اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی: بیشترین پروانه‌های کسب در رسته محصولات دیجیتالی و پوشاک بودند

به‌گزارش پیوست، طبق گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، در این سال بیش از ۲ هزار و ۴۰۰ واحد صنفی جدید به این اتحادیه افزوده شد و دو ضابطه ویژه در حوزه تنظیم‌گری فروش آنلاین طلا و خودرو به تصویب رسید. همچنین، اتحادیه در سال گذشته به حدود ۱۸ هزار و ۶۰۰ شکایت رسیدگی کرده است.

این گزارش در ۱۸ بخش اصلی تدوین شده و محتوای آن مهم‌ترین ابعاد فعالیت اتحادیه را از جمله صدور پروانه‌های کسب، مکاتبات، بازدیدها،‌ بازرسی‌ها، شکایت‌ها و تفکیک‌های آماری و جغرافیایی را در سال ۱۴۰۴ ارائه می‌دهد.

دیجیتالی‌ها و تهران‌نشین‌ها در صدر

اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی در سال ۱۴۰۴ در مجموع ۲ هزار و ۴۴۵ پروانه کسب برای واحدهای صنفی فعال در حوزه‌ کسب‌وکارهای مجازی صادر کرد. تهران، اصفهان،‌ خراسان رضوی، البرز، فارس، گیلان، آذربایجان شرقی و خوزستان هشت استان پیشرو در زمینه کسب مجوزها بودند. تهران با اختصاص یک هزار و ۲۱۵ پروانه و سهمی نزدیک به نیمی از کل صدور، به‌عنوان کانون اصلی فعالیت این حوزه شناسایی شده است.

روند صدور پروانه فعالیت در سال گذشته به‌غیر از بهار تا تابستان، صعودی بود. این روند در زمستان با ثبت صدور ۷۳۹ پروانه به اوج خود رسید. تعداد مجوزهای صادر شده در بهار، تابستان و پاییز سال گذشته به‌ترتیب ۵۲۰، ۵۳۰ و ۶۵۶ مجوز است.

نقشه تمرکز پروانه‌های کسب‌وکارهای مجازی نشان می‌دهد که بازار سال گذشته حول فروش محصولات دیجیتالی و کالاهای مصرفی ادامه یافته است. به‌عبارتی می‌توان گفت محصولات دیجیتال، گروه پوشاک، کیف و کفش و محصولات آرایشی، بهداشتی و طبی سه قطب اصلی این بازار هستند. سهم این سه گروه از کل پروانه‌های صادر شده در مجموع به ۳۷.۷ درصد رسید. همچنین سهم کالاهای فیزیکی از کل پروانه‌ها بیش از ۷۲ درصد اعلام شد.

در سال ۱۴۰۴ از میان همه پروانه‌های صادر شده، ۴۲۸ پروانه به کسب‌وکارهای حوزه محصولات دیجیتالی، ۲۵۰ پروانه به گروه پوشاک، کیف و کفش و ۲۴۴ مجوز هم به محصولات آرایشی و بهداشتی تعلق گرفت. سهم محصولات دیجیتالی از کل پروانه‌های صادر شده ۱۷.۵ درصد، سهم پوشاک، کیف و کفش ۱۰.۲ درصد و سهم محصولات آرایشی و بهداشتی ۹.۹ درصد بود. در مجموع این سه رسته بیش از یک سوم کل بازار را در اختیار گرفتند.

در آن سوی نقشه، اسلحه و تجهیزات تیراندازی، پیک هوشمند و بازاریابی شبکه‌ای کمترین پروانه صادر شده را به خود اختصای دادند. اتحادیه درباره این نقشه توضیح داده است که:« این نقشه نشان‌دهنده بلوغ بیشتر بازارهای سنتی فروش آنلاین و در عین حال وجود ظرفیت رشد قابل توجه در حوزه‌های زیرساختی و B2B است.»

اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، قابلیت فروش آنلاین بالا، تنوع محصول و امکان مقایسه قیمت و خرید تکرارشونده را از دلایل اصلی و برجسته پیشتازی این سه رسته کاری عنوان کرد.

استان تهران با ۱۷ شعبه بیشترین تراکم و استان‌های مرکزی، گیلان، قم، یزد، همدان، لرستان، چهارمحال بختیاری و گلستان هر کدام با یک شعبه، کمترین تعداد شعبات رسمی اتحادیه در کشور را دارند.

