سرمایه‌گذاران خطرپذیر در فاز بقا؛ تغییر اولویت‌ها از توسعه به صیانت

به گزارش پیوست، در اختتامیه رویداد «برای ایران؛ ایده‌های نوآورانه علوم انسانی برای افزایش تاب‌آوری»، پنلی با موضوع «کسب‌وکارهای پلتفرمی؛ تجربه عبور از بحران» برگزار شد و مجید مختارنیا، معاون سرمایه‌گذاری دیجی‌نکست، بر وجود همیشگی بحران در کشور تاکید کرد.

او توضیح داد: به همین دلیل شناخت کسب‌وکار از محیطی که در آن فعالیت می‌کند می‌تواند مهم‌ترین عامل برای گذر از بحران‌ها باشد. طبیعتا بخشی از تیم‌ها همیشه از بین می‌روند اما آن دسته از کسب‌وکارهایی که انعطاف بیشتری دارند می‌توانند از این دوران گذر کنند.

معاون سرمایه‌گذاری دیجی‌نکست، با اشاره به شرایط پرریسک این روزهای زیست‌بوم نوآوری، تاکید کرد: اولویت سرمایه‌گذاران در مقطع فعلی تغییر کرده است. اگر به دو تا سه ماه گذشته بازگردیم، تمرکز یک سرمایه‌گذار خطرپذیر از دو منظر تعریف می‌شد؛ نخست شناسایی فرصت‌های تازه برای سرمایه‌گذاری و دوم مدیریت و توسعه پرتفوی موجود. اما اکنون کفه ترازو به شکل محسوسی به سمت حفظ سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده سنگینی می‌کند.

مختارنیا توضیح داد: در وضعیت فعلی، هدف اصلی صیانت از سرمایه‌گذاری‌های پیشین و کمک به تیم‌های موجود برای عبور از دوره بی‌ثباتی است. حفظ تیم‌ها و جلوگیری از تضعیف ساختار عملیاتی شرکت‌های پرتفوی، مهم‌ترین اقدام ممکن در این مقطع است.

او در عین حال به افت محسوس کیفیت تیم‌های استارت‌آپی طی دو تا سه سال گذشته اشاره می‌کند و معتقد است پارک‌های علم و فناوری و مراکز نوآوری دانشگاهی باید برای ارتقای سطح مهارت و توانمندی تیم‌ها چاره‌اندیشی جدی‌تری انجام دهند.

بر همین اساس، راهبرد فعلی دیجی‌نکست تمرکز بر نگهداشت و تقویت سرمایه‌گذاری‌های موجود و توسعه همان دارایی‌ها است، نه ورود به سرمایه‌گذاری‌های تازه. مختارنیا توضیح داد: از منظر سرمایه‌پذیر نیز اکنون زمان مناسبی برای توسعه برنامه جذب سرمایه نیست. شرایط بازار هم از نظر دشواری تامین منابع مالی و هم از منظر زمان‌بندی ورود به بازار، به‌ویژه برای استارت‌آپ‌های مراحل ابتدایی، مساعد نیست.

او در ادامه با اشاره به رفتار سرمایه‌گذاران در دوره‌های پرریسک تاکید کرد که فعالان این حوزه عموما با ابزارها و سازوکارهای مدیریت ریسک آشنا هستند و می‌دانند چگونه از سرمایه خود محافظت کنند. با این حال پیش‌بینی او این است که تا نیمه دوم سال آینده، امکان بهبود شرایط و فراهم شدن بستر مناسب‌تر برای سرمایه‌گذاری‌های جدید بیشتر خواهد شد.

محمدرضا مسعودی، سرپرست مارکتینگ تیم آوات از شرکت چارگون، نیز معتقد است در شرایط بحرانی باید از کلی‌گویی فاصله گرفت و عملیاتی سخن گفت. به باور او نخستین گام برای هر کسب‌وکار در چنین مقطعی، بازتعریف ایدئولوژی بقا است؛ یعنی پذیرش این واقعیت که اکنون زمان تثبیت جایگاه و حفظ موجودیت است، نه اجرای کمپین‌های بزرگ، رفتارهای هیجانی یا نمایش‌های اغراق‌آمیز.

مسعودی تاکید کرد: اولویت اصلی باید نگهداشت مشتریان فعلی باشد. منابع محدود و فضای پرریسک بازار اجازه نمی‌دهد انرژی سازمان صرف ماجراجویی‌های تبلیغاتی شود. در عوض کسب‌وکارها باید بر حفظ رابطه با مشتریان موجود و تقویت اعتماد آنان تمرکز کنند.

او شفافیت را در این میان یک مزیت رقابتی تعیین‌کننده دانست و گفت کسب‌وکاری که در ارتباطات خود صریح و روشن عمل کند، می‌تواند در فضای مبهم امروز عملکردی متمایز داشته باشد.

مسعودی همچنین گفت: نیاز بازار از میان نرفته، بلکه اولویت‌ها جابه‌جا شده است. بنابراین مساله اصلی، دیدن واقع‌بینانه شرایط و تطبیق پیام و محصول با این تغییر اولویت‌ها است. تعطیل کردن مارکتینگ در بحران یک خطای راهبردی است، زیرا بازاریابی را باید اکسیژن کسب‌وکار دانست.

