ناچاری کسب‌وکارهای دیجیتالی از انتخاب بسترهای داخلی؛ آیا سایت نقصان ارتباط با مشتریان را برطرف کرد؟

به‌گزارش پیوست، در این شکل و شیوه فعالیت دیجیتال که زیرسایه جنگ اتفاق افتاده، استراتژی عموم کسب‌وکارهای دیجیتال که در سه ‌ماهه پایانی سال ۱۴۰۴، حجم بازارشان به حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ هزار میلیارد تومان رسیده بود به کاهش و مدیریت هزینه و صبر و انتظار برای پایان این تعلیق تغییر یافته است.

طبق گفته فعالان این حوزه، جابه‌جا کردن بستر فعالیت، دسترسی دشوار و حتی در مواردی از دست دادن مشتری، وارد شدن هزینه مضاعف راه‌اندازی سایت و پلتفرم و ارتقای آنها، بازگشت به شیوه‌های سنتی تبلیغات پیامک‌محور و از بین رفتن داده‌های الگوریتمی پیشین برای طراحی و تدوین نقشه‌راه را به‌دنبال دارد.

در دوره قطعی اینترنت حوزه صنعت، پوشاک و محصولات زیبایی و بهداشتی توانستند روی شبکه داخلی وضعیت بهتری کسب کنند. طبق برآوردها بعضی از این کسب‌وکارها افزایش ورودی  ۳۰ الی ۸۰ درصدی ترافیک سایت را نیز تجربه کردند. اما از سوی دیگر کسب‌وکارهای حوزه‌های آموزشی و سایت‌های خبری با افت شدید ترافیک مواجه شدند. همچنین میزان درخواست برای نمایش تبلیغات کاهش یافته و این افت در مواردی به یک ششم پیش از جنگ نیز رسیده است.

هرچند بخشی از تجارت الکترونیکی که در شبکه‌های اجتماعی گردش داشت به‌ناچار در بسترهای داخلی مستقر شده‌اند اما بسیاری از آنها اعلام کرده‌اند که این رویکرد را برای حذف نشدن از بازار و فعالیت متوقف اتخاذ کرده‌اند.

رشدی از جنس اجبار

رضا شیرازی، موسس وب ۲۴ و سئو۲۴ با مورد توجه قرار دادن تغییر بستر کسب‌وکارهای دیجیتالی گفت که به‌دلیل بسته شدن مسیرهای دسترسی به شبکه‌هایی چون اینستاگرام و تلگرام و همچنین ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، موتور جست‌وجوی گوگل جایگزین این موارد شد و در نتیجه بازدید و ورودی‌ برخی سایت‌ها به‌نسبت قبل جنگ افزایشی بود.

شیرازی با اشاره به قطعی ۴۸ روزه دسترسی به گوگل خبر داد که در همین فاصله میزان ورودی سایت‌ها تا حد صفر شدن پیش رفت و  تعدادی از کسب‌وکارها و صفحات مربوط به آنها از نتایج گوگل حذف شدند. طبق گفته او پس از این مدت، اتصال به گوگل به‌صورت یکطرفه برقرار شد و در حال حاضر تنها نتایج جست‌وجوها مشخص است و خود گوگل، سایت‌های ایران را نمی‌بیند و به سرورها دسترسی ندارد.

طبق گفته موسس وب ۲۴ و سئو۲۴ تغییر در ترافیک سایت‌ها و شرایط کسب‌وکارهای دیجیتالی حوزه به حوزه متفاوت است و همانطور که در برخی زمینه‌ها شاهد افزایش ترافیک هستیم در برخی دیگر با افت بازدید روبه‌روییم. او در گفت‌وگو با پیوست عنوان کرد که سایت‌های صنعتی و مد و پوشاک از جمله حوزه‌هایی است که در این مدت رشد ترافیک را ثبت کردند و آمار مرتبط، حاکی از رشد ۳۰ الی ۸۰ درصدی ترافیک در برخی از این کسب‌وکارهاست. اما از سویی دیگر مشاغل فعال در زمینه آموزش و محتواهای رشد و همچنین سایت‌های خبری به‌نسبت گذشته ورودی کمتری دریافت کردند. از نظر شیرازی این آمار رشدی ناشی از افزایش جست‌وجوست که ممکن است صفحات قبلی آنها پیش از این به‌دلیل محدودیت و قطعی‌ها از بین رفته باشد.

