شمسا و هشت پروژه‌ای که قرار است رویای ۲۰‌ساله را تحقق بخشد؛ لبه فردا*

در سال ۱۴۰۴، سلامت الکترونیکی دیگر پروژه‌ای فناورانه نیست که بتوان آن را به یک معاونت IT سپرد و با چند سامانه تازه تعریف‌شده جمع‌وجورش کرد. این حوزه به گره‌ای در دل حکمرانی عمومی تبدیل شده است؛ جایی که داده، پول، تنظیم‌گری و منافع ذی‌نفعان به هم می‌رسند. نسخه الکترونیکی سال‌هاست اجرا می‌شود، اما هنوز داده‌هایش به تصمیم‌سازی بالینی و سیاست‌گذاری مالی متصل نشده‌اند. سامانه‌ها بالا آمده‌اند، اما معماری واحدی که جای هرکدام را در منظومه سلامت معین کند شکل نگرفته است. برنامه هفتم توسعه با مواد ۶۸ تا ۷۲ تلاش کرد این وضعیت را از مرحله پروژه به سطح تکلیف قانونی ارتقا دهد؛ نقشه راه سلامت الکترونیکی نیز چارچوبی برای معماری یکپارچه و حکمرانی داده ترسیم کرد. اکنون پرسش اصلی دیگر این نیست که «چه سامانه‌ای راه‌اندازی می‌شود» بلکه این است که «چه کسی معماری را می‌چیند، چه کسی داده را تنظیم‌گری می‌کند و هزینه این تحول از کجا تامین می‌شود». در چنین فضایی، شرکتی که تا همین چند سال پیش در حوزه بیمارستانی فعالیت می‌کرد، حکم بازوی اجرایی یکی از بلندپروازانه‌ترین پروژه‌های تحول نظام سلامت را پیدا کرده است؛ نهادی به نام «شمسا» و مدیرعاملی این شرکت نیز به سهیل مظلوم سپرده می‌شود: چهر‌ه‌ای شناخته‌شده در اکوسیستم فناوری اطلاعات. خود او می‌گوید: «من به همه دوستان اعلام کردم سلامت الکترونیکی آخرین کاری است که من می‌خواهم انجام دهم و بعد از آن بازنشسته خواهم شد.» وقتی سهیل مظلوم از روزهای آغاز کارش در شمسا حرف می‌زند، روایتش شبیه شروع یک فیلم پرتعلیق است: «اردیبهشت‌ماه بود که به من گفتند مدیرعامل شمسا هستم. هنوز مستقر نشده بودیم که دعوای پلتفرم‌ها بین وزارت ارتباطات و وزارت بهداشت شروع شد... بعد هم جنگ ۱۲‌روزه آمد.» او این جمله را آرام می‌گوید، اما پشت آن، واقعیتی بزرگ خوابیده است: ما روی خط بحران حرکت می‌کنیم و برنامه‌ریزی بلندمدت هر روز سخت‌تر می‌شود....