بازار رمزارز ایران چقدر است؟ مبنای محاسبه در بازاری مبهم

دو شرکت بزرگ تحلیل داده‌های بلاک‌چینی، دو عدد متفاوت برای فعالیت رمزارزی مرتبط با ایران در سال ۲۰۲۵ ارائه کرده‌اند؛ چین‌آنالیسیس این رقم را بیش از ۷.۷۸ میلیارد دلار و TRM Labs آن را ۹.۹ میلیارد دلار برآورد کرده است. فاصله ۲.۱۲ میلیارد دلاری میان این دو عدد در نگاه اول شایان توجه است، اما تفاوت اصلی این دو برآورد در چیست و چرا دو شرکت برای یک بازار به دو رقم متفاوت رسیده‌اند؟ عددی که فقط عدد نیست عددی که به اسم «اندازه بازار رمزارز ایران» منتشر می‌شود ممکن است وارد گزارش هیات‌مدیره، ارائه به سرمایه‌گذار، تحلیل رگولاتوری، محاسبه سهم بازار صرافی‌ها یا تصمیم یک کسب‌وکار برای ورود به این بازار شود. بنابراین اگر تعریف پشت عدد روشن نباشد، تصمیمی که بر اساس آن گرفته می‌شود نیز می‌تواند از ابتدا بر مبنای اشتباهی بنا شود. برای مثال، اگر ارزش جابه‌جاشده از طریق سرویس‌های ایرانی را معادل کل فعالیت کاربران ایرانی بدانیم، ممکن است اندازه بازار مصرف‌کننده را بیش از واقع برآورد کنیم. بخشی از این جریان می‌تواند مربوط به انتقال میان صرافی‌ها، واسطه‌ها یا فعالیت‌هایی باشد که لزوماً خریدوفروش کاربران نهایی نیست. از سوی دیگر، یک نهاد ناظر ممکن است همین عدد را نشانه میزان استفاده کاربران داخل ایران از رمزارز بداند، درحالی‌که مقداری از جریان ثبت‌شده می‌تواند به کاربران خارج از کشور یا واسطه‌های برون‌مرزی مربوط باشد. تفاوت این دو عدد از تعریف «بازار رمزارز ایران» شروع می‌شود. اینکه در محاسبه اندازه بازار، حجم خریدوفروش در صرافی‌های ایرانی مبنا قرار گیرد، کل دارایی واردشده به این صرافی‌ها و خارج‌شده از آنها محاسبه شود یا تمام تراکنش‌های مرتبط با موجودیت‌هایی که یک شرکت تحلیل بلاک‌چین به ایران نسبت داده است، می‌تواند نتیجه متفاوتی به دست دهد. حتی فعالیت کاربران ایرانی در کیف‌پول‌های شخصی و صرافی‌های خارجی نیز ممکن است بسته به روش محاسبه در این آمار قرار گیرد یا...