وامهای بلو برگشت؛ اما با ضامن
وامهای نقدی بلوبانک سامان پس از وقفهای دو ماهه دوباره در دسترس کاربران قرار گرفتهاند.…
۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
اغلب کشورها در تبدیل علم به ثروت شکست خوردهاند
۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
زمان مطالعه : ۵ دقیقه
امروز بیش از هر زمان دیگری مقاله علمی، داده و دانش تولید میشود، اما بخش بزرگی از این ظرفیت هرگز به فناوری، شرکت یا ثروت تبدیل نمیشود. گزارش تازه سازمان جهانی مالکیت معنوی نشان میدهد فقط ۱۰ درصد کشورها میتوانند قابلیتهای علمی و صنعتی خود را به نوآوری تجاریسازیشده تبدیل کنند. شکافی که سالانه به از دست رفتن ۳۳۹ هزار فناوری پیچیده در جهان منجر میشود.
به گزارش پیوست، گزارش «چشمانداز قابلیتهای نوآوری ۲۰۲۶» سازمان جهانی مالکیت معنوی (WIPO) نشان میدهد مساله اصلی بسیاری از کشورها کمبود مقاله، نیروی انسانی یا حتی ظرفیت تولید نیست. چالش این است که اکوسیستمهای نوآوری نمیتوانند میان علم، صنعت، کارآفرینی و بازار ارتباط برقرار کنند. نتیجه این شکست، عددی بزرگ و هشداردهنده است: فقط ۱۰ درصد اقتصادها ظرفیت واقعی خود را در حوزه فناوری و تجاریسازی نوآوری محقق میکنند.
علم تولید میشود، فناوری نه
طی سالهای گذشته تولید علمی و فعالیتهای کارآفرینانه در بسیاری از کشورها افزایش یافته است. اما رشد همه ابعاد نوآوری یکسان نبوده است. گزارش نشان میدهد رشد پتنتها، یا به بیان دقیقتر توان کشورها در تبدیل دانش به فناوری قابلحفاظت و قابلتجاریسازی، بسیار کندتر از سایر ابعاد بوده است.
به این معنی که بسیاری از کشورها مقاله مینویسند، پژوهش منتشر میکنند و حتی ظرفیت تولید صنعتی دارند، اما در مرحلهای که دانش باید به محصول، فناوری، مالکیت فکری، شرکت فناور یا مزیت رقابتی تبدیل شود، متوقف میشوند. شکاف اصلی دقیقا در همین نقطه جایی میان آزمایشگاه و بازار شکل میگیرد.
گزارش WIPO این وضعیت را «ظرفیت نوآوری تحققنیافته» مینامد. به زبان ساده، اگر کشوری در حوزههایی مثل علم مواد، تولید پیشرفته یا مهندسی توانمند است، انتظار میرود بتواند در فناوریهای مرتبط نیز خروجی قابلتجاریسازی داشته باشد. اما در بسیاری از اقتصادها چنین اتفاقی نمیافتد.
۳۳۹ هزار فناوری که هر سال متولد نمیشوند
جهان در سال ۲۰۲۳ حدود ۳۳۹ هزار نوآوری فناورانه پیچیده کمتر از ظرفیت واقعی خود تولید کرده است. این رقم معادل ۲۶ درصد کل خروجیهای فناورانه پیچیده جهان است. به بیان دیگر، اگر اکوسیستمهای نوآوری بهتر عمل میکردند، جهان میتوانست هر سال صدها هزار فناوری بیشتر وارد مسیر تجاریسازی کند.
این فقط مساله فناوری نیست. گزارش WIPO به ۴۰.۶ هزار نشان تجاری تحققنیافته و حدود ۱.۴ تریلیون دلار ظرفیت صادرات پیچیده استفادهنشده نیز اشاره میکند. بنابراین شکست در تبدیل علم به ثروت، تنها به دانشگاه یا ثبت اختراع محدود نیست این شکست در زنجیره کامل نوآوری از ایده و پژوهش تا برند، بازار و صادرات دیده میشود.
نکته مهمتر این است که علم نسبت به سایر حوزهها وضعیت بهتری دارد. طبق گزارش، فقط ۷۵۰۰ انتشار علمی پیچیده در جهان بهعنوان ظرفیت تحققنیافته شناسایی شده است. این یعنی جهان در تولید مقاله و دانش علمی نسبتا بهتر عمل میکند، اما در تبدیل آن به فناوری، محصول و مزیت اقتصادی دچار ضعف ساختاری است.
تحقق ظرفیت فناوری: فقط ۱۰ درصد کشورها
گزارش WIPO نشان میدهد فقط ۱۰ درصد کشورها ظرفیت مورد انتظار خود را در حوزه فناوری محقق میکنند. در مقابل، ۲۷ درصد کشورها در نشانهای تجاری، ۳۰ درصد در صادرات و ۳۲ درصد در انتشارات علمی به سطح مورد انتظار میرسند. این مقایسه نشان میدهد سختترین مرحله نوآوری، تبدیل قابلیتهای موجود به فناوری قابلاستفاده در بازار است.
دلیل این شکست معمولا نبود یک جزء منفرد نیست. ممکن است کشوری دانشگاه داشته باشد، اما نظام انتقال فناوری ضعیف باشد. ممکن است صنعت فعال باشد، اما سرمایه خطرپذیر، بازار تخصصی یا نظام مالکیت فکری کارآمد وجود نداشته باشد. ممکن است پژوهشگران توانمند باشند، اما مسیر تبدیل پژوهش به شرکت فناور، محصول صنعتی یا صادرات دانشبنیان روشن نباشد.
به همین دلیل، پتنت در این گزارش صرفا به معنای ثبت حقوقی اختراع نیست. نشانهای از توان یک اقتصاد برای تبدیل دانش به فناوری قابلحفاظت، قابلفروش و قابلگسترش است. وقتی کشوری در این شاخص عقب میماند، یعنی حلقه تجاریسازی نوآوری در آن ناقص است.
جغرافیای شکست
الگوی منطقهای گزارش بسیار معنادار است. آمریکای شمالی و آسیا در تحقق ظرفیت فناورانه بهتر از انتظار عمل کردهاند. آمریکای شمالی از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۳ حتی توانسته فاصله خود را از سطح انتظار افزایش دهد. یعنی قابلیتهای علمی، تولیدی و کارآفرینانه خود را بهتر از گذشته به فناوریهای پیچیده تبدیل کرده است.
اروپا وضعیت متفاوتی دارد و در این منطقه پایه علمی و صنعتی قدرتمند است، اما در بسیاری از حوزههای پیچیده، ظرفیت استفادهنشده بالایی نشان میدهد. به بیان ساده، اروپا دانش و زیرساخت دارد، اما همیشه نمیتواند آن را با همان قدرت به فناوری تجاریشده و مزیت بازار تبدیل کند.
آفریقا در نقطه دیگری از مسیر قرار دارد. گزارش نشان میدهد ظرفیت نوآوری این قاره بیشتر به پژوهشهای علمی و قابلیتهای پایه وابسته است، اما تنوع و پیوندهای لازم برای تبدیل این پایه علمی به فناوری، تولید و کارآفرینی هنوز ضعیف است. بنابراین سیاست مناسب برای آفریقا با اروپا یا شرق آسیا یکسان نیست.
گزارش «چشمانداز قابلیتهای نوآوری ۲۰۲۶» سازمان جهانی مالکیت معنوی (WIPO)
ارسال دیدگاه