هوش مصنوعی بدون زیرساخت انرژی و سرمایه انسانی، بهره‌وری نمی‌سازد

به‌گزارش پیوست، فعالان حوزه فناوری معتقدند تحول دیجیتال فرآیندی فراتر از خرید و به‌کارگیری فناوری است و بر ضرورت آمادگی سازمانی، همراهی سرمایه انسانی و تعریف درست مسئله تأکید کردند. آنها در عین حال، انرژی، ارتباطات و توان پردازشی را از پایه‌های توسعه اقتصاد دیجیتال برشمردند.

تحول با فناوری آغاز نمی‌شود

شهاب جوانمردی، نایب‌رئیس اتاق تهران گفت: تحول یک اتفاق یک دفعه‌ای نیست و بنگاه‌ها باید برای بازتولید خود در نقطه‌ای مطلوب‌تر در آینده آماده شوند. به گفته او، تحول الزاما سرنوشت همه بنگاه‌ها نیست اما هر بنگاهی که بخواهد از موقعیت فعلی خود عبور کند، باید فراتر از بهبود و توسعه معمول، ذهنیت مدیران، کارکنان و ذی‌نفعانش را تغییر دهد. نایب رئیس اتاق تهران زیرساخت‌های نرم را نخستین و جدی‌ترین نیاز تحول دانست و گفت: در اختیار داشتن فناوری و شناخت آینده کافی نیست؛ بنگاه باید ابتدا آمادگی سازمانی و مدیریتی تغییر را ایجاد کند.
مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون نوآوری اتاق تهران عنوان کرد: هنگام صحبت از تحول، معمولا تمرکز به سمت فناوری اطلاعات، ابزارهای فنی و زیرساخت‌های تکنولوژیک می‌رود، در حالی که فرهنگ سازمانی و شیوه مدیریت تغییر کمتر دیده می‌شود. به گفته او، سازمان‌هایی که زودتر به این موضوع توجه کنند، با سرعت بیشتری رشد می‌کنند و فاصله آنها با سازمان‌های کم‌تحرک در سال‌های آینده بیشتر می‌شود.
علیرضا مبین، مدیرعامل شرکت اقتصاد هوشمند افق گفت: بسیاری از سازمان‌ها، نرم‌افزار و ابزارهای هوش مصنوعی دارند، اما تحول‌گرا نیستند. او سرمایه انسانی و هم‌جهت‌کردن آن با هدف تحول را مهم‌تر از استفاده صرف از فناوری دانست و تأکید کرد که ابزارهای فناوری، بدون چارچوب حرفه‌ای و اخلاقی و بدون همراهی نیروهای سازمان، به‌تنهایی منجر به تغییر نمی‌شود.

انرژی و ارتباطات، پایه اقتصاد دیجیتال‌اند

سعید تاجیک، رئیس کمیسیون انرژی اتاق تهران گفت: در اقتصاد دیجیتال، زیرساخت تنها به اینترنت محدود نمی‌شود و انرژی، مراکز داده، امنیت سایبری و دسترسی به ابزارها و خدمات جهانی نیز باید همزمان دیده شود.او در ادامه گفت: توسعه مراکز داده و هوش مصنوعی به انرژی نیاز دارد، اما فناوری می‌تواند به بهینه‌سازی مصرف نیز کمک کند. تاجیک با اشاره به وضعیت انرژی کشور گفت: مصرف برق ایران در ۱۰ سال گذشته سالانه حدود ۵ درصد رشد کرده، در حالی که رشد تولید برق حدود ۳ درصد بوده است؛ شکافی که توسعه زیرساخت‌های دیجیتال را دشوارتر می‌کند.
به گفته رئیس کمیسیون انرژی اتاق تهران، شدت مصرف انرژی در ایران بالاست و استفاده از فناوری و هوش مصنوعی هنوز به‌طور جدی وارد فرآیند بهینه‌سازی مصرف نشده است. تاجیک همچنین اتکای تولید برق کشور به گاز و آلایندگی آن را با مفهوم زیرساخت پایدار ناسازگار دانست و گفت: توسعه هوش مصنوعی بر پایه انرژی ناپایدار در بلندمدت ممکن نیست.
جوانمردی، نایب رئیس اتاق تهران نیز انرژی، ارتباطات و توان پردازشی را سه پایه ضروری برای دیجیتال‌سازی دانست. به گفته او، بدون این زیرساخت‌ها نمی‌توان انتظار داشت پلتفرم‌ها، اپلیکیشن‌ها و ابزارهای هوشمند در مقیاس وسیع به افزایش بهره‌وری منجر شود.

