هشدار غول‌های هوش مصنوعی آمریکا درباره مدل‌های چینی

به گزارش وال‌استریت ژورنال، مدیران شرکت‌های اوپن‌ای‌آی (OpenAI) و آنتروپیک (Anthropic) نسبت به رشد سریع مدل‌های هوش مصنوعی چینی هشدار داده‌اند. به اعتقاد آنها، گسترش مدل‌های متن‌باز می‌تواند در صورت نبود چارچوب‌های نظارتی، آینده‌ای «ضدآرمان‌شهری» (Dystopian) رقم بزند و مخاطرات امنیتی قابل توجهی به همراه داشته باشد.

در مقابل، برخی تحلیلگران صنعت هوش مصنوعی معتقدند این هشدارها بیش از آنکه ریشه در نگرانی‌های امنیتی داشته باشد، تلاشی برای محدود کردن رقبا است. آنها می‌گویند اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک که خود را برای عرضه اولیه سهام (IPO) آماده می‌کنند، نگران از دست دادن مزیت رقابتی خود در برابر بازیگران تازه‌وارد هستند.

انتشار مدل‌های جدیدی مانند کیمی کی۳ (Kimi K3) از شرکت مون‌شات ای‌آی (Moonshot AI) و کوئن ۳.۸ مکس (Qwen 3.8 Max) از شرکت علی‌بابا (Alibaba)، معادلات رقابت را تغییر داده است. این مدل‌ها از نوع «متن‌باز با وزن‌های قابل انتشار (Open Weight) هستند؛ یعنی کاربران می‌توانند آنها را دانلود کرده، با داده‌های اختصاصی خود شخصی‌سازی کنند و برای کاربردهای مختلف به کار بگیرند. به گفته این گزارش، مدل کیمی کی۳ حتی در برخی شاخص‌های ارزیابی عملکرد، توانسته با مدل‌های آمریکایی رقابت کند.

هم‌زمان، در کاخ سفید نیز درباره نحوه برخورد با این مدل‌ها اتفاق نظر وجود ندارد. برخی مقام‌های امنیتی خواهان اعمال محدودیت بر شرکت‌های چینی هستند، اما گروهی دیگر چنین رویکردی را به زیان رقابت و نوآوری می‌دانند.

دین بال (Dean Ball)، مدیر آینده‌پژوهی راهبردی اوپن‌ای‌آی، در شبکه اجتماعی ایکس (X) نوشت یکی از محتمل‌ترین پیامدهای سلطه مدل‌های متن‌باز، شکل‌گیری نوعی «کمونیسم هوش مصنوعی» است؛ وضعیتی که در آن هوش مصنوعی به جای آنکه یک محصول تجاری باشد، به یک کالای عمومی و بخشی از زیرساخت دیجیتال دولت‌ها تبدیل می‌شود. او این سناریو را «جهنمی ضدآرمان‌شهری» توصیف کرد، هرچند بعدتر تأکید کرد این اظهارات موضع رسمی اوپن‌ای‌آی نیست و نباید به معنای حمایت از ممنوعیت مدل‌های چینی تلقی شود.

بال همچنین به یک چالش اقتصادی اشاره کرد. به گفته او، توسعه مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی به میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های پردازشی نیاز دارد و اگر بازار به سمت استفاده از مدل‌های رایگان یا بسیار ارزان حرکت کند، تأمین مالی نسل بعدی فناوری‌های هوش مصنوعی دشوار خواهد شد.

در همین حال، سم آلتمن (Sam Altman)، مدیرعامل اوپن‌ای‌آی، پیش‌تر گفته بود تمرکز انحصاری این شرکت بر مدل‌های بسته (Closed Models) تصمیم درستی نبوده و اکنون این شرکت نیز توسعه مدل‌های متن‌باز را در دستور کار قرار داده است.

از سوی دیگر، داریو آمودی (Dario Amodei)، مدیرعامل آنتروپیک، بار دیگر نسبت به خطرات مدل‌های متن‌باز هشدار داده و گفته است در دسترس بودن مدل‌هایی با توانایی‌های پیشرفته امنیت سایبری می‌تواند تهدیدهای جدی ایجاد کند.