کامران یزدانی‌نیا، مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار راست‌چین با استناد به آنچه تا به‌امروز رصد شده است اشاره کرد که در دوره قطعی اینترنت برخی از کسب‌وکارها به سمت سایت یا پلتفرم‌های داخلی مهاجرت کردند و برخی دیگر همچنان در انتظارند و تمایلی به این موج نشان نداده‌اند. طبق گفته او در این مدت، با لحاظ شرایط دشوار جامعه و ناپایداری اینترنت به‌طور کلی اعتماد به کسب‌وکارهای دیجیتالی کاهش یافته است و تعدادی معتقدند که در چنین وضعیتی خرید و فروش در بستر اینترنت چندان قابل اتکا نیست.

از نظر یزدانی‌نیا نمی‌توان مدعی شد که در این زمان جهشی محسوس در شکل‌گیری سایت‌های فروشگاهی و مهاجرت کسب‌وکارها رخ داده است. به گفته او بعضی از کسب‌وکارهای از پیش شناخته‌شده و برند مانند دیجی‌کالا، ترب، دیوار، باسلام و غیره که قبلا مشتریان خود را جذب کرده‌اند توانستند در این دوره هم پایدار بمانند و همچنان به مشتریانشان اضافه شود اما این مسیر برای سایر کسب‌وکارها در ابعاد مختلف به این اندازه هموار نیست. مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار راست‌چین، رشد ورودی این برندها را حدود ۲۰ درصد برآورد کرد که عمده آن هم نه از مسیر مستقیم جست‌وجوی گوگل بلکه از سمت اپلیکیشین کسب‌وکارهاست.

کاهش توان خرید، نبود امکان اتصال

علاوه‌بر قطعی اینترنت، کاهش توان اقتصادی و تورم فزاینده، سیستم اقتصاد دیجیتال را متاثر کرده و فارغ از اینکه سایت تا چه اندازه جبران‌کننده نقصان بستر ارتباط با مشتریان بوده، بیشترِ علامت‌ سوال‌ها پیرامون کاهش فروش و افت خرید می‌چرخد.

یزدانی‌نیا، مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار راست‌چین معتقدست بزرگترین مسئله‌ای که کسب‌وکارهای کوچک و SMEها با آن مواجه‌اند بیشتر از آنکه از جنس زیرساخت باشد، ناامیدی است. او گفت که عمده کسب‌وکارهای کوچک که مسیر درآمدی‌شان اکنون راهی جز سایت و پلتفرم داخلی نیست همچنان در فضای تعلیق و انتظار هستند و عملا اقدام خاصی انجام نمی‌دهند تا ببینیم آینده چه می‌شود. یزدانی‌نیا در ادامه افزود: البته که تعدادی از کسب‌وکارها توانستند در این مدت به سمت‌ راه‌اندازی سایت،‌ مهاجرت به سمت پیام‌رسان‌های داخلی یا ارائه محصول روی پلتفرم اسنپ بروند و حتی در مواردی ترافیک، ورودی و رشد هم ثبت کنند.

از نظر یزدانی‌نیا هرچند کوچ اندک و محدودی به سایت‌ و پلتفرم‌های داخلی رخ داده است اما همین نرخ نیز سهم از بازار را تا سفف ۱۵ درصد تغییر داده است. به‌گفته او عمده این تغییرات نیز در مشاغل حوزه محصولات آرایشی و زیبایی که عمده تمرکز و فعالیتشان در شبکه‌های مجازی بود و در رده‌های بعدی مد و پوشاک اتفاق افتاده است.

یزدانی‌نیا با اشاره به این روند و تغییرات پیش آمده، امید به آینده را به‌عنوان فاکتوری مهم و اساسی در مبحث اقتصادی مورد توجه قرار داد و گفت مسئله‌ای که امروز کسب‌وکارها و مشتریان با آن روبه‌رو هستند فشار اقتصادی است. این موضوع در عرضه و تقاضا و روند کاهشی فروش به‌صورت محسوس خود را نشان داده است.

