از استخر کاربران تا اعتبار صرافی؛ اهرم از کجا ساخته می‌شود؟

کاربری که ۱۰ میلیون تومان سرمایه دارد، در بعضی از پلتفرم‌های رمزارزی ایرانی می‌تواند با انتخاب یک ضریب، موقعیتی چند برابر سرمایه خود باز کند. روی کاغذ، تجربه تقریباً یکسان است: بازار را انتخاب می‌کند، جهت معامله را مشخص می‌کند، ضریب را می‌بیند و سفارش می‌گذارد. اما پشت این مسیر مشابه، قراردادها و منابع مالی یکسان نیستند. یک ‌جا دارایی لازم از استخر مشارکت کاربران می‌آید، جای دیگر پلتفرم تامین‌کننده اعتبار معرفی می‌شود و در نمونه‌ای دیگر، کاربر روی یک قرارداد قیمت موقعیت می‌گیرد. قواعد لیکوییدیشن، هزینه نگهداری موقعیت و حتی مقصد زیان مازاد نیز میان پلتفرم‌ها تغییر می‌کند. بررسی پیوست از مستندات عمومی ۱۰ پلتفرم نشان می‌دهد «معامله تعهدی» در بازار ایران نام واحدی برای سازوکارهای متفاوت است. این تفاوت برای کاربر هم از منبع پول تا طرف قرارداد و نقطه بستن اجباری اهمیت دارد و هم در تعیین چارچوب تنظیم‌گری محصول. یک نام، چند سازوکار در بازار نقدی (اسپات)، کاربر با سرمایه خودش دارایی می‌خرد یا می‌فروشد. در معامله تعهدی یا مارجین، بخشی از دارایی به‌عنوان وثیقه یا تضمین قرار می‌گیرد و کاربر قدرت معامله بزرگ‌تری پیدا می‌کند؛ در بسیاری از این محصولات امکان موقعیت‌گیری روی رشد یا افت قیمت هم وجود دارد. در مقابل، اگر زیان به آستانه تعریف‌شده برسد، سامانه می‌تواند بدون دستور تازه کاربر موقعیت را ببندد. شباهت بسیاری از محصولات ایرانی تا همین‌جا ادامه دارد. نوبیتکس معامله تعهدی را در قالب وکالت خریدوفروش توضیح می‌دهد و استخر مشارکت را منبع دارایی لازم برای این وکالت معرفی می‌کند. بیت‌پین نیز اعتبار معامله وکالتی را از استخر مشارکت تخصیص می‌دهد و اوام‌پی فینکس نیز تامین نقدینگی معاملات تعهدی را به استخر مشارکت کاربران متصل کرده است. بیت۲۴ در قوانین معاملات اهرمی، دارایی مورد استفاده کاربر را دارایی تامین‌شده از سوی خود صرافی و تعهد مالی کاربر معرفی می‌کند. آبان‌تتر نیز محصول «اعتبار معاملاتی» را با اعتبار...