تاب‌آوری شرکت‌های فناوری در بزنگاه‌های پیاپی؛ همه مسیرها به نقدینگی ختم می‌شود؟

به‌گزارش پیوست، طبق گفته کارشناسان حوزه مالی و سرمایه‌گذاری، به‌طور کلی ظرفیت مالی و Runway یک شرکت فناور در شرایط عادی و طبیعی باید بین ۳ الی ۸ ماه باشد اما این مولفه در وضعیت ویژه و اضطراری تا ۱۲ و حتی ۱۸ ماه هم افزایش می‌یابد. البته که این عدد شرکت به شرکت متفاوت و به‌شدت از بازار، تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و کاهش هزینه‌ها تاثیر می‌پذیرد.

تصمیم‌گیری و روند کاری شرکت‌های حوزه فناوری و اقتصاد دیجیتال در یکسال اخیر متاثر از جنگ‌، قطعی اینترنت، تورم و کاهش توان اقتصادی و محدودیت‌های دسترسی به بازارهای بیشتر از تحقق رشد و توسعه به باقی ماندن با کمترین هزینه تغییر یافته است. در کنار چالش‌های موجود، تب‌وتاب بازارهای مالی را هم به جدیت نقش‌آفرینی می‌کند. مجموعه این عوامل باعث شده است تا موضوع ذخیره مالی و ترکیب دارایی شرکت‌های فناوری برای مقابله با این وضعیت بیش از پیش اهمیت بیابد.

قامت استقامت شرکت‌های فناور چقدر بلند است؟

شرکت‌ها و بازیگران حوزه فناوری و اقتصاد دیجیتال با حرکت روی خط لغزان و شکننده کاری و زیرسایه چالش‌های متعدد با این پرسش مواجه‌اند که با پولی که هم‌اکنون در اختیارست تا چند وقت دیگر می‌توان ادامه داد؟

مهدی سالاری، مدیرعامل اینوستوران با استناد به تجربه‌های اخیر گفت که مدت زمان بقا یا همان توان دوام آوردن شرکت بدون درآمد باید به ۱۲ تا ۱۸ ماه افزایش پیدا کند. به‌گفته او این عدد معمولا از تقسیم کل وجوه نقد در دسترس بر میزان خالص خروج نقدینگی ماهانه به دست می‌آید. نکته مهمی که مدیرعامل اینوستوران به آن اشاره کرد این است که افزایش این زمان فقط با جذب سرمایه محقق نمی‌شود بلکه مدیران کسب و کار باید همزمان با کاهش هزینه‌های غیرضروری و اصلاح ساختار مالی و کسب و کاری، میزان مصرف خالص نقدینگی ماهانه شرکت (Net Burn Rate)را کاهش دهد تا زمان بقای شرکت بدون نیاز به شارژ مجدد منابع طولانی‌تر شود.

علی موسوی، معاون سرمایه‌گذاری جسورانه گروه مالی فیروزه معتقدست نمی‌توان برای همه شرکت‌ها یک نسخه پیچید و یک بازه زمانی را برای تاب‌آوری اعلام کرد. از نظر او توان مالی و Runway  هر شرکتی به نسبت دیگری متفاوت و متاثر از شاخصه‌های متعددی است. او همچنین اشاره کرد که با در نظر گرفتن شرایط فعلی می‌توان گفت که یک شرکت فناور باید از ذخیره مالی ۳ماهه برای مدیریت امور برخوردار باشد تا از لحاظ مالی دغدغه‌ای برایش ایجاد نشود.

به‌عبارتی در این شرایط عموم شرکت‌ها سیاست‌های انقباضی را در پیش می‌گیرند و سعی می‌کنند فقط اولویت‌های شرکت را در نظر بگیرند و از رسیدگی و پیگیری کارهای توسعه‌محور یا سرمایه‌گذاری تا اطلاع ثانوی خودداری می‌کنند. در اینجا آنچه اهمیت می‌یابد زنده نگه داشتن چرخه کارست. یکی از کلیدی‌ترین مواردی که به تصمیم‌گیری شرکت جهت می‌دهد و تصویری از آینده را ترسیم می‌کند نقدینگی و مدیریت هزینه‌هاست. طبق گفته کارشناسان بررسی و پایش مدام این شاخصه در تعیین و تکلیف فردای کاری برای استقامت بیشتر و باقی ماندن در عرصه رقابت بسیار حائز اهمیت است.

