قطع اینترنت، رد پای ماینرها را در شبکه برق نشان داد
مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی توان مصرفی استخراج رمزارز را ۹۲۷ مگاوات برآورد کرده است…
۱۴ مهر ۱۴۰۵
مدیرعامل تترلند: هیچ تخلفی به‌صورت مکتوب به ما اعلام نشده است
۲۳ مهر ۱۴۰۵
زمان مطالعه : ۷ دقیقه
سروش حسین‌زاده، مدیرعامل تترلند، می‌گوید با وجود محدودیت سه‌روزه دسترسی این پلتفرم به وب‌سرویس‌های بانکی، هیچ ابلاغیه مکتوبی درباره تخلف یا عدم انطباق مشخص دریافت نکرده است. او معتقد است محدودیت‌های بانک مرکزی، برخلاف هدف کنترل بازار، به افزایش تقاضای خرید تتر و کاهش تمایل کاربران به فروش منجر شده است.
بانک مرکزی در مهرماه دسترسی پنج صرافی رمزارزی، از جمله تترلند، به خدمات برداشت غیرحضوری را محدود کرد. پس از آن، محدودیت سه پلتفرم دیگر رفع شد. بانک مرکزی دقیقا چه تخلف یا عدم انطباقی را به تترلند اعلام کرده بود و چرا نام این پلتفرم در فهرست رفع محدودیت‌ها قرار نگرفت؟
تا این لحظه، هیچ ابلاغیه مکتوب و مستقیمی که در آن تخلف یا عدم انطباق مشخصی به تترلند اعلام شده باشد، دریافت نکرده‌ایم. اطلاع‌رسانی درباره برخی محدودیت‌ها عمدتاً به‌صورت شفاهی، از طریق تماس تلفنی با بعضی کسب‌وکارها و همچنین در گروه‌های خصوصی انجمن‌های مرتبط انجام شده است.
تترلند از ابتدای اعلام این محدودیت‌ها همراهی لازم را داشته و موارد اعلام‌شده را اجرا کرده است. بنابراین انتظار می‌رود اگر عدم انطباق مشخصی از سوی این پلتفرم وجود داشته، به‌صورت رسمی، مستند و قابل پیگیری اعلام شود. با وجود این همکاری، علت محدودیت وب‌سرویس‌های تترلند به مدت سه روز همچنان برای ما روشن نیست و توضیح رسمی و مستقیمی درباره مبنای این اقدام دریافت نکرده‌ایم.
نبود اطلاع‌رسانی شفاف، امکان برنامه‌ریزی و اصلاح احتمالی را برای کسب‌وکار دشوار می‌کند. انتظار ما این است که بانک مرکزی ضمن اعلام دقیق دلایل هرگونه محدودیت، معیارهای رفع آن را نیز مشخص کند تا فرایند رسیدگی از حالت غیرشفاف خارج شود و همه کسب‌وکارها بر اساس ضوابط روشن و یکسان ارزیابی شوند.
محدودیت تسویه ریالی چه تأثیری بر کاربران تترلند داشته است؟ چه تعداد درخواست برداشت با تأخیر مواجه شده و چه میزان وجه در انتظار تسویه قرار گرفته است؟
یکی از تغییرات مستقیم این محدودیت‌ها، حذف امکان تسویه ریالی در ساعات بعدازظهر و شب است؛ به‌طوری‌که در شرایط فعلی، تسویه‌ها در روز کاری بعد انجام می‌شوند. این موضوع زمان دسترسی کاربران به وجوه ریالی خود را افزایش داده و به‌ویژه برای افرادی که به تسویه در همان روز نیاز دارند، محدودیت ایجاد کرده است.
در عین حال، در تترلند شاهد افزایش تقاضای خرید تتر و کاهش فشار فروش کاربران بوده‌ایم. در نتیجه، حجم وجوه ریالی قابل‌تسویه نیز کاهش یافته است. البته باید میان کاهش حجم وجوه قابل‌تسویه و افزایش زمان انتظار برای تسویه تفاوت قائل شد. کاهش حجم تسویه لزوماً به معنای کاهش مشکلات کاربران نیست، زیرا امکان دریافت وجه در همان روز همچنان محدود شده است.
آنچه روشن است، محدودیت زمانی تسویه کیفیت تجربه کاربران را کاهش داده است. این وضعیت ضرورت بازنگری در سازوکارهایی را نشان می‌دهد که قرار است اهداف نظارتی را محقق کنند، اما نباید در دسترسی کاربران به دارایی‌هایشان اختلال ایجاد کنند.
