نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 41 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

نرم‌افزاری برای آموزش یا استفاده از رانت

آموزش و پروش در کتاب‌ درسی خود برای پایه دهم تا دوازدهم از نرم‌افزار حسابداری سپیدار که متعلق به شرکت همکاران سیستم است استفاده کرده و همین موضوع سبب موضع‌گیری‌های متفاوتی در این زمینه از سوی صاحبان کسب ‌و کارهایی مانند همکاران سیستم و کارشناسان امر شده است. نکته اصلی‌ای که در این میان وجود دارد شفاف نبودن آموزش و پرورش در زمینه اطلاع‌رسانی در این‌باره است که گمانه‌های بسیاری را بی‌پاسخ گذاشته است. این مساله که آموزش و پرورش به همکاران سیستم برای استفاده از نرم‌افزارش در کتاب‌های درسی وجهی پرداخت کرده یا بالعکس همکاران سیستم برای تبلیغ محصولش به آموزش و پرورش وجهی داده، به پاسخی مشخص نرسیده و هیچ یک از دو طرف این ماجرا در این خصوص اطلاع‌رسانی نکرده‌اند. بر اساس آنچه در این کتاب درسی منتشر شده، تمام دانش‌آموزان باید برای دریافت کد فعال‌سازی با همکاران سیستم تماس بگیرند و در نتیجه این کار بانک اطلاعاتی تخصصی و قدرتمندی از افرادی که نیروی کار آینده جامعه خواهند بود در اختیار این شرکت قرار خواهد گرفت. شرکت‌های نرم‌افزاری این کار را ضربه‌ای به بنیه نرم‌افزاری کشور می‌دانند و بر همین اساس هم می‌خواهند برای احقاق حقوق خود از آموزش و پرورش برای تبلیغ مستقیم یک شرکت در کتاب‌های درسی، که کاری خلاف قانون است، شکایت کنند.
در متن کتاب درسی که برای آموزش حسابداری نگاشته شده در قسمت کار با نرم‌افزار، شیوه نصب و چگونگی کار کردن با نرم‌افزار سپیدار آموزش داده شده است. آنچه در نگاه ابتدایی به نظر می‌رسد این است که تمام دانش‌آموزانی که از این مقطع فارغ‌التحصیل می‌شوند کار با این نرم‌افزار را یاد خواهند گرفت و به همین دلیل شاید دیگر سراغ کار با نرم‌افزارهای مشابه نروند و بر همین اساس تحلیلگران این عرصه چنین استنباط می‌کنند که این کار، تبلیغ دولت برای یک شرکت خاص محسوب می‌شود. بر اساس ماده ۵۲ قانون شورای رقابت، هر گونه کمک و اعطای امتیاز دولتی چه ریالی، چه ارزی، اعتباری، اطلاعات و غیره، به ‌صورت تبعیض‌آمیز به یک یا چند بنگاه یا شرکت که موجب تسلط در بازار و اخلال در رقابت شود، ممنوع است.
قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴، انحصار قانونی را به این شکل تعریف کرده است: وضعیتی از بازار که به موجب قانون، تولید، فروش یا خرید کالا یا خدمت خاص در انحصار یک یا چند بنگاه معین قرار می‌گیرد. در بند ۴۳ همین قانون آمده است:«هر گونه تبانی از طریق قرارداد، توافق یا تفاهم (اعم از کتبی، الکترونیکی، شفاهی یا عملی) بین اشخاص به نحوی که نتیجه آن بتواند اخلال در رقابت باشد، ممنوع است.» این ماده دارای هفت بند است که آنچه در موضوع فعلی می‌تواند مورد استناد قرار گیرد، بند سه ماده ۴۳ قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ است که در آن به «تحمیل شرایط تبعیض‌آمیز در معاملات همسان به طرف‌های تجار» اشاره شده است. فرهاد الیشائی رئیس کمیته توسعه صادرات نرم‌افزار نیز به همین مواد قانونی اشاره می‌کند و به پیوست می‌گوید:«بر اساس این قانون‌ها هر گونه رانت و انحصار و اخلال در بازار رقابت خلاف قانون است و کاری که آموزش و پرورش انجام داده -تبلیغ مستقیم یک شرکت نرم‌افزاری در کتاب‌های درسی- کاری خلاف قانون است.»
امیرحسین سعیدی رئیس هیات مدیره شرگت گام الکترونیک و اولین رئیس سازمان نظام صنفی یارانه‌ای کشور نیز از دیگر منتقدان است و در این‌باره به پیوست می‌گوید:«کم و کیف و ابعاد مساله مشخص نیست و به همین دلیل به نظر می‌رسد آموزش و پروش باید در این خصوص اطلاع‌رسانی کند و در غیر این صورت ابهامات و سوالاتی که در این‌باره در اذهان شکل می‌گیرد نه برای آوزش و پرورش خوب است نه برای شرکت همکاران سیستم.» او معتقد است در سیستم آموزشی باید آنچه مربوط به اصول حسابداری است آموزش داده شود و سازمان فنی‌ و حرفه‌ای ابزارها و نرم‌افزارهایی را که در این زمینه وجود دارد، معرفی کند و در نهایت شرکت‌های سازنده این نرم‌افزار این امکان را داشته باشند که از کلاس و امکانات آموزشی آموزش و پرورش استفاده کنند و به ازای کلاس و معلم وجهی به آموزش و پرورش پرداخت کنند. سعیدی بر این باور است که با این کار هم درآمد دولت اضافه می‌شود و امکان استفاده از بخش خصوصی فراهم می‌شود و هم شرکت‌ها برای آموزش هزینه کمتری پرداخت می‌کنند. اما او تاکید می‌کند که «گذاشتن نرم‌افزار در متن کتاب‌های درسی، کاری عجیب است».

