اپلیکیشن‌ها و پلتفرم‌ها چقدر مسیر سرمایه‌گذاری را هموار کردند؟ بورس روی ریل فناوری

به‌گزارش پیوست، اپلیکیشن‌ و پلتفرم‌های بورسی و مالی که تنها روی برجسته‌ کردن بازدهی متمرکزند و ریسک را به روشنی توضیح نمی‌دهند در ادامه ممکن است درک نادرستی از یک فرصت سرمایه‌گذاری برای کاربر بسازند و مقدمه‌ای برای تصمیم‌های زیان‌بار شوند. از همین جهت شاید بتوان گفت که یک اپلیکیشن موفق باید به کاربر کمک کند که درباره سرمایه‌اش آگاهانه‌تر تصمیم بگیرد؛ حتی اگر نتیجه آن تصمیم، معامله نکردن در یک مقطع باشد.

حسین فرمانی،‌ مدیر ارشد بازاریابی گروه مالی کاریزما افزایش دسترسی‌پذیری، تسهیل و تسریع تصمیم‌گیری و همچنین بهبود مقیاس‌پذیری را شاخصه‌های مثبت شکل‌گیری اپلیکیشن‌های بورسی و پلتفرم‌های سرمایه‌گذاری دانست. از نظر او راه‌اندازی این اپلیکیشن‌ و پلتفرم‌ها باعث شده محدودیت‌های مکانی، زمانی و ساختاری سرمایه‌گذاری کمرنگ شده و کاربر از اختیار و گزینه‌های بیشتری برای سرمایه‌گذاری برخوردار باشد. به‌گفته او در حال حاضر کاربر می‌تواند با بررسی شرایط و امکانات گروه‌های مالی و شرکت‌های ارائه‌دهنده این سرویس‌ها به راحتی گزینه مدنظر سرمایه‌گذاری خود را انتخاب کند. فرمانی معتقدست استفاده از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در سطوح بالاتر این سرویس‌های مالی، قابلیت‌های متنوع و به‌روزتری را مانند زمانبندی کردن سرمایه‌گذاری و معاملات، پیش‌روی کاربران قرار می‌دهد.

سعید بهجت، مدیر راهکار محصولات ویترین گروه آگاه تاثیر فناوری بر سرمایه‌گذاری بورسی را در کاهش دو مانعِ دشواری دسترسی و پیچیدگی تصمیم‌گیری دانست. از نگاه او در سال‌های اخیر ثبت‌نام غیرحضوری، دسترسی آنلاین به اطلاعات و امکان معامله با تلفن همراه، مسیر ورود و فعالیت در بازار سرمایه را ساده‌تر کرده است. به‌گفته بهجت توسعه این خدمات در کنار گسترش زیرساخت‌های پردازش آنلاین، نیاز سرمایه‌گذاران به مراجعه حضوری را تا حدود زیادی کاهش داده و امکان دسترسی به خدمات را در زمان و مکان‌های مختلف فراهم کرده است.

مدیر راهکار محصولات ویترین گروه آگاه یکی دیگر از نقش‌های فناوری را در رابطه با خودِ سرمایه‌گذار تعریف کرد. از نگاه او ابزارهای فناورانه موجب شده‌اند تا سرمایه‌گذار از طریق آنها گزینه‌ها را مقایسه کنند، ریسک آنها را بهتر بشناسند، متناسب با شرایط خودشان دست به انتخاب بزنند و تصویر روشن‌تری از وضعیت دارایی‌هایشان داشته باشند. به‌گفته او پلتفرم‌های آنلاین تحلیل داده و ابزارهای سرمایه‌گذاری هوشمند و خودکار، نمونه‌هایی از این قابلیت‌ها هستند که از طریق آنها فرآیند بررسی، تصمیم‌گیری و اجرای سرمایه‌گذاری تسهیل می‌شود.