محدودیت‌هایی مانند توقف معاملات شبانه تتر، تعیین سقف خرید و حذف نمودار معاملاتی، چه تغییری در رفتار معامله‌گران ایجاد کرده‌اند؟ آیا در داده‌های تترلند نشانه‌ای از تأثیر این تصمیم‌ها بر تقاضا، نقدشوندگی یا قیمت تتر دیده‌اید؟
پس از اعمال این محدودیت‌ها، در تترلند شاهد افزایش تقاضا برای خرید تتر بودیم. به نظر می‌رسد بخشی از کاربران ترجیح دادند ریال خود را به تتر تبدیل کنند و سپس دارایی رمزارزی خود را از صرافی خارج کنند. این رفتار را می‌توان نشانه‌ای از تغییر ترجیحات کاربران در مواجهه با محدودیت‌ها دانست؛ به‌ویژه زمانی که امکان تسویه ریالی در ساعات بعدازظهر و شب از بین می‌رود و کاربران برای دریافت وجه ریالی باید تا روز کاری بعد منتظر بمانند.
در نتیجه، برخلاف هدف محدودکننده این تصمیم‌ها، در تترلند افزایش تقاضای خرید تتر و کاهش فشار فروش کاربران را مشاهده کردیم. این تغییر در رفتار معاملاتی باعث شد حجم وجوه ریالی قابل‌تسویه نیز کاهش پیدا کند. البته برای تعیین میزان دقیق این تغییر و تفکیک اثر هر محدودیت از سایر عوامل بازار، باید داده‌های معاملاتی دوره‌های قبل و بعد به‌صورت آماری مقایسه شوند.
بااین‌حال، مشاهدات عملیاتی ما نشان می‌دهد محدودیت در مسیر معاملات و تسویه، الزاماً به کاهش تقاضا برای تتر منجر نمی‌شود و حتی می‌تواند رفتار کاربران را در جهتی متفاوت از هدف سیاست‌گذار تغییر دهد.
یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی سیاست‌گذار، تأثیر معاملات تتر بر بازار ارز است. به نظر شما، قیمت تتر در ایران بیشتر تابع نرخ دلار است یا معاملات صرافی‌های رمزارزی نیز می‌توانند بر نوسانات دلار تأثیر بگذارند؟ چه داده‌هایی برای سنجش این رابطه وجود دارد؟
بر اساس تجربه ما از فعالیت بازار، رابطه میان نرخ دلار و قیمت تتر در بازار ایران یک‌طرفه است؛ به این معنا که تتر از نرخ دلار تأثیر می‌پذیرد و همواره دنبال‌کننده آن بوده است، نه اینکه عامل تعیین‌کننده نرخ دلار باشد.
نرخ تتر در بازار داخلی تحت تأثیر نرخ ارز، انتظارات تورمی و شرایط اقتصادی و سیاسی کشور شکل می‌گیرد. از سوی دیگر، حجم روزانه معاملات بازار تتر و تومان در مجموع پلتفرم‌های رمزارزی کشور نیز در مقایسه با حجم جابه‌جایی روزانه ارز در یک صرافی سنتی باسابقه در میدان فردوسی، به‌مراتب کوچک‌تر است.
بنابراین، نسبت دادن نقش تعیین‌کننده به معاملات تتر در نوسانات نرخ ارز، بدون ارائه آمار مستند و تحلیل جریان‌های مالی، قابل دفاع نیست. برای سنجش دقیق سهم این بازار، باید حجم معاملات، جریان خالص خریدوفروش و میزان ورود و خروج ریال و رمزارز در کل پلتفرم‌ها بررسی شود.
تترلند به داده‌های معاملاتی کاربران خود دسترسی دارد، اما برای نتیجه‌گیری درباره کل بازار، به داده‌های تجمیعی سایر پلتفرم‌ها و بازارهای موازی نیز نیاز است. معتقدیم اگر قرار است سیاستی با هدف کنترل نرخ ارز اتخاذ شود، ابتدا باید سهم واقعی هر یک از عوامل مؤثر بر بازار با داده‌های معتبر مشخص شود؛ نه اینکه بازاری با سهم محدودتر، بدون ارائه شواهد کافی، به‌عنوان عامل اصلی نوسانات معرفی شود.