شیرازی، مدیرعامل وب ۲۴ و سئو ۲۴ پیرو این موضوع عنوان کرد: هم‌اکنون در وضعیتی قرار داریم که کسب‌وکارها با مشکلات متعدد مالی و پرداختی مواجه‌اند و  باتوجه به شرایط مبهم کلان جامعه، نرخ تبدیل فروش کماکان بسیار پایین است و میزان خرید و هزینه از سمت مشتریان با افت جدی روبه‌روست. با در نظر گرفتن این موارد، پاسخ این پرسش که آیا سایت و ارتقای سئو  و موارد دیگری که به‌عنوان استاندارد دیجیتال مارکتینگ شناسایی می‌شودتا چه اندازه در بهبود کسب‌وکارها موثر بوده بیشتر به بدنه اقتصادی مرتبط می‌شود تا وضعیت فعلی کسب‌وکارهای آنلاین.

هزینه کار در قطعی اینترنت

پیشنهاد براساس علایق کاربر از روش‌های پربازده‌ دیجیتال مارکتینگ در شبکه‌های اجتماعی است که بخش بزرگی از تصمیمات و استراتژی‌های کسب‌وکارها طبق نتایج این مدل‌ها استخراج و عملی می‌شود. حالا برای دیده شدن در نتایج جست‌وجو گوگل و زنده نگه داشتن پایه‌های کسب‌وکار، ارکان بررسی این الگوریتم تغییر می‌کند. طبق گفته شیرازی، مدیرعامل وب ۲۴ و سئو۲۴ سازوکار الگوریتم گوگل از دو مسیر نتایج و دیسکاور می‌گذرد که در حال حاضر بخش دیسکاور فیلترست و دسترسی به آن امکان‌پذیر نیست. اما شرکت‌ها و کسب‌وکارهایی که می‌خواهند در زمین بازی گوگل نتایج و بازدهی بهتر و بالاتری بگیرند قاعدتا باید در حوزه سئو سرمایه‌گذاری کرده و این قضیه را جدی بگیرند.

یزدانی‌نیا، مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار راست‌چین درباره تاثیرات و اولویت سئو در برنامه کنونی کسب‌وکارهای دیجیتالی‌ گفت اگر اختلال‌ها را کنار بگذاریم سئو همچنان کار می‌کند، ‌نتیجه می‌دهد و ورودی دارد اما نکته‌ مطرح در این زمینه، هزینه قابل توجه و افزایش‌یافته ارتقای سئو و راه‌اندازی یک سایت فروشگاهی است. به عبارتی در شرایط قطعی دسترسی به اینترنت بین‌الملل، فراهم آوردن لوازم ضروری برای سرپا نگه داشتن کسب‌وکار روی شبکه ملی اینترنت هم هزینه‌بردارست و پرداخت این هزینه برای همه کسب‌وکارها شدنی نیست. یک کسب‌وکار برای آغاز به‌فعالیت در این بستر و حذف نشدن از نتایج جست‌وجو باید حتما زیرساخت را ارتقا و لوکیشن را به جولوکیشین تغییر داده و در نهایتد برای دیده و شنیده شدن هزینه کند.

به گفته یزدانی‌نیا اکثر کسب‌وکارها در فاز صبر و تعلیق قرار دارند و به‌عبارتی همه ابعاد را معلق نگه داشتند تا بببند روند کنونی به کدام سمت می‌رود. او با استناد به تجربه جنگ ۱۲روزه گفت که حتی اگر همین امروز دسترسی به اینترنت بین‌الملل برای همه مردم فراهم شود بازه زمانی حدود یک الی دوماهه طول می‌کشد تا کسب‌وکارها به شرایط پایدار بازگردند. در این مدت شاهد درجا زدن کسب‌وکارها و شکل‌گیری رفتار مصرف‌کنندگاه خواهیم بود تا در نهایت به یک نقطه عادی برسیم. البته همانطور که پیشتر اشاره شد چرخ کسب‌وکارها فقط و فقط به بازگشایی اینترنت وصل نیست و وضعیت کلان اقتصادی مستقیم و عمیق توان خرید و فروش مردم را تحت تاثیر قراداده است.

پشوتن پورپزشک، مدیرعامل پادرو چندی پیش با اشاره به آمار حدودی ۸۰۰ هزار کسب‌وکار فعال در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد: که از زمان شکل‌گیری اولیه این مشاغل در تلگرام و پس از فیلترینگ و انتقال تدریجی آن به سایر پلتفرم‌ها حدود ۴ الی ۵ سال زمان صرف شده تا این بازار به‌صورت طبیعی رشد کند و به نقطه قبل جنگ برسد.

