سال سیاه ماینینگ ایران در جهنم تعرفه‌ها

سال ۱۴۰۴ در حالی به پایان خود نزدیک می‌شود که بازار جهانی بیت‌کوین یکی از دوره‌های صعودی خود را پشت سر گذاشت و شاخص‌های اقتصاد دیجیتال، از افزایش ارزش بازار دارایی‌های رمزنگاری‌شده تا رشد سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های پردازشی، روندی مثبت نشان دادند. در سطح بین‌المللی، استخراج رمزارز بیش‌ازپیش بخشی از صنعت پردازش محور شناخته شد؛ صنعتی که در کنار هوش مصنوعی و پردازش ابری، به یکی از پیشران‌های تقاضای برق در اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است. با‌این‌حال، در ایران، ۱۴۰۴ برای فعالان قانونی ماینینگ نه سال رونق بلکه سال بقا بود؛ سالی که با وجود رشد قیمت بیت‌کوین، به جهنمی سوزان برای سرمایه‌گذاران این حوزه تبدیل شد. در منطق اقتصادی، افزایش قیمت دارایی پایه باید به بهبود سودآوری استخراج بینجامد، مشروط بر آنکه هزینه انرژی و ریسک سیاستی پیش‌بینی‌پذیر باشد. اما در ایران، متغیر (ریسک تنظیم‌گری) عملاً اثر رشد قیمت جهانی را خنثی کرد. تعرفه‌های برق و گاز با فرمول‌هایی مبتنی بر نرخ‌های صادراتی تعیین شد، حال‌آنکه امکان دسترسی پایدار، قراردادهای بلندمدت یا ابزارهای پوشش ریسک برای فعالان فراهم نبود. نتیجه آن شد که حاشیه سود عملیاتی فارم‌های ماینینگ دارای مجوز، به‌شدت فشرده شد و بسیاری از سرمایه‌گذاران میان خاموشی یا فعالیت غیرمتمرکز مردد ماندند. اوج چالش‌ها در زمستان ۱۴۰۴ همزمان با اختلال گسترده اینترنت بین‌الملل نمایان شد. در دوره‌ای که بخش کامل ترافیک داده کشور متوقف شد، بار مصرفی شبکه برق کاهش یافت. این رخداد به‌سرعت به صنعت ماینینگ نسبت داده شد؛ گویی افت مصرف، گواهی قطعی بر سهم تعیین‌کننده این صنعت در ناترازی انرژی است. حال‌آنکه تحلیل ساختار مصرف در اکوسیستم دیجیتال تصویر پیچیده‌تری به‌دست می‌دهد. زیرساخت دیجیتال کشور متشکل از دیتاسنترهای بانکی و دولتی، مراکز پردازش ابری، هزاران سایت BTS اپراتور تلفن همراه و سامانه‌های خنک‌سازی وابسته است. هنگام افت شدید ترافیک، این زیرساخت‌ها وارد وضعیت کم‌باری می‌شوند و مصرف برق تجهیزات پردازشی و سیستم‌های سرمایشی به‌طرز...