شما در یادداشت اخیرتان خواستار پاسخ‌گویی بانک مرکزی درباره نتایج محدودیت‌های دو سال گذشته شده‌اید. با چه شاخص‌هایی می‌توان موفقیت یا شکست این سیاست‌ها در کنترل بازار ارز را ارزیابی کرد؟ آیا افزایش نرخ ارز در این دوره را می‌توان نشانه ناکارآمدی محدودیت‌ها دانست؟
برای ارزیابی موفقیت این سیاست، باید اهداف اعلام‌شده آن را به شاخص‌های قابل‌اندازه‌گیری تبدیل کرد. تغییرات نرخ ارز در بازار آزاد، میزان نوسانات، حجم معاملات، جریان خالص خریدوفروش ارز و تتر، میزان تقاضای ارز و هزینه‌های تحمیل‌شده به کاربران و کسب‌وکارها، از جمله شاخص‌هایی هستند که باید پیش و پس از اجرای محدودیت‌ها بررسی شوند.
البته صرف افزایش نرخ ارز، به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که یک سیاست هیچ اثری نداشته است؛ همان‌طور که کاهش مقطعی نرخ ارز نیز لزوما به معنای موفقیت آن نیست. برای قضاوت معتبر، باید اثر عوامل دیگری مانند تحولات سیاسی، رشد نقدینگی، تورم و تغییرات عرضه ارز نیز در تحلیل لحاظ شوند.
مسئله اصلی این است که پس از گذشت نزدیک به دو سال از آغاز محدودیت‌های درگاه‌های پرداخت صرافی‌های رمزارزی، انتظار می‌رود بانک مرکزی گزارشی شفاف از نتایج این تصمیم منتشر کند. اگر هدف، کنترل نرخ ارز بوده، باید مشخص شود این سیاست دقیقا چه میزان از تقاضای سفته‌بازانه را کاهش داده، چه اثری بر نوسانات بازار داشته و هزینه اجرای آن چقدر بوده است. سیاست عمومی زمانی قابل دفاع است که نتایج آن با شواهد معتبر سنجیده شود و امکان ارزیابی مستقل آن وجود داشته باشد.
بانک مرکزی نگرانی‌هایی درباره پول‌شویی، خروج سرمایه، شفافیت تراکنش‌ها و اثر معاملات رمزارزی بر بازار ارز دارد. اگر قرار باشد به‌جای محدودیت‌های فراگیر، چارچوب دیگری برای نظارت بر صرافی‌ها طراحی شود، چه سازوکار مشخصی پیشنهاد می‌کنید؟
پیشنهاد ما استقرار نظام تنظیم‌گری مبتنی بر ریسک، داده و ضوابط شفاف است. صرافی‌ها می‌توانند با اجرای احراز هویت دقیق، پایش تراکنش‌ها، شناسایی رفتارهای مشکوک، ارزیابی ریسک آدرس‌های بلاکچینی و گزارش‌دهی استاندارد به نهادهای ذی‌صلاح، نگرانی‌های مرتبط با پول‌شویی و جریان‌های مالی غیرشفاف را پوشش دهند.
در کنار این موارد، ایجاد سازوکار امن تبادل داده میان صرافی‌ها و نهاد ناظر و تعریف شاخص‌های قابل‌اندازه‌گیری برای ارزیابی اثر بازار رمزارزها بر بازار ارز، امکان نظارت مؤثرتر را فراهم می‌کند؛ بدون آنکه محدودیت‌های فراگیر و غیرضروری بر فعالیت کاربران تحمیل شود. نکته مهم دیگر، حضور مستمر و مؤثر نمایندگان انجمن‌های تخصصی فین‌تک، بلاکچین و سازمان نظام صنفی رایانه‌ای در جلسات تصمیم‌گیری این حوزه است.
تصمیم‌هایی که مستقیماً بر زیرساخت‌های فنی، عملیات مالی و دارایی کاربران اثر می‌گذارند، باید با مشارکت فعالان متخصص و بر اساس بررسی کارشناسی اتخاذ شوند؛ نه با تصمیم‌های خلق‌الساعه و بدون ارزیابی پیامدها. حضور این انجمن‌ها می‌تواند به شناسایی آثار اجرایی تصمیم‌ها، ارائه راهکارهای جایگزین و جلوگیری از شکل‌گیری سیاست‌های غیرکارشناسی کمک کند. هدف باید ایجاد چارچوبی باشد که هم الزامات نظارتی بانک مرکزی را تأمین کند و هم پایداری کسب‌وکارها، شفافیت بازار و دسترسی کاربران به دارایی‌هایشان را حفظ کند.
ارسال دیدگاه