کوتاه شدن فاصله میان دریافت اطلاعات، تصمیم‌گیری و اقدام یکی از تغییرات اصلی دیجیتالی‌ شدن سرمایه‌گذاری از نگاه مدیر راهکار محصولات ویترین آگاه است. از نظر بهجت، این دسترسی، چابکی بیشتری به سرمایه‌گذار می‌دهد و در صورت استفاده آگاهانه باعث می‌شود تا سبد سرمایه‌گذاری را بهتر مدیریت کرد. او همچنین تاکید کرد که سرعت بیشتر لزوما و به‌خودی خود تضمین‌کننده بازده بالاتر نیست و حجم زیاد داده‌ها و نوسان‌های لحظه‌ای ممکن است موجب بهم خوردن تمرکز کاربر و بروز رفتار و تصمیم‌های هیجانی و شتاب‌زده و پذیرش ریسک بالا از سمت او بشود. به باور بهجت اینجاست که نوع طراحی اپلیکیشن بر رفتار سرمایه‌گذار تاثیر می‌گذارد و مسئولیت طراح محصول این است که میان سهولت اقدام و فرصت تامل، تعادل برقرار کند. از نظر او معیار مطلوب این است که کاربر به تصویری جامع و قابل فهم از سرمایه‌گذاری خود دسترسی داشته باشد و بتواند از ابزارهای تحلیلی و مقایسه‌ای استفاده کند و در عین حال بداند با هر تصمیم چه ریسکی را می‌پذیرد.

مسیر سرمایه‌گذاری ساده شد اما اعتمادسازی نه

فرمانی، مدیر ارشد بازاریابی گروه مالی کاریزما گفت که در حال حاضر با استفاده از دستیارها (Assistant) و عامل‌های هوش مصنوعی (AI Agent)می‌توان مسیر و تجربه کاربری (UX)کاربر را به‌ خوبی طراحی و او را به مقصودش هدایت کرد. مدیر ارشد بازاریابی گروه مالی کاریزما همچنین اشاره کرد که ساز و کار یک اپلیکیشن یا پلتفرم مالی باید به‌گونه‌ای باشد که کاربر با یک ادبیات بسیار ساده و بدون نیازِ مراجعه به دسته‌بندی‌ها و ابزارهای مختلف به هدفش برسد. او با اشاره به تجربه به‌کارگیری ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در پلتفرم کاریزما گفت که دستیارهای هوش مصنوعی در زمینه پشتیبانی و مشاوره سرمایه‌گذاری کار کاربر را راحت‌تر کرده‌اند. وجود این ابزار و امکانات باعث شده است تا کاربری که لزوما از سواد سرمایه‌گذاری بالایی برخوردار نیست و آشنایی چندانی با انواع روش‌ها ندارد به آسانی بتواند گزینه سرمایه‌گذاری مناسب خود را انتخاب کند. از نگاه فرمانی بهترین اقدامی که می‌توان در ساختار یک پلتفرم یا اپلیکیشن مالی در اولویت قرار داد استفاده از راهکارها و مشاوره‌های مبتنی بر هوش مصنوعی است.

فرمانی همچنین اشاره کرد که هرچند راه‌اندازی و ترویج استفاده از اپلیکیشن‌های بورسی و پلتفرم‌های سرمایه‌گذاری، تسهیل و تسریع دسترسی و سرمایه‌گذاری را به‌همراه داشته اما اعتمادسازی و ارزیابی موشکافانه این سرویس‌ها همچنان چالش اصلی به حساب می‌آید. به‌گفته او تا پیش از این، شکل‌گیری بانک یا نهاد مالی دشوار و زمان‌بر بود و فیلترهای متعددی برای عبور از آن وجود داشت اما در حال حاضر روند اجرایی و انجام‌پذیری تاسیس یک نهاد مالی به‌شدت تغییر کرده و دیجیتالی شدن بسیاری از این سختی‌ها را برطرف کرده است. مدیر ارشد بازاریابی گروه مالی کاریزما درباره چالش اعتماد به سرویس‌های مالی گفت: شاید چالش اصلی همین باشد که تعداد زیادی از مجموعه‌های مختلف که شاید صلاحیت لازم برای کار کردن را ندارند  اپلیکشین و پلتفرمی راه‌اندازی کردند و با تلبغات گسترده می‌خواهند اعتماد مردم را جلب کنند ولی اینکه این مجموعه واقعا صلاحیت دارد یا نه خیلی مورد سنجش قرار نمی‌گیرد.