به گفته او بسیاری از شرکت‌ها در بحران به سکوت روی می‌آورند، در حالی که همین سکوت رقبا می‌تواند فرصتی برای دیده شدن باشد. در بازاری که در شرایط عادی پرهیاهوست، حتی یک صدای سنجیده می‌تواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد و پلی برای عبور از دوره رکود بسازد.

ارشد حسینی، مدیرعامل پلنت، در بخشی دیگر از این پنل با نگاهی انتقادی به وضعیت کنونی اقتصاد و زیست‌بوم نوآوری گفت: سال‌ها است از بحران سخن می‌گوییم، اما کیفیت بحران امروز با گذشته تفاوت دارد. در برخی دوره‌ها می‌توان برای بحران راه‌حل مشخصی متصور شد، اما در مقاطعی نیز با وضعیتی مواجهیم که چشم‌انداز روشنی برای خروج از آن دیده نمی‌شود.

مدیرعامل پلنت با تفکیک زاویه دید سرمایه‌گذار از سایر بازیگران توضیح داد: در بسیاری از کشورهای باثبات، استارت‌آپ‌ها در حال اکتشاف‌اند اما بر بستری از ثبات حرکت می‌کنند. در مقابل، در ایران همه بازیگران در وضعیت اکتشاف قرار دارند، بی‌آنکه جزیره‌ای امن و باثبات وجود داشته باشد. این وضعیت شبیه ساختارهای رگولاتوری در جهان است که معمولا در سه سطح تعریف می‌شوند؛ بازیگران کوچک که چابک‌اند و امکان تغییر سریع دارند، بازیگران بزرگ که باید با ملاحظات جدی مدیریت شوند و ابرسازمان‌هایی که به دلیل اندازه و پیچیدگی تحرک‌پذیری محدودی دارند.

به باور او، ما حتی در مقیاس شرکت‌های کوچک نیز رفتاری شبیه ساختارهای سنگین و کم‌تحرک داریم.

از نگاه حسینی تدوین استراتژی خود نوعی اعمال قدرت است و در شرایط بحرانی، یکی از چالش‌های جدی مدیران، ترجیح محبوب ماندن بر تصمیم‌های سخت اما ضروری است.

او وضعیت فعلی را مرحله‌ای از اکتشاف دانست که در آن بسیاری از شرکت‌ها بدون داشتن تصویر روشن از مسیر، در تاریکی حرکت می‌کنند.

مدیرعامل پلنت کوچک‌تر شدن کیک اقتصاد را نشانه‌ای نگران‌کننده توصیف کرد و گفت: اگر سهم بازیگران صرفا از یکدیگر گرفته شود، رشد واقعی رخ نداده است. در شرایط عادی انتظار می‌رود کیک اقتصاد دیجیتال بزرگ‌تر شود، نه آنکه رقابت بر سر سهمی ثابت یا کوچک‌تر شکل بگیرد. در این میان توجه به زنجیره ارزش عاملی کلیدی برای بقا است. بر این اساس یکی از اقداماتی که برای کاهش ریسک در پلنت انجام شده، حرکت به سمت توسعه در امتداد زنجیره ارزش است. همچنین در دوره تغییرات شدید و رادیکال، لازم است فرضیه‌های کسب‌وکار نیز بازنگری شوند.

حسینی تاکید کرد که پذیرش واقعیت موجود بخشی از حل مساله است و نمی‌توان در انتظار بهبود شرایط منتظر ماند. از نگاه او تعلل، هزینه فرصتی است که از عمر و سرمایه انسانی کاسته می‌شود و جبران‌پذیر نیست.

در حاشیه این مراسم نیز، داریوش سلیمی، رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه علامه طباطبایی، با اشاره به اینکه شکل‌گیری رویداد «برای ایران» به واسطه جنگ و وقایع بعد از آن برای کسب‌وکارها بوده است، توضیح داد: نوآوری و ایده‌های نو همواره در سختی‌ها بیشتر شکل می‌گیرند. این رویداد از آبان ماه آغاز شد و طی فرایند برگزاری آن، پیش رویداد‌هایس نیز با موضوعاتی مثل انتقال تجربه کسب‌وکارها و بوت‌کمپ مهارت‌های پایه با هفت کارگاه متعدد برگزار شد.

به گفته او، در نهایت نیز از ۱۱۷ ایده ارائه شده، ۵۷ ایده در غربالگری اولیه انتخاب شدند و ۳۰ ایده به داوری نهایی رسیدند و در نهایت، ۴ تیم برتر برای دریافت جایزه انتخاب شدند.

مریم بهادری، مشاور حوزه معاونت زنان و خانواده ریاست جمهوری، هم در بخشی دیگر از مراسم اختتامیه با تاکید بر اینکه توجه آنها در انتخاب اسامی منتخب، توجه به خانواده در حین و پس از بحران بوده است، گفت: تاب‌آوری و گفت‌وگوی بین نسلی در این دوره از معاونت نیز ادامه داشته است و ایده‌پرداران نیز به این مساله توجه کرده‌اند. امیدواریم که روزی به واسطه این ایده‌ها دانشگاه و دولت به هم نزدیک‌تر شوند.