه ایمیل و نرم‌افزار exploit kit پخش شده بودند. پخش شدن این باج‌افزارها تا حدی گسترده است که امروزه بازیکنان بزرگی در دنیای تهدید سایبری به شمار می‌آیند، بازیکنانی که به کاربران و شرکت‌ها آسیب می‌زنند. دو نمونه بزرگ این باج‌افزارها سربر (Cerber) و لاکی (Locky) و CryptXXX بوده‌اند. باج‌افزار سرقت‌شده محققان در حالی که تلاش می‌کردند مشکل این بدافزار را حل کنند ناخواسته با ایجاد باج‌افزار آموزشی منجر

شماره 53 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

متخصصان حوزه امنیت درباره سال 2018 چه می‌گویند

مد جدید سال

تا پنج سال قبل باج‌افزار نوعی بدافزار (malware) بود که حدود یک دهه تاثیر چندانی در جهان نداشت، در سال ۲۰۱۷ اما همه‌جا هست و به عنوان تهدید شماره یک جایگزین انواع دیگر بدافزار شده است. دو مساله وضعیت باج‌افزار را تغییر داده است: گسترش بیت‌کوین و ترس‌افزارهای (scareware) اف‌بی‌آی که استفاده و توسعه آنها در سال ۲۰۱۲ کاهش یافت، اما این اصل را ثابت کرده است که اخاذی دیجیتالی می‌تواند سودآور باشد. بر اساس Symantec شانزده خانوار در ابتدای سال ۲۰۱۴ در مقیاس بسیار کم با باج‌افزارهایی مثل Cryzip آلوده شده بودند، نکته جالب این است که در سال ۲۰۱۵ این آمار ۲۷ خانوار بود. جلوگیری از باج‌افزار حتی برای سیستم‌عامل‌های ویندوز که آنتی‌ویروس در آنها اجرا می‌شود و در حال توسعه‌اند دشوار است. به این ترتیب امنیت سایبری موضوعی است که امروزه توجه زیادی را به خود جلب کرده است. حوزه امنیت سایبری بسیار گسترده است و بدافزارها، ایمیل‌های فیشینگ، هک شبکه‌های اجتماعی و خدمات مبتنی بر ابر را در بر می‌گیرد. با پیشرفت فناوری آسیب‌پذیری‌های جدید نیز کشف می‌شوند و موانع جدیدی بر سر راه متخصصان حوزه امنیت قرار می‌گیرد. برای فهم بهتر وضعیت در حال تغییر نظر متخصصان سایبری را در مورد روندهای امنیتی و پیش‌بینی‌های

شماره 53 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

نقش بیت‌کوین در اخاذی‌های دیجیتالی

روایت این مجرمان سایبری تنبل

باج‌افزارها امروزه رونق زیادی پیدا کرده‌اند. مجرمان سایبری اکنون در حال کسب پول‌های چند صد و هزار دلاری از طریق قربانیانی هستند که آلوده به باج‌افزارها شده‌اند. پژوهشگران امنیت سایبری هشدار داده‌اند این ابزارها مشکل‌سازترین تهدید سایبری به‌ حساب می‌آیند. مشهورترین باج‌افزار سال ۲۰۱۶ در مرکز پزشکی پروبیوتیک هالیوود منتشر شد و بیمارستان لس‌آنجلس را مجبور کرد پس از قفل شدن سیستم‌های فناوری اطلاعاتش توسط هکرها اعلام «اورژانس داخلی» کند. درخواست‌های باج‌افزارها معمولاً در قالب بیت‌کوین رخ می‌دهند، بیت‌کوینی که امروزه تبدیل به سیستمی دیجیتالی برای رمزگذاری بر اساس روش زنجیره‌بلوکی است و راهی امن و غیرقابل رصد برای دریافت و پرداخت محسوب می‌شود. بیت‌کوین نوعی ارز مطلوب برای کسانی است که می‌خواهند فعالیت‌های مالی‌شان را پنهان نگه دارند. محبوبیت بیت‌کوین در سال‌های اخیر افزایش زیادی یافته است و از طرف دیگر نیز باج‌افزارها از سال ۲۰۱۶ اوج گرفته‌اند: آیا می‌توان رشد این دو بستر را با هم مرتبط دانست؟ دیوید اِم (David Emm) پژوهشگر امنیتی در کسپرسکی می‌گوید: «این موضوع به نظر من دقیقاً درست است. وجود سیستم‌های پرداخت ناشناس قطعاً بخشی از بازی را به مجرمان سایبری می‌سپارد.» با این حال باید اشاره کرد که اخاذی‌های آنلاین قبل از ظهور بیت‌کوین هم وجود داشتند، اما هیچ‌گاه به ‌اندازه