جدال صنفی بر سر طلای آنلاین ادامه دارد

به گزارش پیوست، کیومرث امیریان رئیس کمیسیون تخصصی طلا، جواهر و نقره اتاق اصناف ایران  در ارتباط با کارشکنی‌های اتحادیه طلا و جواهر در رابطه با پلتفرم‌های آنلاین طلا به پیوست می‌گوید: «تمام تلاش اتحادیه طلا از دو تا سه سال گذشته این بود که خود، متولی پلتفرم‌های آنلاین طلا شود و مدیریت این کسب‌وکارها را در اختیار بگیرد. علاوه بر این اتحادیه، انجمنی تحت عنوان انجمن سازندگان طلا هم بود که بدون آنکه هویت صنفی مشخص و جایگاه قانونی در قالب اتحادیه داشته باشد، تلاش می‌کرد در این حوزه نقش‌آفرینی کند و حتی مدعی ساماندهی پلتفرم‌ها شود. در آن مقطع ما در اتاق اصناف در برابر این رویکرد ایستادیم و تاکید کردیم که این پلتفرم‌ها به دلیل فعالیت در بستر فضای مجازی، مشمول نظارت اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی هستند و اتحادیه‌های سنتی نباید در کار آنها دخالت کنند. چون فعالیت این پلتفرم‌ها محدود به یک شهر نیست. ممکن است مجوز در یک استان صادر شود اما دفتر فعالیت در استان دیگری باشد، بنابراین چارچوب آنها با کسب‌وکارهای فیزیکی متفاوت است.»

امیریان با اشاره به اینکه این اختلاف‌نظرها چند سالی ادامه داشت، ادامه می‌دهد: در نهایت حاکمیت نیز تایید کرد که پلتفرم‌های آنلاین باید مجوز خود را از اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی دریافت کنند. با این حال برخی جریان‌ها همچنان تلاش می‌کنند با طرح انتقادها و تخریب رسانه‌ای، فعالیت این پلتفرم‌ها را زیر سوال ببرند.»

او با توضیح اینکه تاکنون هیچ شکایت مشخص و مستندی علیه پلتفرم‌های آنلاین طلای دارای مجوز ارائه نشده است، اضافه می‌کند: «تخلف ممکن است در هر صنفی رخ دهد. همان‌طور که در واحدهای فیزیکی هم تخلف وجود دارد. اما اتفاقا به دلیل شفافیت فعالیت آنلاین، میزان تخلف در پلتفرم‌ها کمتر است. خرید و فروش به‌صورت برخط انجام می‌شود، اطلاعات ثبت می‌شود و حتی امکان ثبت در سامانه تجارت نیز وجود دارد، بنابراین فرآیندها شفاف و قابل رصد است. اما برخی از منتقدان، رویکرد مثبتی نسبت به صنعت جواهر و پلتفرم‌های آنلاین ندارند و همین موضوع به شکل‌گیری حاشیه‌ها دامن زده است.برخی منتقدان چون از جنس صنف طلا و جواهر نیستند، نگاهشان هم به این بازار واقعی نیست. امروز حدود ۲۰ تن طلا در بورس بلاتکلیف مانده و عملا در چرخه تولید و بازار جریان ندارد. اگر دغدغه تولیدکننده و سازنده را دارند، باید با بورس وارد مذاکره شوند و مسیر تامین طلا برای سازنده‌ها را تسهیل کنند، نه اینکه به پلتفرم‌های آنلاین حمله کنند. اینها که تحویل حضوری هم دارند.»

او با تاکید بر اینکه پلتفرم‌های آنلاین طلا و جواهر ریشه در بازار دارد، تشریح می‌کند: «این پلتفرم‌ها طلا را از بازار تهیه می‌کنند، فاکتور رسمی می‌گیرند و در همان چرخه رسمی به دست مصرف‌کننده می‌رسانند. بنابراین نه‌تنها رقیب بازار نیستند، بلکه تکمیل‌کننده زنجیره آن هستند. اما برخی فعالان سنتی پلتفرم‌ها را به چشم همکار نمی‌بینند، هر پلتفرم یک واحد صنفی است و موظف است از بنکدار یا مغازه‌دار رسمی خرید کند و فاکتور بگیرد. این طلا یا به شکل مصنوعات عرضه می‌شود یا همان طلای آب‌شده در قالب رسمی به مردم فروخته می‌شود. همه چیز در چرخه شفاف اقتصادی می‌چرخد.»