از نگاه بهجت، مدیر راهکار محصولات ویترین گروه آگاه ریسک‌هایی که کاربران اپلیکیشن یا پلتفرم سرمایه‌گذاری با آن مواجه‌اند در سه دسته قرار می‌گیرد. دسته نخست ریسک خود سرمایه‌گذاری است. دسته دوم ریسک‌های عملیاتی و امنیتی و دسته آخر ریسک ناشی از تصمیم‌گیری یا طراحی نامناسب محصول است. بهجت در گفت‌وگو با پیوست گفت که دیجیتالی شدن فرآیند سرمایه‌گذاری، نوسان‌های بازار و احتمال زیان را از بین نمی‌برد. او همچنین اختلال اینترنت و سامانه‌ها، تاخیر در نمایش اطلاعات و ارسال سفارش و دسترسی غیرمجاز به حساب کاربر را از دیگر موارد مهم و برجسته سرمایه‌گذاری دیجیتالی برشمرد. طبق گفته او طراحی‌هایی که بازدهی را برجسته می‌کنند اما ریسک را به روشنی توضیح نمی‌دهند، ممکن است درک نادرستی از یک فرصت سرمایه گذاری بسازند و مقدمه‌ای برای تصمیم‌های زیان‌بار شوند.

مدیر راهکار محصولات ویترین گروه آگاه معتقدست اعتماد زمانی شکل می‌گیرد که کاربر از امنیت و پایداری خدمت اطمینان داشته باشد و بتواند وضعیت وجوه و درخواست‌هایش را به روشنی پیگیری کند. او پیرو این موضوع گفت: ممکن است در ورود به سامانه یا ثبت سفارش اختلالی رخ دهد؛ در چنین شرایطی، نحوه اطلاع رسانی، امکان پیگیری و کیفیت پاسخگویی تعیین کننده است. بی‌پاسخ ماندن پرسش‌هایی مانند «سفارش من چه شد؟» یا «پولم چه زمانی در دسترس است؟» می تواند به اعتماد کاربر آسیب بزند.

شناخت تفاوت‌ها؛ آغازی برای آگاهی

مدیر راهکار محصولات ویترین گروه آگاه نقطه شروع طراحی یک اپلیکیشن یا پلتفرم مالی را شناخت تفاوت نیازها عنوان کرد. از نظر او سن یکی از عوامل موثر است اما دانش مالی، تجربه استفاده از ابزارهای دیجیتال، هدف سرمایه گذاری و میزان تکرار فعالیت کاربران نیز تعیین کننده است. برای مثال ممکن است مخاطب این پلتفرم هم یک سالمند باتجربه‌ و هم یک نوجوانی باشد که برای اولین بار می‌خواهد سرمایه‌گذاری کند. بنابراین طراحی باید به شکلی انجام شود که دسترسی هر کاربر به امکانات متناسب با نیاز و تجربه او صورت بگیرد. بهجت معتقدست طراحی باید با حضور کاربران واقعی آزموده شود. او در این باره توضیح داد: توسعه یک قابلیت کافی نیست؛ باید دید کاربران آن را به راحتی پیدا می کنند، کارکردش را می فهمند و می‌دانند بدون کمک از آن استفاده چگونه است یا خیر. از این رو، آزمون کاربردپذیری با گروه‌های مختلف سنی و سطوح متفاوت تجربه، بخش ضروری توسعه محصول مالی است.

بهجت معتقدست اپلیکیشن‌های بورسی ظرفیت بالایی برای افزایش سواد مالی جامعه دارند زیرا از طریق این اپلیکشین‌ها می‌توان آموزش را دقیقا در زمانی ارائه کرد که موردنیاز کاربر است و به محض اقدام به آن نیاز دارد.

او در این باره توضیح داد:‌ به نظر من، آموزش باید در تجربه استفاده از محصول جریان داشته باشد. محتوای کوتاه با مثال‌های قابل فهم می‌تواند در کنار دوره‌های آموزشی به این هدف کمک کند. بازی، مسابقه و امتیازدهی نیز اگر با محوریت یادگیری طراحی شود، می‌تواند انگیزه بیشتری برای فهم مفاهیم مالی ایجاد کند.

