مدیرعامل شرکت ملی پست: ترکیب فناوری و نیروی انسانی فعالیت‌های پست را تداوم بخشید در مقایسه با سال قبل با کاهش حدود ۵۰ تا ۵۵ درصدی ترافیک مواجه هستیم

در مقایسه با قطعی اینترنت در دی‌ماه و جنگ دوازده‌روزه، این دوره از نظر عملیاتی و فناوری چه تفاوت‌هایی برای شرکت ملی پست داشت؟

تجربه‌ بحران‌ جنگ دوازده روزه و قطعی اینترنت در دی ماه باعث شد در این دوره با آمادگی بیشتری وارد عمل شویم. گام‌هایی که برای حل چالش‌های خدمت‌رسانی به مردم برداشته شده بود، زیرساخت‌های ما را تقویت کرده و تمرکز عملیاتی ما را بالاتر برد. البته سطح حملات و نوع قطعی این‌بار نسبت به دوره گذشته متفاوت بود و محدودیت‌های بیشتری ایجاد کرد، اما در عین حال هم آمادگی زیرساختی و هم نحوه مواجهه همکاران و فرایندهای اجرایی‌مان ارتقا پیدا کرد. تفاوت اصلی این‌بار در هم‌زمانی بحران با ایام نزدیک به نوروز است. در این دوره، کسب‌وکارها چه الکترونیکی و چه سنتی به‌ویژه در بازارهای پرتحرکی مانند بازار تهران و بازارهای موبایل، با توقف‌هایی در فعالیت مواجه شدند. این موضوع مستقیما بر فرایندهای اجرایی و عملیاتی شرکت ملی پست اثر گذاشت و عملا اسفند متفاوتی را برای همه ما رقم زد.

در مقایسه با اسفند سال قبل چه میزان کاهش در تعداد مرسولات داشته‌اید؟

اگر هفته اول سال جاری را با هفته اول بحران مقایسه کنیم، حدودا با افت ۹۰ درصدی مواجه شدیم. اما به مرور این وضعیت با تمهیداتی که اندیشیدیم تغییر کرد. حضور میدانی مدیران در سراسر کشور، مراجعه به حوزه‌های کسب‌وکار و اطمینان‌بخشی به پایداری خدمات پستی، همچنین ایجاد تسهیلات برای جمع‌آوری مرسوله‌ها، به این فرآیند کمک کرد. البته صاحبان کسب‌وکار نیز خود را با شرایط وفق دادند. حالا با توجه به ایام پایانی سال، در مقایسه با سال قبل با کاهش حدود ۵۰ تا ۵۵ درصدی ترافیک مواجه هستیم. البته در حوزه ترافیک اداری، مانند کارت‌ها، اسناد بانکی و موارد مشابه، شاهد افت قابل توجهی هستیم. اگر این را با حوزه تجارت الکترونیکی مقایسه کنیم، کاهش کلی مرسوله‌ها حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد است. با توجه به اینکه بخشی از فعالیت‌های فعالان پستی خصوصی متوقف شده و بار زیادی به سمت شرکت پست آمده، در حوزه کالا، خدمات مرتبط با بسته‌ها و امانت، و تجارت الکترونیکی، حجم ترافیک مرسوله‌ها بسته‌ای ما بیشتر است.

در شرایطی که بسیاری از سامانه‌های عمومی وابسته به اینترنت هستند، پست تا چه حد وابسته به اینترنت بین‌الملل بوده و چقدر توانسته تداوم خدمات را حفظ کند؟

برای داشتن پایداری در خدمات، حدود دو دهه است که شبکه داخلی خودمان را فعال کرده و روی آن سرمایه‌گذاری کرده‌ایم و در این حوزه چالش جدی نداریم. بنابراین وابستگی به حوزه بین‌الملل وجود ندارد.

خدمات پست بین‌الملل چگونه انجام می‌شود؟

بخش خدمات پستی بین‌الملل عملاً متوقف شده است. دلیل توقف این بخش آن است که ارسال مرسوله‌ها از طریق مسیر هوایی انجام می‌شود. اگرچه در جنگ قبلی برنامه‌ریزی کرده بودیم تا از طریق خطوط دریایی با کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس ارتباط برقرار کنیم، اما در این جنگ عملاً آن فرصت فراهم نیست و در نتیجه حوزه بین‌الملل ما، هم در خدمات پستی و هم در ارتباطات بین‌الملل، قطع است.

نحوه همکاری شرکت ملی پست با شرکت‌های همکار در بخش خصوصی و استارت‌آپ‌ها چگونه بود؟

رویکرد کلان شرکت ملی پست در دوره اخیر بر این اساس بوده که بتوانیم در حوزه خدمات پستی، از ظرفیت‌های یکدیگر استفاده کنیم. برای مثال، در حوزه صندوق‌های هوشمند توزیع یا لاکرها با شرکت‌های زیرمجموعه این حوزه همکاری می‌کردیم و این علاقه‌مندی در مورد سایر اپراتورها نیز وجود داشت. هر جا توانستیم روابطی منطقی مبتنی بر اصول کسب‌وکار با هم داشته باشیم، این همکاری را انجام داده‌ایم. در این ایام، چندین مسئله مطرح بود؛ از جمله اینکه ما در یک صنف مشترک کار می‌کنیم و باید حواسمان به هم باشد. وظیفه ما این است که در هر شرایطی خدمات پستی را ارائه دهیم. بنابراین استراتژی و سیاست ما مذاکره با دوستان و تداوم این همکاری بود.

