داده‌های کارگران گم شده‌است؛ وزارت کار پاسخ‌گو نیست

به گزارش پیوست، از حوالی ساعت ۸ صبح که وارد اداره کار شدم، سالن هنوز نیمه‌خالی بود؛ اما تا پیش از ظهر، صندلی‌ها پر شد و صف‌ها شکل گرفت. پوشه‌های پلاستیکی در دست کارگران و کارمندان، جایگزین نام کاربری و رمز عبور شده بود. زن حدودا ۳۰ ساله‌ای که کنار دیوار ایستاده بود، گفت: «من از کارفرما شکایت کردم. قاضی هم رای داد. الان هرچی می‌زنم تو سایت، هیچی نیست.»

مردی که پشت میز اطلاعات نشسته بود، پاسخ داد: «می‌دونم، همه اینارو می‌دونم. همه اطلاعاتت رو دستی وارد کاغذ کن. مدارک رو هم طبق لیستی که روی دیوار زدیم بیار.» زن پرسید: «خب رای دادگاه چی می‌شه؟» پاسخ کوتاه بود: «وقتی چیزی تو سایت نیست، پس همه‌چی می‌ره از اول.»

این «از اول» رفتن، در روایت بسیاری از مراجعان تکرار می‌شد. مرد مسنی گفت: «بیمه بیکاریم قطع شد. گفتن تو سامانه سابقه‌ای نیست.» جوانی که چند ماه حقوق نگرفته بود، می‌گفت: «شکایت کردم، شماره کلاسه هم داشتم. الان میگن دوباره ثبت کن، چون اطلاعات پریده.»

سمیه گلپور، رئیس کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ایران، در گفت‌وگو با پیوست تاکید کرد که مسئله صرفا یک اختلال فنی نیست. او گفت: داده‌های کارگران باید در یک نهاد حاکمیتی صیانت شود، اما در این شرایط این ابهام وجود دارد که براساس چه سازوکار و مصوبه قانونی این واگذار شده به شرکت جدیدی به عنوان پیمانکار.

یکی از کارکنان اداره با صدای بلند به همه گفت: «ما می‌دونیم شماها تو سایت بارگذاری کردید، ولی وقتی باز نمیشه، چیکار کنم؟ همه اطلاعات‌تون پریده. باید از اول روی برگه وارد کنید.»

مشکل تا اندازه‌ای پیچیده شد که کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ایران در نهایت در نامه‌ای به رئیس‌جمهوری، مسعود پزشکیان که توسط زومیت منتشر شده از دولت خواست تا به صورت شفاف اعلام کند: «چه نهادی مسئول این اختلال است، آیا از داده‌ها نسخه پشتیبان امن تهیه شده و جدول زمانی بازگشت کامل و ایمن سامانه چیست.»

گلپور، رئیس کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ایرن در این خصوص به پیوست گفت که وقتی دیدیم وزارت کار پاسخگو نیست به رئیس‌جمهوری نامه زدیم که حقوق کارگران تضییع نشود.

سامانه‌ای که قرار بود مرجع رسمی باشد

سامانه جامع روابط کار طی سال‌های اخیر بستر اصلی ثبت و پیگیری دعاوی کارگری و کارفرمایی، درخواست بیمه بیکاری، ابلاغ آرای هیات‌های حل اختلاف، ثبت سوابق آموزشی و ایمنی و نگهداری پرونده‌های شبه‌قضایی بوده است. از حدود ۲۰ دی‌ماه اختلال در این سامانه گزارش شد و در ۸ بهمن‌ماه، قطعی گسترده آن عملا دسترسی به بسیاری از خدمات را ناممکن کرد. در روزهای ابتدایی، برخی کارمندان علت را «به‌روزرسانی» اعلام کردند، برخی دیگر از «هک» یا بحران زیرساختی سخن گفتند. وعده‌هایی برای رفع مشکل تا ۱۹ بهمن داده شد اما با وجود اعلام راه‌اندازی سامانه‌ای جدید برای ثبت درخواست‌های تازه، سرنوشت داده‌های پیشین همچنان در ابهام باقی ماند.

در بیرون ساختمان اداره کار، کارگری که یک ماه پیش مدارکش را دستی تحویل داده بود، گفت: «اول گفتن کارت یک هفته‌ای انجام می‌شه. الان یک ماهه هیچ خبری نیست. دستی برگه دادم، ولی تاثیری نداره.»

به گفته گلپور، اطلاعات موجود در سامانه امنیتی، اقتصادی، اجتماعی و قضایی است و امروز اطلاعات سرمایه است. گلپور گفت: «این سرمایه کجا باید حفظ می‌شد؟ از سال ۱۳۹۷ تا الان حتی یک گزارش درباره رضایت یا عدم رضایت از این سامانه منتشر نشده. هیچ نظرسنجی از انجمن‌های صنفی انجام نشده است.»