از نگاه مدیر راهکار محصولات ویترین گروه آگاه، اپلیکیشن موفق باید به کاربر کمک کند درباره سرمایه‌اش آگاهانه‌تر تصمیم بگیرد؛ حتی اگر نتیجه آن تصمیم، معامله نکردن در یک مقطع باشد.

فرمانی، مدیر ارشد بازاریابی گروه مالی کاریزما معتقدست راه‌اندازی اپلیکیشن‌ها و پلتفرم‌های مالی قطعا می‌تواند به شکل‌گیری سواد مالی جامعه منجر شود. به باور او مخاطب هدف در دنیای امروزی سهولت را به ریسک‌پذیری ترجیح می‌دهد. به‌عبارتی کاربر می‌خواهد راحت‌ترین روش رسیدن به هدف را دنبال کند. این شیوه منتخب در همه زمینه‌ها دیده می‌شود؛ در تاکسی گرفتن، سفارش غذا و حتی سرمایه‌گذاری کردن. فرمانی در ارتباط با این جریان گفت: ما در زمانی به‌ سر می‌بریم که کاربر حوصله صرف زمان طولانی برای سرمایه‌گذاری، مراجعه حضوری، ارسال مدارک و ساعت‌ها پیگیری تلفنی را ندارد. این موارد از حوصله کاربر امروزی خارج است و برایش قابل پذیرش نیست. از همین رو داشتن ابزارهای دیجیتالی که باعث می‌شود طیف بیشتری درگیر ابزارهای سرمایه‌گذاری بشوند، زمینه‌ساز ورود تعداد سرمایه‌گذاران بیشتری است.

ناهمخوانی زمانی، ناچاری وابستگی

یکی از مشکلات اپلیکیشن‌های بورسی با معاملات بازار سرمایه مغایرت زمانی معاملات است. این موضوع به‌اندازی چالش‌ساز شده که فرمانی از آن به‌عنوان بزرگ‌ترین معضل بازار سرمایه یاد می‌کند  و معتقدست که این بازار دیر یا زود ناچار خواهد بود با ارائه راهکارهایی بازه زمانی معاملات را افزایش دهد. به گفته او بازارهای مالی کشور تا ۱۰ سال گذشته به این اندازه به رویدادهای جهانی و نرخ فلزات گرانبها وابسته نبود و سریع واکنش نشان نمی‌داد. برای نمونه اگر روز چهارشنبه خبری در بازار جهانی طلا اتفاق میفتاد سرمایه‌گذار در داخل کشور روز شنبه و با خیال راحت اکسپوژر (Exposure)می‌گرفت و کار تمام می‌شد اما حالا فرآیند بدین شکل نیست. در شرایط فعلی، سرمایه‌گذار نیاز دارد در لحظه به اتفاقات و تغییرات بیرونی واکنش نشان دهد و اگر این امکان برایش وجود نداشته باشد مجبور خواهد بود به‌سمت بازارهایی سوق پیدا کند که این قابلیت در آنها ممکن باشد. فرمانی، مدیر ارشد بازاریابی گروه مالی کاریزما با اشاره به این موضوع گفت که بازار سرمایه اگر می‌خواهد میدان را از دست ندهد باید زودتر راهکارهایی ارائه کند؛ در غیر این صورت از باقی بازارهای طلا و رمزارز و بیمه و غیره عقب می‌ماند.

از نگاه بهجت، مدیر راهکار محصول ویترین گروه آگاه معتقدست این فاصله زمانی هنگامی چالش‌ساز می‌شود که تجربه کاربری انتظار نادرستی در کاربر ایجاد کند؛ برای مثال کاربر ثبت درخواست را به‌معنای قطعی شدن معامله بداند. بهجت یک اپلیکیشن خوب را اپلیکیشنی می‌داند که باید وضعیت بازار، زمان آخرین به‌روزرسانی قیمت، مرحله پردازش سفارش و زمان دسترسی به وجه را به روشنی نمایش دهد تا کاربر بداند چه اقدامی انجام شده و چه چیزی در انتظار انجام است.