سوال‌های بی‌پاسخ و شفافیتی که نیست

مدیرعامل هلدینگ شمارش سیستم معتقد است باید درباره این موضوع شفاف‌سازی صورت گیرد و می‌گوید:«اگر آموزش و پرورش برای این کار پولی دریافت کرده باشد کاری خلاف قانون انجام داده و اگر هم پولی دریافت نکرده باشد تصورات دیگری به ذهن می‌رسد که وزیر را زیر سوال می‌برد.» او بار دیگر تاکید می‌کند که وزیر از نظر قانونی چه رایگان و چه با دریافت پول، اجازه تبلیغ یک شرکت در کتاب‌های درسی را نداشته و کاری خلاف قانون انجام شده است.
آیا آموزش و پرورش برای گنجاندن تبلیغات یک شرکت در کتاب‌های آموزشی وجهی دریافت کرده است؟ آیا در این میان اصل فرصت‌های برابر رعایت شده و دیگر شرکت‌ها هم امکان تبلیغ نرم‌افزارهای خود در کتاب‌های درسی را دارند یا این مساله تنها در انحصار یک شرکت است؟ اینها سوالاتی است که سعیدی مطرح می‌کند و در ادامه می‌گوید:«اگر آموزش و پرورش شرکت‌های دیگر را محروم کرده باشد کاری بسیار عجیب انجام داده و این کار در واقع تبلیغ از سمت دولت برای یک شرکت خاص است. این کار می‌تواند ضربه‌ای برای آموزش و پرورش و شرکت همکاران سیستم باشد؛ که شرکتی دارای اعتبار و ارزش است.» او بر این باور است که آموزش و پرورش برای پاسخ به تمام این شائبه‌ها ملزم به اطلاع‌رسانی است و از نظر قانونی نیز آموزش و پرورش ملزم به اطلاع‌رسانی شده. در حال حاضر به این دلیل که اطلاع‌رسانی درستی در این‌باره انجام نشده نقاط گنگ و مبهم بسیاری در اذهان بی‌پاسخ مانده است.
آخرین خبرها در این رابطه به دو سال پیش برمی‌گردد. دی‌ماه ۹۳ بود که وزیر سابق آموزش و پرورش اعلام کرد:«طرحی را مد نظر داریم تا از امکانات و فضای مدارس در زمینه تبلیغات متناسب با فرهنگ حاکم بر مدارس استفاده کنیم.» پس از او محمد فاضل مدیرکل دفتر وزارتی آموزش ‌و پرورش در توضیح این طرح گفت:«بر اساس این طرح، اگر آموزش ‌‌و پرورش در راستای ماموریت‌های یک سازمان خاص به فعالیت بپردازد می‌تواند در قبال این همکاری متقابل هزینه دریافت کند.» در آن زمان اعلام شده بود که این بحث هنوز در مرحله کار کارشناسی بوده و وارد فاز عملیاتی نشده است. حالا به نظر می‌رسد این طرح وارد فاز عملیاتی شده و همکاران سیستم اولین شرکتی است که از این طرح بهره برده است. الیشائی درباره این خبرها می‌گوید:«وزیر باید قانون را اجرا کند و پیش از این هم گفته‌های وزیر در این خصوص در حد حرف بود و به مرحله عمل نرسیده بود.» او با انتقاد از برگزار نشدن هیچ مناقصه‌ای از سوی آموزش و پرورش ادامه می‌دهد:«حتی اگر در این‌باره مناقصه‌ای هم برگزار می‌شد خلاف قانون بود و این در حالی است که هیچ مناقصه‌ای هم برگزار نشده است.»