او به شکاف دیجیتال اشاره کرد: بسیاری از کارگران برای انجام امورشان باید از طریق کافی‌نت‌ها اقدام می‌کردند. کارگران شرایط خاص خود را دارند و دسترسی‌شان محدودتر است. با چه استانداردهایی این سامانه از ۹۷ تا الان اداره شده است؟

گلپور با انتقاد از نحوه اطلاع‌رسانی وزارت کار گفت: آیا انجمن‌های صنفی محرم اسرار نیستند که الان وزارت کار این چالش را به عنوان نقص فنی ابراز می‌کند و واقعیت را نمی‌گوید؟ بیش از یک ماه است کارگران درگیر سوابق‌شان هستند. باید دوباره با کارفرما ارتباط بگیرند، وارد بوروکراسی شوند و در زوم‌کن اطلاعات را بارگذاری کنند تا شاید بعد از چند ماه بتوانند بیمه بیکاری که حق مسلم‌شان بوده را بگیرند.

او هشدار داد: ما با پاک شدن صورت مسئله مواجه شده‌ایم، چون مدارک کارگران از بین رفته است. حالا باید قضاوت عادلانه‌ای انجام شود؛ اما بر چه مبنایی؟ میلیون‌ها کارگر متضرر شده‌اند.

بسیاری از متقاضیان در اداره کار می‌گفتند مگر می‌شود این همه اطلاعات جای دیگری ثبت نشده باشد، اما در نهایت این داد‌ه‌‌ها از بین رفته است و حتی مشخص نیست که آیا همه پرونده‌ها از بین رفته یا بخشی از آن.

گلپور همچنین خواستار شفاف‌سازی درباره وضعیت نسخه‌های پشتیبان شد و تاکید کرد: شرکت خصوصی باید گردش مالی‌اش را از سال ۱۳۹۷ تا الان اعلام کند و باید بک‌آپ می‌داشت. ما از این شرایط شکایت داریم و دیوان عدالت اداری باید ورود کند.

وزارت کار: مسئله خاصی نیست

در مقابل، بیژن رمضانی، مدیرکل روابط عمومی وزارت کار، در گفت‌وگو با پیوست گفت: ما اطلاعیه صادر کردیم و الان مردم می‌توانند وارد سایت جدید شوند. ما همچنان پیگیر هستیم.

او در پاسخ به این پرسش که آیا پریدن اطلاعات افراد یک اختلال فنی بوده است، توضیح داد:  سامانه جدید مشکلی ندارد. ما باید اطلاعات‌مان را تکمیل کنیم.

با این حال، درباره اینکه آیا داده‌های پیشین به طور کامل بازیابی شده‌اند، نسخه پشتیبان وجود داشته یا علت دقیق قطعی چه بوده، توضیح فنی مشخصی ارائه نشد.

آنچه در اداره کار دیده می‌شود، صرفا ازدحام ارباب‌رجوع نیست؛ بازگشت به پرونده‌های کاغذی در سیستمی است که سال‌ها با شعار دولت الکترونیکی پیش رفته است. وقتی کارگری که رای قطعی هیات حل اختلاف را گرفته، با نبود داده مواجه می‌شود، مسئله فقط دسترسی به سامانه نیست؛ مبنای حقوقی رسیدگی زیر سؤال می‌رود.

رئیس کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ایران گفت: اگر داده‌ها برنگردد، این ضرر جبران‌ناپذیر برای جامعه کارگری است. اینجا حق‌الناس مطرح است. وزیر باید صراحتا اعلام کند مشکل چیست. اینکه فقط بگویند نقص فنی، کافی نیست. شرکت خصوصی باید گردش مالی‌اش را از سال ۱۳۹۷ تا الان به ما اعلام کند و باید بک‌آپ می‌داشت زیرا قطعا این شرکت سود کلانی به دست آورد درنتیجه باید بک‌آپ هم می‌گرفت.

او تاکید کرد: این موضوع ایجاد نارضایتی در شرایطی است که به اندازه کافی بی‌کفایتی از سمت مسئولان وجود دارد. یک ماه است هیچ اطلاعی دریافت نمی‌کنیم. مطالبه ما روشن است؛ داده کارگران کشور کجاست؟

پرسشی که در سالن‌های شلوغ ادارات کار نیز مدام تکرار می‌شود. در جایی که کارمندی می‌گوید «همه اطلاعات‌تون پریده» و کارگری دیگر باید چند سال سابقه را دوباره روی برگه‌ای سفید بنویسد، بحران از سطح یک اختلال نرم‌افزاری عبور کرده و به آزمونی برای مسئولیت‌پذیری در حکمرانی داده تبدیل شده است؛ آزمونی که نتیجه آن نه فقط سرنوشت یک سامانه، که اعتماد میلیون‌ها کارگر و کارمند به زیرساخت‌های دیجیتال دولت را تعیین خواهد کرد.

در چنین شرایطی، بیشترین ضربه متوجه طبقه کارگری است که اکنون برای بازسازی پرونده‌های خود به روش‌های دستی و کاغذی روی آورده‌اند و با از دست رفتن اطلاعات‌شان حقوق‌شان از بین رفته است.