هوش مصنوعی باید مسئله واقعی حل کند

شهاب جوانمردی، نایب رئیس اتاق تهران رشد اقتصادی را بر سرمایه‌گذاری و بهره‌وری استوار دانست اما به این نکته هم اشاره کرد که با محدود بودن سرمایه‌گذاری خارجی و کاهش انگیزه سرمایه‌گذاری بلندمدت داخلی، بهره‌وری به یکی از مسیرهای اصلی رشد اقتصادی تبدیل شده است.

نایب رئیس اتاق تهران تاکید کرد که کشور باید حوزه‌های دارای بحران بهره‌وری را شناسایی کند و مشخص کند دیجیتال‌سازی در کجا می‌تواند بهبود واقعی ایجاد کند. به گفته او، انرژی و ساختارهای بزرگ دولتی از جمله حوزه‌هایی هستند که ظرفیت زیادی برای افزایش بهره‌وری دارند.
جوانمردی در ادامه گفت: پیش از حل مسائل بزرگ با هوش مصنوعی، بنگاه‌ها باید نشان دهند این فناوری می‌تواند مسائل کوچک اما مهم را حل کند. او هشدار داد اگر یک فرآیند یا چارچوب حل مسئله اشتباه باشد، هوش مصنوعی همان خطا را سریع‌تر و در مقیاسی بزرگ‌تر تکرار می‌کند.

به گفته جوانمردی، نایب رئیس اتاق تهران، موفقیت یک پروژه هوش مصنوعی فقط به پیشرفته‌بودن آن وابسته نیست. اثر پروژه باید برای سازمان، مشتری و ذی‌نفعان قابل‌اندازه‌گیری باشد. بخش خصوصی نیز باید در حد توان خود، پروژه‌هایی را اجرا کند که بهبود ملموس در بهره‌وری یا کیفیت خدمت ایجاد می‌کنند.

نوربخش، رئیس کمیسیون انرژی اتاق تهران نیز گفت: فناوری هدف نیست و بنگاه‌ها زمانی در استفاده از هوش مصنوعی موفق‌اند که بتوانند اثر آن را در بهره‌وری سازمان اندازه‌گیری کنند. او همچنین سرمایه انسانی جوان و متخصص را مزیت رقابتی ایران دانست و گفت: شناسایی نیازهای این نیروها و فراهم‌کردن شرایط فعالیت برای آنها، هم به استفاده مؤثر از فناوری کمک می‌کند و هم مانع مهاجرت آنها می‌شود.

تنظیم‌گری باید مسیر را باز کند

نوربخش، رئیس کمیسیون انرژی اتاق تهران در ادامه گفت: دولت باید زیرساخت‌های پایه را فراهم کند، نقش تنظیم‌گری و نظارت داشته باشد و در عین حال، با الزام‌های پیچیده و هزینه‌بر مانع ورود بخش خصوصی به بازار نشود.
رئیس کمیسیون نوآوری اتاق تهران با اشاره به برخی مجوزها و پروانه‌ها گفت: الزام به سپرده‌گذاری، ارائه ضمانت‌های سنگین و ایجاد زیرساخت‌های پرهزینه می‌تواند فقط به نفع تعداد محدودی از شرکت‌های بزرگ تمام شود. به گفته نوربخش، بخش خصوصی باید پیش از تصمیم‌گیری‌های کلان، امکان بیان ملاحظات خود را داشته باشد.
جوانمردی، نایب رئیس اتاق تهران نیز گفت: رگولاتور نباید فقط نقش بازدارنده داشته باشد، بلکه باید مانند قاعده‌گذار و داور، محیطی روشن و قابل پیش‌بینی برای فعالیت بازیگران ایجاد کند. به گفته او، دولت باید هدف‌گذاری کلان، توسعه زیرساخت، ایجاد مشوق‌های سرمایه‌گذاری و تنظیم‌گری درست را همزمان دنبال کند.
تاجیک، رئیس کمیسیون انرژی اتاق تهران در ادامه، سرمایه انسانی پایدار را یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های نرم نوآوری دانست و قطع‌ شدن ارتباط دانشگاه‌ها با جهان را مانعی جدی برای بازتولید استعداد دانست. او همچنین گفت: حضور در نمایشگاه یا سمینار بین‌المللی نمی‌تواند جای ارتباط ساختارمند دانشگاه‌ها با مراکز علمی و تحقیقاتی جهان را بگیرد.
مبین، مدیرعامل شرکت اقتصاد هوشمند افق نیز بر اهمیت لایه حقوقی و قراردادی در پایداری زیرساخت تأکید کرد. او گفت: بخشی از اختلال‌های سرویس‌ها ممکن است نه از ضعف فنی، بلکه از وقفه در رعایت الزامات حقوقی، تمدید نشدن لایسنس‌ها یا اختلال در دسترسی به خدمات ناشی شود. به گفته او، توجه به این لایه باید در قراردادها و روابط میان کارفرما، پیمانکار و ارائه‌دهندگان خدمات فناوری دیده شود.