به گفته او، مسئولیت نظارت بر پلتفرم‌های آنلاین طلا به‌طور مشخص بر عهده اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی است و این اتحادیه با همکاری پلیس فتا و کمیته‌های تخصصی، فعالیت این کسب‌وکارها را بررسی می‌کند. امیریان در این باره توضیح می‌دهد: «پلتفرم‌ها دارای جواز کسب هستند، اینماد دارند و در صورت بروز شکایت، مرجع رسیدگی مشخص است. همان‌طور که در صنف سنتی نیز شکایت از طریق اتحادیه پیگیری می‌شود. بنابراین ادعای بدون متولی بودن این پلتفرم‌ها اساسا درست نیست و در جهت تخریب کسب و کارهای آنلاین است. طلای پلتفرم‌های آنلاین به‌عنوان ضمانت در بانک کارگشایی سپرده شده تا حقوق مردم حفظ شود. وقتی اتحادیه جواز صادر می‌کند، یعنی مسئولیت فعالیت آن واحد صنفی را پذیرفته است. همان‌طور که مغازه‌دار سنتی با پروانه کسب فعالیت می‌کند و در صورت شکایت باید پاسخگو باشد، پلتفرم آنلاین هم دقیقاً در همین چارچوب فعالیت می‌کند. اگر دغدغه‌ای وجود دارد باید در چارچوب قانون و با گفت‌وگوی صنفی حل شود، نه با تخریب و ایجاد نگرانی در میان مردم.»

رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، نیز در این باره به پیوست می‌گوید: «ریشه اصلی این مشکل به کم‌کاری‌های متولیان دولتی برمی‌گردد. از بهمن‌ماه سال گذشته به بهانه تدوین آیین‌نامه جدید، توسعه سامانه مربوط به این حوزه متوقف شد و اکنون بیش از یک سال از آن زمان می‌گذرد، بدون اینکه سامانه جایگزین به‌طور کامل راه‌اندازی شده باشد. اردیبهشت‌ماه سال جاری از یک سامانه نظارتی طراحی و آماده بهره‌برداری کردیم، اما اجازه فعالیت به آن داده نشد. من بارها به‌صراحت اعلام کردم که بدون ابزار نظارتی، امکان نظارت دقیق وجود ندارد. آنچه اکنون به‌عنوان نظارت مطرح می‌شود، حداقلی است.»

به گفته الفت‌نسب همین خلا نظارتی باعث شده برخی ادعاهایی مانند خالی‌فروشی در پلتفرم‌‌ها مطرح شود و وقتی سامانه شفاف و برخط وجود نداشته باشد، طبیعی است که زمینه برای طرح چنین ادعاهایی فراهم می‌شود. در حالی‌که اگر ابزار نظارت فعال باشد، بخش زیادی از این ابهامات قابل رفع است.

الفت‌نسب همچنین درباره خبری که در سایت اتحادیه صنف فروشندگان و سازندگان طلا، جواهر، نقره و سکه تهران به ابهام در  متولی نهایی این حوزه پرداخته است می‌گوید: «اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی مجوز پلتفرم‌های آنلاین طلا را صادر می‌کند و مسئولیت آن را هم می‌پذیرد، از سوی دیگر آیین‌نامه‌ای تدوین شده که بانک مرکزی را ناظر معرفی می‌کند. اگر به قوانین نظام صنفی بازگردیم و اجازه دهند سامانه نظارتی اتحادیه فعال شود، بخش قابل‌توجهی از نگرانی‌ها درباره خالی‌فروشی قابل تشخیص و کنترل است. اما در حال حاضر، هم سامانه متوقف مانده و هم مجوز برخی کسب‌وکارها از بهمن سال گذشته بلاتکلیف است. این شرایط نه به نفع کسب‌وکارهاست و نه به نفع مردم.»

رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی در ادامه با اشاره به سهم بازار آنلاین می‌گوید: «بازار آنلاین طلا در مقایسه با بازار سنتی هنوز سهم بزرگی ندارد. اما اگر تکلیف نظارت و سامانه مشخص شود و مردم بتوانند به‌صورت برخط کد رهگیری دریافت و وضعیت طلای خود را بررسی کنند، این بازار می‌تواند شفاف‌تر و حتی بزرگ‌تر شود. همین موضوع هم نگرانی بازار سنتی و افرادی که از شفافیت می‌ترسند را بیشتر کرده است. کسب‌وکارهای آنلاین طلا را از تامین‌کنندگان رسمی با فاکتور معتبر خریداری و در سامانه جامع تجارت ثبت می‌کنند. در حالی‌که در بازار سنتی چنین سطحی از شفافیت همیشه وجود ندارد. تفاوت در مدل کارمزد و شیوه فعالیت هم  نگرانی‌هایی را برای فعالان سنتی ایجاد کرده است.به نظر می‌رسد برخی تلاش دارند کلیت ماهیت کسب‌وکار برخط طلا را زیر سوال ببرند، اما واقعیت این است که بازار به سمت شفافیت و آنلاین‌شدن حرکت می‌کند. ممکن است این روند با تاخیر مواجه شود، اما متوقف نخواهد شد.»

رئیس اتحادیه صنف فروشندگان و سازندگان طلا و جواهر تهران نادر بذرافشان هم در گفت‌وگو با پیوست، در واکنش به  موضع این اتحادیه نسبت به فعالیت پلتفرم‌های آنلاین فروش طلا و بیان علت منطقی این اختلافات، اعلام می‌کند که این پلتفرم‌ها هیچ ارتباطی با این اتحادیه ندارند و نظارت بر آنها در حوزه مسئولیت اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی و نهادهای نظارتی دیگر است.

مسئول نیستیم اما حمله می‌کنیم

 بذرافشان در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود اعلام سلب مسئولیت مستقیم، در وب‌سایت رسمی اتحادیه مطالبی انتقادی درباره فروش آنلاین طلا منتشر می‌شود، می‌گوید: «ما نظارت مستقیمی بر پلتفرم‌های آنلاین طلا نداریم. این کسب‌وکارها برای فعالیت در فضای مجازی از اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی مجوز می‌گیرند و نهادهایی مانند پلیس امنیت اقتصادی بر عملکرد آنها نظارت دارند.»

حرف‌های بذرافشان در حالی  مطرح می‌شود که برخلاف ادعای بی‌طرفی  در وب‌سایت رسمی اتحادیه، همیشه گزارش‌های منفی با محوریت فعالیت مبهم و غیرقانونی پلتفرم‌های آنلاین طلا منتشر می‌شود و این سایت تنها ناشر خبرهایی است که نگرانی‌های مردم را راجع به پلتفر‌م‌های آنلاین بیشتر کند و هرگز هیچ خبر مثبتی راجع به عملکرد حتی پلتفرم‌های دارای مجوز و مسئول هم کار نشده است. او در باره گزارشی که در سایتشان به نقل از تسنیم کار شده بود و تاکید شده بود هیچ نهاد مسئولی بر این بازار نظارت ندارد هم با سلب مسئولیت از اتحادیه و تکرار این موضوع که گزارش مربوط به تسنیم است. از اظهار نظر راجع به اینکه چرا و به چه دلیل منطقی با پلتفرم‌های آنلاین مشکل دارند، طفره رفت.

شاید بهتر باشد اتحادیه صنف فروشندگان و سازندگان طلا و جواهر تهران به این نکته توجه کند که بخش قابل توجهی از مخاطبان پلتفرم‌های آنلاین طلا، نه دلالان بزرگ که شهروندانی هستند با توان سرمایه‌گذاری محدود. افرادی که گاهی ماه‌ها پس‌انداز می‌کنند تا به خرید حتی یک گرم طلا برسند. برای این گروه، امکان خرید تدریجی، شفاف و با مبالغ خرد، یک ابزار حفظ ارزش دارایی است نه تهدیدی برای بازار سنتی.

از سوی دیگر، پلتفرم‌های دارای مجوز امکان تحویل فیزیکی طلا را از مقادیر خرد مانند ۳۰ سوت فراهم کرده‌اند و در بسیاری از موارد، سازوکار تحویل حضوری نیز در اختیار کاربران قرار دارد. در چنین شرایطی، به جای طرح گزاره‌هایی که می‌تواند به نگرانی عمومی دامن بزند، انتظار می‌رود نهادهای صنفی با اطلاع‌رسانی دقیق و مسئولانه، به افزایش شفافیت و تعامل در این بازار کمک کنند.