واقعیت تلخ خدمات الکترونیکی در شرایط اضطراری

شروع پروژه‌های دولت الکترونیکی در ایران به بیش از دو دهه فعالیت و تلاش برمی‌گردد؛ دورانی که با وعده‌های پرطمطراق برای حذف کاغذبازی، افزایش شفافیت و تسهیل دسترسی مردم به خدمات عمومی آغاز شد. طی این ۲۰ سال، دولت و بخش خصوصی برای پیاده‌سازی پورتال‌های سازمانی، راه‌اندازی سامانه‌های یکپارچه و زیرساخت‌های ارتباطی سرمایه‌گذاری‌های کلان و هنگفتی کرده‌اند. بااین‌حال، رخداد قطعی گسترده اینترنت در دی‌ماه ۱۴۰۴، همچون آینه‌ای تمام‌نما، واقعیت تلخ و ناگوار پشت پرده این آمار و ارقام را به نمایش گذاشت و نشان داد بسیاری از این سرمایه‌گذاری‌ها بدون درنظرگرفتن شاخص‌های حیاتی «پایداری» و «تاب‌آوری» انجام شده است.   هشتم دی‌ماه ۱۴۰۴ دوازدهمین دور پایش خدمات دولت الکترونیکی برپا شد. هرچند در آن پایش نیز نمره کلی دولت هنوز به ۵۰ نرسیده بود، اما ۱۰ دستگاه برتر صد درصد خدمات‌شان را الکترونیکی کرده بودند و امتیاز دولت یکپارچه و هوشمند این دستگاه‌های برتر بالای ۸۰ درصد بود، اما در این دوره بررسی، وضعیت سرویس‌های دولت الکترونیکی نمره‌ای از پایداری سرویس‌ها به چشم نمی‌خورد این در حالی است که نمی‌توان از ارائه سرویس صحبت کرد و از پایداری آن سرویس حرفی نزد. سرویس‌ها فقط در شرایط معمولی استفاده نمی‌شوند و ارائه سرویس‌ها در مواقع اضطرار از اهمیت بیشتری برخوردار است. تقریباً تمامی سرویس‌های مختلف دولت الکترونیکی به‌خصوص سرویس‌های پرکاربرد مانند سرویس‌های شهرداری و بانک‌ها طی دو دوره در سال جاری تحت آزمون قرار گرفتند: یک دوره در جنگ ۱۲روزه و یک دوره قطعی اینترنت در دی‌ماه ۱۴۰۴. در هر دو دوره، در روزهای ابتدایی تقریباً تمامی سرویس‌ها قطع بودند و حتی سرویس‌های بانکی نیز در دو روز اول اختلال زیادی داشتند و سرویس‌دهی‌شان پایدار نبود و سایر سرویس‌ها نیز وضعیت ناپایدارتری داشتند. تجربه مدل ارائه سرویس‌ها از سوی دستگاه‌های گوناگون و چگونگی عرضه سرویس پس از هر دوره قطعی اینترنت مشخص می‌کند که اگرچه در سال‌های اخیر شاهد راه‌اندازی سامانه‌های...