شکاف در بازار FMCG؛ فرصت توسعه‌نیافته خرده‌فروشی آنلاین

خرده‌فروشی مواد غذایی با ۱۵۹ پروانه و سهم ۶.۵ درصدی در رتبه پنجم قرار گرفت. در گزارش عملکرد سالانه اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، ارتباط مستمر با مشتری، بازار مصرفی بزرگ، خریدهای تکرارشونده، قابلیت پلتفرم B2b و چالش‌های لجستیکی از ویژگی‌های کلیدی این رسته کاری شمرده شد. همچنین اشاره شده است که این گروه کاری برخلاف کالاهای دیجیتال یا پوشاک با چالش لجستیکی بیشتری روبه‌رو هستند.

در این گزارش آمده است که با وجود اهمیت بسیار بالای بازار FMCG و خرده‌فروشی مواد غذایی، تعداد پروانه‌های صادر شده در این حوزه فقط ۱۵۹ مورد است. در حالی که برای کسب‌وکارهای محصولات دیجیتالی ۴۲۸ پروانه صادر شده است. این گزارش اشاره می‌کند که شکاف و اختلاف به‌وجود آمده می‌تواند نشان دهنده وجود یک فرصت توسعه‌نیافته در حوزه‌هایی مانند پلتفرم‌های b2B تامین کالا، ارتباط تولیدکننده، توزیع‌کننده و خرده‌فروش و لجستیک و توزیع هوشمند باشد.

حدود ۸۷ درصد از کل پروانه‌ها در دو رسته اصلی عرضه کالا در فروشگاه‌های مجازی و عرضه خدمات در فروشگاه‌های مجازی متمرکز بود. عرضه کالا در فروشگاه‌های مجازی به‌تنهایی بیش از ۵ برابر رسته دوم پروانه صادر شده دارد.

غلبه کسب‌وکارهای فردمحور در بازار مجازی

بررسی ترکیب جنسیتی متقاضیان پروانه کسب در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که ۷۹ درصد از مجموع ۲ هزار و ۴۴۵ نفر متقاضی  را آقایان و ۲۱ درصد آنها را بانوان تشکیل می‌دهد. همچنین اشاره شده که از مجموع جوازهای صادره در سال ۱۴۰۴ سهم غالب با بیش از ۷۵ درصد به اشخاص حقیقی تعلق داشت. الگویی که نشان‌دهنده برتری کسب‌وکارهای خرد، فردمحور و چابک در اکوسیستم مجازی کشور است. سهم اشخاص حقوقی هم با ۲۴.۶ درصد بیانگر تثبیت تدریجی نقش شرکت‌ها و موسسات در توسعه بازار خدمات و تجارت دیجیتال است.

در این گزارش آمده است که حدود ۲ هزار و ۲۲ نامه و درخواست در سال گذشته توسط اتحادیه دریافت شده است. تعداد نامه‌ها و درخواست‌های خارج شده هم بیش از یک هزار و ۲۸۰ مورد اعلام شد.

در سال گذشته ۵۲۰ هزار بار کلیک روی نماد اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی صورت گرفته است. رفتاری که اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی آن را اینچنین تعریف می‌کند:« این رقم نشان می‌دهد که نماد اتحادیه صرفا یک نشان بصری نیست، بلکه به عنوان یک مرجع عملی برای ارزیابی اعتماد، نقش فعالی در تصمیم گیری کاربران و کاهش تردید نسبت به فعالیت‌های تجاری در فضای دیجیتال ایفا می‌کند.»

اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی در سال ۱۴۰۴ در مجموع ۱۸ هزار و ۴۰۰ فقره بازرسی را ثبت کرده است. از این مقدار، ۳۵ درصد بازرسی‌ها موفق، ۴۶ درصد در انتظار بررسی کسب‌وکار و ۱۳ درصد هم به کمیسیون تخصصی ارجاع داده شده است. همچنین گفته شده حدود یک هزار و ۱۰۰ مورد یعنی معادل ۶ درصد از کل بازرسی‌ها به بررسی کارشناس رسیده‌ است.

تصویر کلی اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی از وضعیت کنونی، آینده و ظرفیت‌های بازار کسب‌وکارهای مجازی اینچنین است که بازار فعلی بیشتر روی فروش کالاهای مصرفی و دیحیتالی تمرکز دارد. حوزه‌هایی مانند خدمات مالی، لجستیک هوشمند، پیک، حمل بار، بازاریابی شبکه‌ای و فناوری‌های تخصصی هنوز از نظر تعداد بازیگران در مقیاس محدودی است. در نتیجه می‌توان گفت که این موضوع نشان‌دهنده بلوغ بیشتر بازارهای سنتی فروش آنلاین و در عین حال وجود ظرفیت رشد قابل توجه در حوزه‌های زیرساختی و B2b است.

فایل گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی