باشگاه هوش مصنوعی برای پر کردن شکاف پژوهش و صنعت شکل گرفت

به گزارش پیوست، در افتتاح باشگاه نخبگان هوش مصنوعی ایران که به همت خانه هوش ایران برگزار شد، مهرشاد نفعی، مدیرعامل خانه هوش مصنوعی، با اشاره به ضرورت شکل‌گیری باشگاه نخبگان هوش مصنوعی گفت: «یکی از خلأهای جدی کشور، نبود سازوکاری برای شناسایی، هدایت و به‌کارگیری استعدادهای حوزه هوش مصنوعی بود. به همین دلیل تصمیم گرفتیم باشگاه نخبگان هوش مصنوعی را راه‌اندازی کنیم تا ظرفیت سرمایه انسانی این حوزه را به‌صورت هدفمند توسعه دهیم.»

او با اشاره به جایگاه پژوهشی ایران در حوزه هوش مصنوعی گفت: «ایران در تولید پژوهش‌های مرتبط با هوش مصنوعی رتبه ۱۶ جهان و رتبه دوم میان کشورهای اسلامی را دارد. همچنین در حوزه شبکه‌های عصبی، با ۱۸ هزار پژوهش، در جایگاه ششم جهان قرار گرفته‌ایم.»

نفعی ادامه داد: «با وجود این حجم از تولید پژوهش، باید بررسی کنیم چرا پیوند میان پژوهش و صنعت همچنان ضعیف است. سرمایه‌گذاری روی سرمایه انسانی در این مسیر اهمیت زیادی دارد. اینکه گفته می‌شود برای نیروی انسانی هزینه می‌کنیم، تعبیر دقیقی نیست؛ ما روی نیروی انسانی سرمایه‌گذاری می‌کنیم، زیرا در آینده ارزش و بازدهی بیشتری از این سرمایه به دست خواهد آمد.»

مدیرعامل خانه هوش مصنوعی در پاسخ به پرسش پیوست درباره احتمال موازی‌کاری در این حوزه گفت: «هیچ موازی‌کاری‌ای صورت نگرفته است. ما به‌طور مستمر با معاونت علمی جلسات مشترک برگزار می‌کنیم، زیرا هیچ نهادی به‌تنهایی نمی‌تواند این مسیر را پیش ببرد. معاونت علمی و بنیاد ملی نخبگان نیز در این حوزه نقش حمایتی دارند، اما خلأ اصلی، ایجاد پیوند میان آموزش و صنعت است؛ اینکه دانش‌آموزان و دانشجویان چگونه بتوانند آموخته‌های خود را به نیازهای واقعی صنعت متصل کنند. جنس حمایت ما نیز متفاوت است و صرفاً به ارائه حمایت مالی محدود نمی‌شود.»

نفعی با تأکید بر اینکه این حمایت صرفاً بر عهده بخش خصوصی نیست، گفت: «ما با یک اکوسیستم روبه‌رو هستیم و همه بازیگران باید در کنار یکدیگر فعالیت کنند. موازی‌کاری وجود ندارد و این اقدامات در کنار هم معنا پیدا می‌کنند. در حال رایزنی هستیم تا از ظرفیت وزارتخانه‌ها و بخش دولتی نیز بهره بگیریم. بخشی از منابع مالی این طرح از سوی هلدینگ فناوران پارس، که متعلق به مجموعه خودمان است، تأمین می‌شود و بخش دیگری نیز با حمایت دولت فراهم خواهد شد.»

مدیرعامل خانه هوش مصنوعی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: «ایده راه‌اندازی این باشگاه را در پایان سال ۱۴۰۳ شکل دادیم و امروز افتتاح رسمی آن انجام می‌شود. از زمان آغاز این طرح تاکنون تلاش کردیم به مدلی عملیاتی برسیم و خروجی مشخصی ارائه دهیم تا معلوم شود باشگاه با چه سازوکاری می‌تواند فعالیت کند. مدلی که اکنون طراحی و اجرا شده، نمونه‌ای جدید در کشور به شمار می‌رود.»

او درباره ساختار باشگاه توضیح داد: این باشگاه ۱۱ پهنه دارد که دلیل آن شبکه گسترده نخبگانی کشور است. هر سه استان را یک پهنه در نظر گرفتیم و در هر پهنه یک دانشگاه حضور دارد تا شبکه نخبگانی شناسایی شود. امروز در پهنه اول یعنی استان تهران، دانشگاه خوارزمی حضور دارد و پهنه دوم و سوم نیز در شرق کشور افتتاح خواهد شد.

نفعی با تاکید بر نقش رسانه در حوزه فناوری گفت: رسانه در عصر فناوری فقط ابزار اطلاع‌رسانی نیست، بلکه عامل شکل‌گیری و ایجاد فرهنگ فناوری در جامعه است. افزایش آگاهی عمومی اهمیت زیادی دارد زیرا بخش زیادی از مردم شناخت کافی از فناوری‌های نوظهور مانند هوش مصنوعی ندارند. در چنین شرایطی وظیفه رسانه است که این آگاهی‌بخشی را ایجاد کند.

به گفته نفعی، موضوع دیگر فرهنگ‌سازی برای پذیرش فناوری است. او گفت که ورود فناوری‌های نوین با مقاومت مواجه می‌شود و رسانه با فرهنگ‌سازی کلان و درست می‌تواند این مسئله را حل کند.

او همچنین شناسایی و معرفی استعدادها، مقابله با شایعات و اطلاعات نادرست و ایجاد ارتباط میان دانشگاه، صنعت و حاکمیت را از دیگر وظایف رسانه عنوان کرد و گفت: تصوری مانند اینکه هوش مصنوعی می‌تواند جای انسان را بگیرد، غلط است و رسانه باید در این زمینه آگاهی ایجاد کند.

هوش مصنوعی؛ سرمایه انسانی به جای هزینه انسانی

امیرحسین صنعت‌پور، عضو هیات علمی دانشگاه خوارزمی و موسسه تحقیقات ریاضی دکتر مصاحب، در این نشست با اشاره به اهمیت راهبردی هوش مصنوعی گفت: «هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک موضوع آکادمیک نیست و به یکی از مؤلفه‌های اقتدار ملی و بین‌المللی کشورها تبدیل شده است.»

او با تأکید بر ضرورت شناسایی و هدایت نخبگان افزود: «دانشگاه خوارزمی از طریق موسسه تحقیقات ریاضی دکتر مصاحب تلاش کرده بستر شکل‌گیری این باشگاه را فراهم کند و در توسعه زیست‌بوم هوش مصنوعی نقش‌آفرین باشد.»

صنعت‌پور همچنین با اشاره به سابقه دانشگاه خوارزمی گفت این دانشگاه با حرکت به سمت دانشگاه‌های نسل جدید، رویکرد خود را از آموزش صرف به سمت نوآوری، فناوری و نقش‌آفرینی در حل مسائل کشور تغییر داده است. به گفته او، همکاری این دانشگاه با فعالان حوزه هوش مصنوعی از گذشته آغاز شده و از این پس نیز با جدیت بیشتری ادامه خواهد یافت.

عباس تاجیک، مدیر باشگاه خانه هوش ایران، با تأکید بر اینکه مزیت کشورها در هوش مصنوعی بیش از هر چیز به سرمایه انسانی وابسته است، گفت: «رقابت اصلی در هوش مصنوعی بر سر مدل‌ها نیست، بلکه بر سر سرمایه‌گذاری روی نیروی انسانی است. کشورهایی که امروز پیشرو هستند، سال‌ها قبل پرسش‌های درست‌تری مطرح کردند.»

او با اشاره به تحولات بازار کار افزود: «بر اساس پیش‌بینی‌ها، میلیون‌ها شغل در جهان تحت تأثیر هوش مصنوعی تغییر خواهند کرد و بخش بزرگی از نیروی کار برای ماندن در بازار، نیازمند ارتقای مهارت‌های خود هستند.»

تاجیک با بیان اینکه ایران از نظر تولید علمی جایگاه قابل قبولی دارد اما از نظر زیرساخت و سرعت توسعه با چالش مواجه است، گفت: «باید تصمیم بگیریم که صرفاً مصرف‌کننده مدل‌های خارجی باشیم یا نیروی انسانی لازم برای توسعه مدل‌های بومی را تربیت کنیم.»

به گفته او، باشگاه خانه هوش ایران یک مجموعه عملیاتی است و نه صرفاً یک ویترین. در نخستین دوره جذب نیز از میان ۵۰۰ رزومه، پس از مصاحبه با ۱۰۰ نفر، ۱۷ نفر برای حضور در باشگاه انتخاب شدند. او همچنین تأکید کرد که در حوزه حکمرانی هوش مصنوعی همچنان ابهام‌هایی درباره نهاد متولی وجود دارد.

مسیر رشد اعضای باشگاه؛ از برنز تا VIP

تاجیک درباره فرآیند جذب اعضای باشگاه گفت: پس از مصاحبه‌های فنی و ارزیابی مهارت‌ها، افراد وارد باشگاه می‌شوند و بر اساس عملکرد خود در چهار سطح برنز، نقره، طلا و VIP قرار می‌گیرند. در مرحله نهایی نیز به شرکت‌های همکار معرفی می‌شوند تا فرآیند اشتغال آنها انجام شود.

او با اشاره به حمایت‌های باشگاه افزود: اعضا متناسب با سطح خود از امکاناتی مانند فضای کار اشتراکی، دسترسی به زیرساخت‌های پردازشی، گرنت پژوهشی و تسهیلات مالی بهره‌مند می‌شوند. همچنین برای اعضای سطح VIP حمایت‌هایی از جمله تأمین هزینه سفرهای علمی و بین‌المللی نیز در نظر گرفته شده است.

مدیر باشگاه خانه هوش ایران تأکید کرد این باشگاه تنها به دانشگاه تهران محدود نخواهد بود و با دانشگاه‌های مختلف کشور همکاری می‌کند تا استعدادهای مناطق کمتر برخوردار نیز شناسایی شوند. به گفته او، اولویت اصلی باشگاه، تربیت نیروی انسانی متخصص و ایجاد مسیر ورود آنها به صنعت است، نه صرفاً حمایت مالی.