شرکت‌های نرم‌افزاری شکایت می‌کنند

الیشائی اعلام کرد که شرکت‌های نرم‌افزار پیگیر احقاق حق خود از سوی مراجع قانونی‌اند و در این رابطه گفت:«ما میزگردی برای صحبت با اصحاب رسانه برگزار خواهیم کرد و با سازمان نظام صنفی یارانه‌ای در این خصوص صحبت می‌کنیم و اگر آنها به طور جدی پیگیر این موضوع نشوند ما از طریق مراجع قانونی اقدام خواهیم کرد و واحد برنامه‌ریزی محتوای درسی و وزیر آموزش و پرورش باید در این زمینه پاسخگو باشند.» او بر این باور است که این کار آموزش و پرورش ضربه‌ای به بنیه نرم‌افزاری کشور وارد می‌کند و در ادامه می‌گوید:«در این میان همکاران سیستم تا زمانی که مشخص نشود پولی رد و بدل شده یا نه، مقصر نیست و آموزش و پرورش به عنوان یک نهاد دولتی کاری خلاف قانون انجام داده است.»
آموزش و پرورش نهادی است که می‌تواند فرصت‌های تجاری ایجاد کند و به همین دلیل از نظر بازاریابی مورد توجه بخش خصوصی قرار گرفته است. برخی بر این باورند که میان آموزش و پرورش و همکاران سیستم قراردادی رد و بدل نشده و همکاران سیستم توانسته آموزش و پرورش را متقاعد کند تا آموزش‌های تخصصی‌تری را در محتوای کتاب‌های درسی‌اش بگنجاند و پس از آن این محتوا از سوی همکاران سیستم در اختیار آموزش و پرورش قرار گرفته و در واقع این شرکت نرم‌افزاری از خلاء موجود در یک نهاد آموزشی بهره برده است. اما در مقابل عده‌ای بر این باورند که به جای تدریس سپیدار در کتاب‌های درسی باید ادبیات حسابداری به دانش‌آموزان تدریس شود و زمانی که دانش‌آموزان فارغ‌التحصیل می‌شوند نرم‌افزار سپیدار و دیگر نرم‌افزارهای حسابداری تفاوتی برایشان نداشته باشد؛ و بر همین اساس این کار آموزش و پرورش را نوعی رانت می‌دانند که در اختیار همکاران سیستم گذاشته است.
رضا فخر عطار مدیرعامل شرکت فناوران اعتماد راهبر نیز اعتقاد دارد که در این موضوع مساله رانت و انحصار مطرح است و به پیوست می‌گوید:«شاید این نگاه در آموزش و پرورش وجود نداشته اما اتفاقی که افتاده تاییدکننده این مساله است که انحصار و رانت در ماهیت این کار رخ داده.» اما مساله دیگری که در این میان جلب توجه می‌کند این است که در کتاب درسی نوشته شده:«بعد از درج و تایید کد فعال‌سازی که از طریق ارتباط با شرکت سازنده (تماس تلفنی یا سایت اینترنتی شرکت) دریافت کرده‌اید، وارد نرم‌افزار می‌شوید.» این جمله نشان می‌دهد تمام دانش‌آموزان باید برای دریافت کد فعال‌سازی با همکاران‌ سیستم تماس بگیرند و در نتیجه این کار بانک اطلاعاتی تخصصی و قدرتمندی از افرادی که نیروی کار آینده جامعه خواهند بود در اختیار این شرکت قرار خواهد گرفت. فخر عطار در این خصوص می‌گوید:«این بانک اطلاعاتی شامل افرادی می‌شود که کارشان حسابداری و حسابرسی است و اطلاعات هدف برای انجام هر کار نرم‌افزاری‌اند و می‌تواند در آینده برای بازار کار مورد استفاده واقع شود و به همین دلیل نباید در اختیار یک شرکت خاص قرار گیرد.»
در حال حاضر کتاب‌ حسابداری وجوه نقد و تحریر دفاتر قانونی پایه‌های دهم و دوازدهم رشته فنی و حرفه‌ای چاپ شده و به نظر نمی‌رسد آموزش و پرورش بخواهد این کتاب‌ها را امحا و کتب دیگری چاپ کند. اما خبرهای غیررسمی از جلسه‌ای در هفته اول آذرماه خبر می‌دهد که قرار است در آموزش و پرورش با حضور کلیه شرکت‌های تولید نرم‌افزار کشور برگزار شود و درباره این موضوع بحث و تبادل نظر شود. مشخص نیست پس از این جلسه موضع دیگر شرکت‌های نرم‌افزاری همچنان احقاق حق و شکایت از آموزش و پرورش باقی بماند یا این نهاد آموزشی بتواند به تعاملی با این شرکت‌ها برسد

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz