نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 8 باشگاه مدیران استارت‌آپ صفحه 52

چگونه می‌توان با چند دستگاه چاپ یک کسب و کار مانند پیک‌یویو راه انداخت

یک اتاق سفید و چند سطل رنگ

اشاره: اولین بار الهام توتونی را در تئاتر ایرانشهر تنها چند لحظه پیش از شروع شدن تئاتر«سنگ‌ها در جیب‌هایش» دیدم. شیک‌پوش، جوان و صاحب اعتماد به نفس، نمادی از نسل جدید بانوان کارآفرین ایرانی بود. حتی درخشش خیره‌کننده «پارسا پیروزفر» در برگرداندن، کارگردانی و بازیگری نمایش هم سبب نشد فرصت بیشتر شناختن یکی از سایت‌های نوپای کسب و کار آنلاین را فراموش کنم. تنها یک هفته بعد در یک زیرزمین، زیر نور مهتابی‌های رنگی، در اتاقی کوچک به شکل مکعب یکدست سفید میان پویا ورجاوند و الهام نشسته بودیم تا چهره یک استارت‌آپ واقعی را ترسیم کنند. 

حکایت پیک یویو حکایت یک استارت آپ کلاسیک است که از سرمایه شخصی شروع کرده و اکنون در پی سرمایه گذار است

پیک‌یویو نام سایتی است که به گفته خودش می‌خواهد «ایده‌هایتان را چاپ کند». یک مدل کسب و کار که با وجود سادگی هنوز هم به اندازه کافی بدیع است و امکان بزرگ شدن دارد.
تمام استارت‌آپ در ساختمانی در انتهای یکی از بن‌بست‌های خیابان جمالزاده واقع شده. ساختمان مسکونی است و پیک‌یویو بی‌سر و صدا در طبقه زیر همکف آن مشغول به کار است. وارد که می‌شویم خانه‌ای کوچک را می‌بینیم با سه اتاق که یکی انباری است، در یکی دستگاه‌های کوچک چاپ قرار دارد و سومین و کوچک‌ترین اتاق جایی است که موسسان پیک‌یویو برای خود انتخاب کرده‌اند. دیوارهای آن اتاق به طرز عجیبی سفید است و نور مهتابی که با تلق‌های رنگی ملایم شده،‌ فضای سفید اتاق را روشن‌تر از حد معمول کرده و انرژی مضاعفی به فضا داده است. موسسان استارت‌آپ در دو طرف اتاق روی یک صندلی قرمز و یک صندلی آبی و پشت میزهای کوچک شیشه‌‌ایشان نشسته‌اند و در طول گفت‌وگو با خنده‌ها و تعاریف دوستانه‌شان همان اتاق کوچک ساده را به منبعی از انرژی تبدیل می‌کنند. کل استارت‌آپ تنها توسط پنج نفر می‌چرخد، آن روز که مراجعت کردیم تنها سه نفر آنجا بودند که یک نفرشان هم میان گفت‌وگو رفت و ما ماندیم و دو تاسیس‌کننده.

کوهپیمایی

برای فهمیدن تاریخچه پیک‌یویو لازم نیست بیش از حد دور شویم؛ همه چیز به سه سال پیش برمی‌گردد. داستان شکل‌گیری این استارت‌آپ هم مثل خیلی از شروع‌های دیگر، اهمیت دانشگاه و گروه‌های دانشجویی را یادآوری می‌کند. الهام توتونی دانشجوی گرافیک دانشگاه هنر شاهد و پویا ورجاوند دانشجوی نرم‌افزار دانشگاه آزاد کرج است که در یک گروه کوهپیمایی با یکدیگر آشنا می‌شوند.
پویا که خودش چهره آشنایی برای حلقه کوچک کارآفرینان وب ایران است از ۱۲ سالگی در زمینه وب فعالیت می‌کند، هشت سال هم مدرس برنامه‌نویسی بوده و از سال ۸۵ شرکت‌های مختلفی را تاسیس کرده است. در خاور زمین، وبز و شبکه تبلیغات سهامدار است و بدون هیچ ترسی می‌گوید تجربه‌ موفق و ناموفق استارتاپی فراوان دارد. او را باید قطب فنی سایت به شمار آورد ولی هنوز هم تلفن که زنگ می‌خورد خودش بلند می‌شود به اتاق دیگر می‌رود که گوشی را بردارد.
الهام بعد از فارق‌التحصیلی در سال ۸۳، مدتی در شرکت ماتریکس مشغول به کار بوده، بعد از آن به یک شرکت چاپ می‌رود و پس از آن تصمیم می‌گیرد برای خودش کار کند اما چندی بعد به خاطر بالا رفتن هزینه‌ها دیگر کار چاپ برایش صرفه اقتصادی ندارد. تصمیم می‌گیرد وارد یک کسب و کار نو شود و حالا باید او را قطب هنری و گرافیکی سایت به شمار آورد. می‌گوید زیاد اعصاب مشتری را ندارد ولی وسواسش در خروجی کار حکایت دیگری دارد.
هر دوی این مدیران جوان در سال‌های دانشگاه عضو حلقه نسبتا ناشناخته‌ای از دانشجویان فنی مهندسی با گرایشات کارآفرینی هستند که بعدها به سبب راهپیمایی‌های عصرانه‌شان در بام تهران گروه بام لقب می‌گیرند. در آن گروه کوهپیمایی ابتدا هر کس استارتاپ‌های فردی خودش را دارد اما بعدها با همکاری‌های هم کارهای دیگری را آغاز می‌کنند و کسب وکارهای مختلفی از آن گروه شکل می‌گیرد. بسیاری از همان اعضای حلقه بام حالا جشنواره‌ها، فستیوال‌ها و وب‌سایت‌های فارسی در حوزه مجازی ایران را مدیریت می‌کنند و قصه دوستی‌ها و رقابت‌هایشان نیاز به یک شاهنامه دارد.

دنبال جذب سرمایه بیشتر برای توسعه بخش چاپشان روی پارچه هستند

این پیکسل‌های مسخره

پویا با الگو گرفتن از سایت‌های «زازل دات‌کام»، «ویستا پرینت» و نمونه‌ ایرانی آن «عکس پرینت» ایده‌ یک خدمت مرتبط با چاپ در ذهنش شکل می‌گیرد. «به این فکر افتادم که ما بیاییم کلونی زازل را در ایران اجرا کنیم.» ایده‌اش را برای الهام مطرح می‌کند و دستگاه‌های مورد نیاز چاپ را با پنج میلیون تومان هزینه شخصی خریداری می‌کنند و شش ماه بعد در مرداد ۹۰ پس از طراحی سایت، پیک‌یویو متولد می‌شود.
الهام دلیل چنین هزینه‌ای را در وهله اول جذابیت بالای کار می‌داند و با خنده می‌گوید:«اولش خیلی ذوق داشتیم و آنقدر به خودمان پیکسل آویزان کرده بودیم که اطرافیان ما را مسخره می‌کردند اما می‌دانستیم بازارش وجود دارد و همان‌قدر که برای ما جذاب است می‌تواند برای دیگران هم جذاب باشد.»
با نوشته‌ای که در سایت وبنا منتشر می‌شود همان روز اول نخستین سفارش را می‌گیرند. هر چند پیک‌یو‌یو همچنان ناشناس است و عده‌ای ریسک سفارش دادن به آنها را نمی‌پذیرند اما با بودجه‌ای که کنار گذاشته‌اند در سایت‌های محبوبی مانند نارنجی تبلیغ می‌کنند و برند کم‌کم شکل می‌گیرد.
هشت ماه پس از تاسیس، کار به شکل عجیب و غیرسازماندهی شده‌ای رشد می‌کند. شرکت در دفتر الهام توتونی مستقر است و همچنان جای مستقلی ندارند. با وجود اینکه به خوبی پول درمی‌آوردند و روزی نزدیک به یک میلیون تومان سفارش می‌گیرند اما آنقدر سفارش‌ها بالا می‌رود که دیگر فضا برای کار ندارند:«اوایل فکر می‌کردیم به تدریج رشد می‌کنیم و پیش‌بینی این جهش بزرگ را نداشتیم. آنقدر دردسر داشت که حتی در برهه‌ای تصمیم گرفتیم کار را تعطیل کنیم.»
دفتر از انبوه اجناس شبیه انباری شده است، تنها یک نفر دیگر هم با آنها کار می‌کند. در اصل مجبورند خودشان هم چاپ را انجام دهند هم پاسخگویی به مشتریان و هم ارسال را. «آن زمان بیشتر درآمدمان را هم صرف تبلیغات کردیم که درست نبود و بیش از توان‌مان دیده شدیم، همین باعث شد که همه فکر کنند پشت پیک‌یویو چه شرکت بزرگی است و نمی‌دانستند فقط توسط چند نفر اداره می‌شود.»