در عمل، با وجود این هشدارها، استفاده از مدل‌های چینی در شرکت‌های آمریکایی رو به افزایش است. قیمت پایین‌تر این مدل‌ها نسبت به محصولات اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک باعث شده بسیاری از شرکت‌ها به استفاده از آنها روی بیاورند؛ موضوعی که تردیدهایی را درباره توان این دو شرکت برای حفظ جایگاه خود در بازار ایجاد کرده است.

در مقابل، اکوسیستم متن‌باز آمریکا نیز در حال گسترش است. شرکت تینکینگ ماشینز لب (Thinking Machines Lab) به رهبری میرا موراتی (Mira Murati)، مدیر فناوری پیشین اوپن‌ای‌آی، نخستین مدل خود را به صورت متن‌باز منتشر کرده است. همچنین مدل نماترون ۳ اولترا (Nemotron 3 Ultra) شرکت انویدیا (Nvidia) و پروژه‌های شرکت رفلکشن ای‌آی (Reflection AI) نیز به عنوان رقبای جدید در حال ورود به بازار هستند.

در سطح سیاست‌گذاری نیز اختلاف‌ها ادامه دارد. دیوید ساکس (David Sacks)، مشاور هوش مصنوعی و رمزارز کاخ سفید، اظهارات مدیر اوپن‌ای‌آی را نمونه‌ای از تلاش برای «تسخیر مقررات» (Regulatory Capture) دانست؛ مفهومی که به استفاده از قوانین و مقررات برای حذف رقبا اشاره دارد.

بر اساس این گزارش، مقام‌های امنیتی دولت ترامپ طی یک سال گذشته گزینه‌هایی مانند قرار دادن شرکت‌های هوش مصنوعی چینی در فهرست تحریم‌های تجاری، انتشار هشدارهای امنیتی درباره آنها و حتی صدور فرمان اجرایی برای محدود کردن مدل‌های متن‌باز را بررسی کرده‌اند، اما اختلاف نظر در داخل دولت مانع از اجرای این پیشنهادها شده است.

همین اختلاف‌ها باعث شده اجرای فرمان اجرایی اخیر ترامپ نیز به تعویق بیفتد؛ فرمانی که شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی را ملزم می‌کند قدرتمندترین مدل‌های خود را تا ۳۰ روز پیش از انتشار، در اختیار دولت آمریکا قرار دهند.

نگرانی‌های امنیتی نیز همچنان پابرجاست. سال گذشته استفاده از مدل دیپ‌سیک (DeepSeek) در شبکه‌های فدرال و دفاعی آمریکا به دلیل ملاحظات امنیتی و حریم خصوصی ممنوع شد، اما هنوز محدودیت گسترده‌ای برای سایر مدل‌های چینی اعمال نشده است.

در عین حال، یکی از دغدغه‌های اصلی سیاست‌گذاران، استفاده شرکت‌های کوچک از فناوری «تقطیر مدل» (Distillation) است؛ روشی که امکان استخراج توانایی‌های مدل‌های پیشرفته و انتقال آنها به مدل‌های کوچک‌تر و ارزان‌تر را فراهم می‌کند.

کاخ سفید در واکنش به این بحث‌ها اعلام کرده است دولت ترامپ همچنان از توسعه اکوسیستم متن‌باز آمریکایی حمایت می‌کند، اما هم‌زمان به دنبال افزایش امنیت این حوزه نیز هست.

آستین کارسون (Austin Carson)، مدیرعامل اندیشکده سید ای‌آی (SeedAI)، در جمع‌بندی این مناقشه می‌گوید: «هوش مصنوعی به‌تدریج مترادف قدرت شده و نگرانی‌های امنیتی آن واقعی است؛ اما برای شرکت‌های آمریکایی و بخش بزرگی از جهان، دسترسی به مدل‌های ارزان، باکیفیت و قابل کنترل اهمیت زیادی دارد. تجربه نرم‌افزارهای متن‌باز نشان داده که رقابت را نمی‌توان با حذف رقبا برد.»