توازن میان آنچه هست و نیست

فعالان اکوسیستم فناوری و اقتصادی دیجیتال تاکید می‌کنند که ساختار استارت‌آپی در مواجهه با بحران‌های عمیق، بیش از هر چیز به جریان نقدینگی و در ادامه مدیریت هزینه‌ها وابسته است و دسترسی به سرمایه، عامل تعیین‌کننده در تداوم یا خروج کسب‌وکارها از بازار است. با این حال، میزان آسیب‌پذیری استارت‌آپ‌ها در برابر شوک‌های بیرونی یکسان نیست و بسته به حوزه فعالیت و نوع تقاضایی که هدف قرار می‌دهند، متفاوت عمل می‌کند. نقدینگی و مدیریت هزینه‌ها شاخصه‌هایی است که در پدیدار شدن اولین نشانه‌های افت، کاهش، بحران و نزدیک شدن به شکست به اولین و برجسته‌ترین مواردی تبدیل می‌شود که مدیران و معاونان دارایی به سراغشان می‌روند.

از نگاه موسوی، معاون سرمایه‌گذاری جسورانه گروه مالی فیروزه یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها در مورد وضعیت فعلی و آینده شرکت‌ها نقدینگی آنهاست. طبق گفته او میزان مشتری و رشد مشتری در مراتب بعدی قرار می‌گیرد. زیرا اگر ورودی مشتری‌ها و بازاری که از این طریق شکل می‌گیرد به نقدینگی منجر نشود متاسفانه می‌تواند تاب‌آوری شرکت را هم تحت تاثیر قرار داده و حتی از بین ببرد.

طبق گفته موسوی، معاون سرمایه‌گذاری جسورانه گروه مالی فیروزه عاملی که تاب‌آوری شرکت‌های فناورمحور و وابسته به سرویس‌های دیجیتالی در شرایط بحرانی مختلف را پررنگ می‌کند میزان نقدینگی شرکت و تعادل میان درآمد نقدی و هزینه‌هایی است که در امور مختلف شرکت صرف می‌شود. به تعبیری، نگه داشتن نقدینگی شرکت تا حد استاندارد و متناسب اولین و اصلی‌ترین اقدامی است که باید در دستور کار قرار بگیرد اما در مراحل و درجات بعدی مدیریت هزینه و برقراری تناسب میان دارایی، درآمد و خروجی شرکت باید مورد توجه قرار بگیرد.

سالاری، مدیرعامل اینوستوران معتقدست مهمترین شاخص نسبت‌های نقدینگی و آنی است که توان پاسخگویی سریع به بدهی‌ها بدون اتکا به فروش شرکت را می‌سنجد. از نظر او شاخص دوم ، چرخه تبدیل نقدینگی است. یعنی چقدر طول می‌کشد تا پول نقد خرج‌شده در فرآیند تولید و یا ارائه خدمات، دوباره به حساب شرکت برگردد که هرچه این دوره کوتاه‌تر باشد، تاب‌آوری بیشتر خواهد بود. سالاری همچنین نسبت هزینه جذب مشتری به ارزش طول عمر مشتری و در نهایت، نرخ خالص برن نقدینگی ماهانه را از شاخص‌های حیاتی معرفی کرد.

البته تاکید بر استفاده از روش‌های پیشین و سنتی و اجتناب از تغییر در شیوه‌های نگهداشت دارایی مانند مثل اخذ وام‌های بانکی یا انتظار طولانی برای ورود سرمایه‌گذاران بزرگ از جمله مواردی است که به گفته کارشناسان بازارهای مالی پیامدهای زیان‌باری به همراه دارد. سالاری، مدیرعامل اینوستوران معتقدست در زمان بحران، این کانال‌ها اکثرا خیلی زود قفل شده و این قفل هم معمولا خیلی دیر و به سختی باز می‌شود. مدیران کسب‌وکارها باید پارادایم تامین مالی خود را تغییر دهند و به سمت ابزارهای نوآورانه بازار مالی بروند. استفاده از ظرفیت کرادفاندینگ، انتشار اوراق بدهی در ابعاد مختلف، مدل‌های مشارکتی و بسیاری از روش های تامین مالی نوآورانه و خلاقانه از جمله این مسیرهای پیشنهادی است.