پیک‌یویو بزرگ می‌شود

الهام و پویا متوجه می‌شوند که برای جهش بعدی احتیاج به افزایش نیروی انسانی و یک مکان بزرگ‌تر دارند و به خاطر کمبود پول به ناچار دنبال یک سرمایه‌گذار نجات‌بخش می‌گردند. قبل از آن به لطف یک رابطه دوستانه، با رستم رشیدی آتلیه‌داری که سال‌هاست جنب خیابان جمالزاده مغازه بزرگی دارد، آشنا هستند و در طول این مدت از او راهنمایی می‌گیرند تا:«یک روز اتفاقی پیش او رفتیم و بدون اینکه بخواهیم کاری برای ما انجام دهد شروع به آه و ناله کردیم که پول نداریم و دنبال سرمایه‌گذار می‌گردیم و او گفت خب دیگر نگردید من هستم.» و در عرض چند ساعت قانع می‌شود که در قالب یک تفاهمنامه در شرکتی که قرار است در آینده به نام پیک‌یویو تاسیس شود، سرمایه‌گذاری کند.
این روزها که در پیک یویو نشسته‌ایم از ابتدای تاسیس ۳۰ هزار سفارش تحویل داده است و سایت نزدیک به ۷۰ هزار عضو دارد. این را به خاطر کوپن‌های خریدی می‌دانند که هنگام ثبت‌نام به هر کاربر می‌دهند.
میزان فروش بیش از هر چیز به مناسبت‌های پیش رو بستگی دارد و رویداد از فرنگ آمده‌ ولنتاین به عنوان سردمدار مناسبت‌ها بیشترین سفارش را تقدیم پیک‌یویو می‌کند. در یک سال گذشته در بدترین ماه هفت میلیون تومان و در ماه‌هایی که رویدادهای زیادی داشته تا ۱۶ میلیون فروش داشته‌اند و گاهی حتی به طور میانگین روزانه ۵۰۰ هزار تومان سفارش گرفته‌اند.
حاشیه سود محصولات‌شان بالاست و روی بعضی کالاها تا ۳۰۰ درصد هم سود می‌کنند. این سود را متناسب با زمان تولید و نیروی انسانی مورد نیاز تعیین می‌کنند. «تک محصول برای مشتری چاپ می‌کنیم و کیفیت بالایی هم دارد. الان در ایران تنها ما هستیم که پیکسل تولید می‌کنیم، ما زمانی ۳۰ هزار پیکسل وارد کردیم و سعی می‌کنیم محصولات‌مان را خودمان تولید کنیم چون نمونه‌های مشابه از چین می‌آیند.» هر چند در نهایت قبول می‌کنند که روی قیمت محصولات به خوبی برنامه‌ریزی نکرده‌اند.
دلیل ورود به این کار را وجود یک خلأ در زمینه شخصی‌سازی محصولات و نبود فروش تک‌محصول می‌دانند و معتقد هستند آنها برخلاف دیگران بدقول نیستند، محصولات را با کیفیت بالا چاپ می‌کنند و اگر مشتری ناراضی باشد بدون صحبت محصول را پس می‌گیرند. «چاپخانه‌های بزرگ این‌طور نیستند، حتی در تیراژ بالا اگر لکی روی تمام محصولات باشد می‌گویند پیش می‌آید و حاضر نیستند قبول کنند.» همین‌طور وجود چنین امکانی برای شهرهای کم‌جمعیت و مکان‌هایی که چنین چاپخانه‌هایی در آنها پیدا نمی‌شود، یک نعمت است.

مدل تجاری

هرچند بعد از شروع همکاری با آتلیه رشیدی طیف محصولات‌شان متنوع‌تر شده و حالا تا۱۵۰ هزار تومان هم می‌فروشند اما الگوی اصلی سایت همچنان فروش محصولات با قیمت پایین است و تعدادی از محصولات مانند شاسی‌ها را به خاطر قیمت بالای تجهیزات توسط آتلیه تولید می‌کنند.
طی این مدت کمتر پیش آمد به سمت مشتریان شرکتی بروند. چون برای این کارها نیرو نداشتند و ترجیح می‌دادند تمام بازاریابی‌شان آنلاین باشد و شخصی را برای بازاریابی به شرکتی نفرستند. همین‌طور با حامی شدن در رویدادهایی مثل UX Tehran، استارت‌آپ ویکند یا جشنواره موبایل ارتباطات شرکتی را پیدا می‌کنند و آخرین روش هم برای پیدا کردن مشتری استفاده از لینکدین است. دلیل نرفتن به سمت مشتریان شرکتی را به این خاطر می‌دانند که در این صورت نمی‌توانند همچنان هر محصول را با سود ۳۰۰ درصدی بفروشند و خیلی‌های دیگر چاپ انبوه را بهتر و با قیمت پایین‌تر از آنها انجام می‌دهد. با این حال مطمئن است که شرکت‌های بزرگ چاپ زیرساخت و وب‌سایت آنها را برای ارتباط با مشتری ندارند:«حتی شده به ما سفارش ساخت وب‌سایت داده‌اند.»
یکی از قابلیت‌های خوب سایت این است که هر کس می‌تواند یک فروشگاه بسازد و طرح‌های خودش را برای فروش روی سایت بگذارد. در صورتی که اگر کسی یکی از آن محصولات را سفارش دهد پیک‌یو‌یو آن را چاپ و ارسال می‌کند و درصدی را به عنوان سود در اختیار طراح می‌گذارد. می‌گویند:«می‌خواستیم طراح‌های حرفه‌ای طرح‌هایشان را بگذارند اما طرح‌های کپی و تکراری هم خیلی زیاد شد. با این حال مردم دنبال طرح‌های معروف و مطرح هستند و همان طرح‌های تکراری فروش بهتری دارد. طرحی که معروف نباشد اما خوب باشد روی تی‌شرت فروش نمی‌رود برای همین فروشگاه‌های سایت هم به این سمت رفتند و ما نخواستیم که این‌گونه شود و در سایت‌های مطرحی مثل مجید آنلاین تبلیغ کردیم اما طراح‌ها آمدند و طرح‌هایشان را کسی نخرید. البته ایده‌ای هم داریم که طبق نظرات کاربران طرح‌های مجبوب را از دیگران جدا کنیم و شاید اگر روزی بخواهیم در بازار غیر مجازی کار کنیم حتی طرح‌های برتر را چاپ کنیم و از راه‌های دیگر بفروشیم»