با تیپاکس به تازگی گفت‌وگو کردیم و ما همیشه ظرفیت شرکت ملی پست را به عنوان یک سازمان توانمندساز در اختیار شرکت‌های فعال حوزه تجارت الکترونیکی، اپراتورها و فعالانی که خدمات ارزش افزوده می‌دهند، قرار داده‌ایم.

از منظر تحول دیجیتال، که شرکت ملی پست مدت‌هاست روی آن تاکید دارد، فناوری‌‌ها چگونه در این روزهای بحرانی به کمک شرکت ملی پست آمدند؟

اختلال جی‌پی‌اس تاثیری روی فرآیند کاری پستچی‌ها داشته است؟

از آنجا که مدل اجرایی در پست مبتنی بر الگوی گشت‌ نامه‌‌رسانی است، چارچوب کار همکاران ما اساساً وابسته به شرایط کاری، روتینگ مبتنی بر نقشه‌های جغرافیایی (GI) و مسیرهای هوشمند نیست. البته این اختلال در مسائل مربوط به خطوط رهسپاری تاثیرگذار بود و چالش‌هایی ایجاد کرد که برای آن‌ها راهکارهایی پیدا کردیم، اما این وابستگی در سیستم اصلی وجود نداشت. بنابراین اختلال جی‌پی‌اس تاثیر اجرایی نداشته و دوستان ما تجربه عملیاتی خود را به صورت محل‌محور انجام می‌دهند.

نقش دیتاسنترهای داخلی پست و سرورهای بومی در پایداری خدمات چقدر مؤثر بود؟

ما همچون گذشته دارای یک شبکه بسیار بزرگ اینترنت داخلی هستیم که برای ارائه خدمات در سطح پهنه گسترده کشور، شامل همه شهرها، دفاتر پیشخوان و دفاتر روستایی، پایداری را حفظ کرده‌ایم. از سوی دیگر، همکاران ما در توزیع یا زیرساخت به این شبکه متصل هستند؛ بنابراین این پایداری بسیار حائز اهمیت است. نگاه ما این است که در این حوزه باید به صورت مشخص  روی توسعه و بهبود این موارد تمرکز کنیم، چرا که این یک مسئله سنواتی است و نیاز به توسعه دارد. این موضوع همیشه به عنوان یک مسئله حائز اهمیت در دستور کار ما بوده است.

به صورت کلی کدام یک از خدمات شرکت ملی پست را در این روزها تاب‌آورتر برآورد می‌کنید؟

اگر ماهیت کارکردی سازمان‌ها در نظام اداری و اجرایی را بررسی کنیم، باید ببینیم آن بخشی که به عهده آنها گذاشته شده، بر چه چارچوب‌هایی استقلال پیدا کرده و چه ارزشی تولید می‌کند. شاید از این منظر، حرکت کامیون‌های پستی بین‌شهری و حضور همکاران پستچی در خیابان‌ها در شرایطی که خطرات متعددی مانند بمباران وجود دارد، بسیار قابل توجه باشد. این حضور فیزیکی و میدانی همراه با لبخند همکاران ما برای رساندن مرسولات به مردمی که ترجیح می‌دهند از خانه خارج نشوند، عملاً به معنای جان‌فشانی در سنگر است. اثر ثانویه این کار در دل جاری بودن زندگی روزمره و خدمت‌رسانی به جامعه بسیار مهم است؛ شاید در روزهای عادی کسی توجهی نکند، اما در این ایام این مسئله خودش را نشان می‌دهد.

رساندن خدمت به مردم تنها بخشی از ماجراست؛ بخش دیگر این است که به مردم امیدواری می‌دهیم و دلگرمی ایجاد می‌کنیم که شهر زنده و فعال است و خیالشان راحت باشد که عده‌ای در حال فعالیت هستند. این موضوع بسیار ارزشمند است.

کما اینکه در ایام قبل در جنگ، در کرونا و در مسائل دیگر هم همیشه همینطور بوده، این شبکه انسانی و متعهد عامل اصلی موفقیت ماست. واقعیت امر این است که آنچه در ظاهر به عنوان یک سازمان یا یک سیستم اداری دیده می‌شود، روح آن را همین همکاران تشکیل می‌دهند که با وجود تمام دشواری‌ها و خطرات، پای کار هستند. این تعهد و وفاداری باعث می‌شود که حتی اگر زیرساخت‌های فیزیکی یا الکترونیکی دچار مشکل شوند، راهکارهای جایگزین به سرعت پیدا شوند.

ما شاهد بودیم که همکارانمان در شرایطی که امنیت جانی آن‌ها را تهدید می‌کرد، با ابتکار عمل و استفاده از امکانات شخصی، مانند تبدیل پارکینگ منزل به اداره پستی، مانع از قطع خدمات شدند. بنابراین، تاب‌آوری ما تنها ناشی از سرورها و ناوگان نیست، بلکه به خاطر روحیه فداکاری است که در بدنه این سازمان جاری است و اجازه نمی‌دهد چرخ خدمت‌رسانی به مردم حتی برای یک لحظه بایستد. نزدیک به ۵۰ دفتر پستی ما متأثر از حملاتی که به اهداف شهری صورت گرفته، آسیب دیدند. برخی از این آسیب‌ها در حد موج انفجار و شکستن شیشه بود و برخی به تخریب‌های جزئی ختم شد، اما متأسفانه در چهار یا پنج نقطه با تخریب کامل ساختمان مواجه بودیم و در این ایام دو شهید دادیم؛ همکارانی که برای خدمت‌رسانی به مردم حضور داشتند و متأسفانه بر اثر این حملات شهید شدند. این نوع نگاه و مسئولیت‌پذیری، سرمایه‌ای است که در ترازنامه‌های مالی دیده نمی‌شود اما ارزش واقعی شرکت ملی پست را تشکیل می‌دهد.