مدیرعامل پادرو همچنین گفت که بسیاری از همان چند صد هزار کسب‌وکار فعال، تاب‌آوری حتی یک دوره ۴۵ روزه بدون درآمد را نداشته‌اند و حتی کسب‌وکارهای بزرگ‌تر و برخوردار از ترافیک بالا نیز بعید است بتوانند فشار سرمایه‌گذاری یک تا دو ساله را برای بازسازی جایگاه خود تحمل کنند.

قید دیده شدن را زدند

تغییر اولویت‌ها و تمرکز بر استراتژی بقا منجر شده تا به‌طور کلی حجم نمایش تبلیغات در این دوران کاهشی شود. طبق گفته شیرازی، مدیرعامل وب ۲۴ و سئو۲۴ از آنجایی که شاهد افت قابل توجه ورودی و ترافیک سایت‌های خبری و محتوامحور هستیم، میزان نمایش تبلیغات در این سایت‌ها هم کاهش یافته و در مواردی حتی به یک ششم دوران قبل رسیده است.

یزدانی‌نیا، مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار راست‌چین با اشاره به تعدد تحولات اجتماعی اخیر اعلام کرد که عمده برندها در بازه‌ای طولانی به‌دلیل شرایط حاکم، فعالیت‌های تبلیغات‌محورشان را متوقف کردند. اکنون نیز که برخی‌ها به میدان تبلیغات بازگشتند روندشان به روال سابق بازنگشته و همه بازیگران و فعلان حوزه بیشتر روی مدیریت هزینه و صرفه‌جویی متمرکزند تا برای سناریوهای بحرانی‌تر آمادگی بیشتری داشته باشند.

مسیر ارتباطی پیامک‌محور هم از دیگر اتفاقاتی بود که در چندماه اخیر چندین بار تکرار شد. اما این مسیر قدیمی و سنتی دست‌اندازهایی را در مقابل کاربران قرار داد. از قطعی چندین ساعته گرفته تا محدودیت ارسال و قطع و وصلی‌های مرتب همگی این شیوه ارتباطی را دشوارتر می‌کرد. طبق گفته یزدانی‌نیا محدوده استفاده از پیامک محدودست و نگاهی که کسب‌وکارها به آن دارند به‌عنوان یک جریان پایدار نیست. زیرا که در بسترهایی چون اینستاگرام و گوگل شما به صرف ورود و حضور در آن با جریان‌هایی از محتواهای تبلیغاتی مواجه می‌شوید و انواع و اقسام برندها، محصولات و خدمات را تماشا می‌کنند؛ حتی در جست‌وجوی گوگل با وارد کردن یک کلمه چندین لیست از نتایج دیده می‌شود که همراه با نمایش تبلیغات است. مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار راست‌چین گفت این یک جریانی است که می‌توان به آن رجوع کرد ولی پیامک بدین شکل نیست و با ارسال محتوای تبلیغاتی یک بار کاربر در معرض آن قرار می‌گیرد و اثرش بسیار کوتاه‌مدت  و موقتی است. او همچنین اشاره کرد تبلیغات پیامک‌محور در نهایت یک ابزار جانبی تبلیغاتی است و نمی‌شود یک کسب‌وکار را بر این اساس پیش برد.

طبق گفته کسب‌وکارهای اینترنتی، آثار و نتایج شرایط اضطراری و جنگی کشور، تغییر الگوی مصرف کاربران و محدودیت گسترده دسترسی به اینترنت تنها به حال و روز کنونی بازار محدود نخواهد ماند و مستقیم و غیرمستقیم، بودجه، برنامه‌ریزی و اهداف مالی سال آینده کسب‌وکارها و مشاغل را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

کالاهای اساسی و مصرفی، اصلی‌ترین و بااهمیت‌ترین تقاضای بازار شناخته می‌شود که بودجه اصلی خانوارها را به خود اختصاص می‌دهد. تمرکز روی این دسته از نیازها و احتیاط در خرید، رفتاری است که نه تنها در کوچه و بازار بلکه در سبد خرید اینترنتی مردم نیز مشاهده می‌شود. از همین رو انتخاب‌ها تغییر یافته و بسیاری از کالاها و خدماتی که دارای این ویژگی‌های حیاتی نباشند به خرید در زمانی دیگر موکول می‌شود.

البته که میزان ثبت سفارش، تقاضا و فروش محصول و خدمات به تناسب زمینه کاری، جمعیت آماری و قابلیت لجستیکی متفاوت است.