الگوی کلی تجارت آنها حرکت به سمت محصولات ارزان قیمت، محبوب با حاشیه قیمت بالاست

همچنان به دنبال سرمایه گذار

قدم بعدی پیک‌یویو پیدا کردن یک سرمایه گذار خوب است: «اگر کسی می‌خواهد چنین کار کند به جای شروع از صفر می‌تواند روی پیک‌یویو سرمایه‌گذاری کند. فعلا با دو سرمایه‌گذار صحبت کردیم. آنها خیلی مشتاق هستند و می‌خواهند بدانند اطلاعات مالی چگونه است.»
تصمیم دارند در آینده نزدیک روی چاپ پارچه سرمایه‌گذاری کنند. تاکنون برای چاپ روی پارچه از تکنیک غیرمستقیم استفاده می‌کردند. یعنی ابتدا طرح روی یک ورق چاپ و سپس روی تی‌شرت حرارت داده می‌شود. در این حالت برجستگی ندارد و رنگ جذب پارچه می‌شود:«دستگاه‌های چاپ مستقیم خیلی گران‌تر و حرفه‌ای‌تر است. کوچک‌ترین دستگاه چاپ پارچه ۷۰ میلیون تومان است که احتیاج به نیروی انسانی اضافه هم دارد قدم بعدی ما این است که بتوانیم چنین دستگاه‌هایی را بگیریم که برای آن به سرمایه‌گذاری احتیاج داریم و از پس خودمان بر نمی‌آید.»
حتی در زمانی به خاطر درخواست‌های زیاد تصمیم می‌گیرند به سمت چاپ روی تی‌شرت‌های رنگی و مشکی هم بروند و برای این کار به سمت خرید دستگاه هم می‌روند اما به خاطر مشکل در واردات رنگ از این کار منصرف می‌شوند

آینده سرنوشت جمع جوان را نشان خواهد داد

نظر بگذارید

2 نظرات روشن "یک اتاق سفید و چند سطل رنگ"

اعلان برای
avatar
مرتب‌سازی:   جدید‌ترین | قدیمی‌ترین | محبوب‌ترین
امین
Guest
سلام ما با این سایت همکاری کردیم و با معرفی دوستان و قرار دادن بنرشون در وبسایتمون نزدیک ۲۰۰ تومان اعتبار به دست آوردیم. دو ساله که هر بار زنگ زدیم هر دفعه ما رو می پیچونن… شماره حساب گرفتن که واریز می کنن، امروز فردا می کنن. میگن مسئول سایت نیست.. آقای X نیست.. خانم y نیست… الان تو این یکی دو سال هیچ کدوم از کسایی که نوشتی تو پیک یویو نیستن.. من با این اسم ها طرف بودم… نوح پیشه، علیزاده، گلاب گیر، خزری… که همگی من رو پیجوندن اگه فرصت کنم میرم برای شکایت ازشون… از… بیشتر...
سینا
Guest
برخورد پیک یویو با من هم همانند دوستی که نظر داد است. انقدر من را معطل کردند و وقتم را گرفتند که پولم را واریز می کنند حد ندارد در نهایت بعد نزدیک دو سال و نیم برای آخرین بار که زنگ زدم. گفتند به جای درآمدی که کسب کردین، برای هر خرید ۵ هزار تومان تخفیف بگیرین!!! گفتم در صفحه اول سایتتون خیلی واضح نوشتین که “پول در آورید” این به چه معنی است؟!! گفتند اینکه شما در هر خرید یعنی پرداخت ۲۲ هزار تومان ۵ تومان تخفیف می گیرید می شود در آمدتان!!!! فقط می تونم بگم معنی… بیشتر...
wpDiscuz