قطع اینترنت؛ حقی که سلب شد و اقتصاد دیجیتالی که هر روز کوچک‌تر می‌شود

به گزارش پیوست، بعد از تجربه قطعی گسترده اینترنت در زمان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و تبعات آن، این بار دوم در یک سال اخیر است که زیرساخت کشور با شرایطی مشابه جنگ تحمیلی روبه‌رو می‌شود. هرچند این‌بار محدودیت‌ها صرفا مربوط به اینترنت نبوده و تمام حوزه‌های ارتباطاتی کشور را هدف گرفته است. در زمان نگارش این گزارش بیش از یک هفته از قطعی اینترنت در کشور می‌گذرد و ارتباطات حتی در سطوح ملی نیز ممکن نیست.

به گفته فعالان اقتصاد دیجیتال اتفاقی که در چند روز اخیر بر سر اینترنت کشور افتاده، مساله‌ای بی‌سابقه و بسیار متفاوت با قبل است. آنها بر این باورند که در تجربیات قبل‌ کسب‌وکارها در بدترین شرایط ممکن، حداقل می‌توانستند راه‌حل‌هایی ضعیف و خسارت‌بار به‌کار گیرند، اما این بار هیچ راهی باز نیست و تمام راه‌های ارتباطی نابود شده است.

مجید خاکپور، رئیس انجمن صنفی کسب‌وکارهای اینترنتی، در این‌باره می‌گوید: به جرئت می‌توان گفت درحال حاضر وضعیت انجام تراکنش در حداقل ۸۰ درصد کسب‌وکارها، صفر است. بیشتر تراکنش‌های انجام شده در وضعیت فعلی روی ۱۰ تا ۲۰ درصد کسب‌وکارهایی است که شرایطی خاص دارند؛ استارت‌آپ‌های بزرگی که سرمایه‌گذاری کلانی روی آنها صورت گرفته و همه کاربران‌شان در ایران هستند.

به گفته او بسیاری از کسب‌وکارها وابسته به سرویس‌های خارجی هستند. چراکه سرویس‌های خارجی ارزان‌‌تر و پایدارتر بوده و نیازی به سرمایه‌گذاری جدی ندارند.

خاکپور با توضیح اینکه جدای از مساله اینترنت، اقتصاد کشور نیز در شرایط بسیار بی‌ثباتی است و قیمت برخی کالاها برای معاملات مشخص نیست، اضافه می‌کند: از دوران کرونا تاکنون هیچ‌گاه جبرانی برای خسارت وارد شده به اقتصاد دیجیتال در شرایطی به این شکل، برای تمام بازیگران در نظر گرفته نشده است. از آن تعداد معدود راه جبران در نظر گرفته شده نیز، که من اسم آن را رانت می‌گذارم، تنها ۵ تا ۱۰ درصد کسب‌وکارهای خاص توانسته‌اند استفاده کنند.

رئیس انجمن صنفی کسب‌وکارهای اینترنتی بر این باور است که شرایط امروز منجر به نابودی، ورشکستگی و مهاجرت بسیاری از کسب‌وکارها و کارآفرینان، همچنین بیکاری گسترده نیروی انسانی خواهد شد.

تصمیم‌های تکراری و اقتصاد دیجیتالی که هر روز کوچک‌تر می‌شود

فعالان اقتصاد دیجیتال تاکید می‌کنند که فارغ از بحث کسب‌وکار و صنف، دسترسی به اینترنت حق هر کاربر است و نباید سلب شود.

علیرضا یعقوبی، رئیس انجمن فین‌تک، در این خصوص توضیح می‌دهد: اقتصاد دیجیتال روی هم رفته به عدد ۱۰ هزار هم نمی‌رسد و همواره این سوال برای من مطرح است که آیا مدیریت این تعداد کسب‌وکار به این اندازه سخت است؟

رئیس انجمن فین‌تک با توضیح اینکه سهم اقتصاد دیجیتال از GDP در سال گذشته ۴.۷ درصد و در سال جاری ۴.۰۲ بوده است می‌گوید: بر این اساس در شرایطی که قطعی اینترنت وجود نداشته است، سهم اقتصاد دیجیتال روندی رو به کاهش را طی کرده است. شرایط امروز و به کارگیری رویکردهایی به شکل امروز، اقتصاد دیجیتال را روز به روز کوچک‌تر کرده و به کسب‌وکارها و مردم فشار وارد می‌کند.

او تاکید می‌کند که در لایه حاکمیت، صرفا به دنبال راه‌حل‌های گذرا و موقتی هستند و منافع ملی کشور برای کسی اهمیتی ندارد. یعقوبی اضافه می‌کند: علی‌رغم تمام شعارهای موجود برای اقتصاد دیجیتال، در واقعیت اقدامی صورت نمی‌گیرد و بعد از بروز هر اتفاقی در کشور، اولین گزینه ممکن و نه بهینه و معقول را قطع اینترنت می‌دانند.

به گفته یعقوبی بعد از اتمام جنگ و قطعی گسترده اینترنت شش ماه گذشته، در این مدت می‌توانستند با برگزاری مانور ایرادات قطعی گسترده را بررسی و به موقع عمل کنند، اما همچنان سیاست‌های گذشته بدون دور اندیشی اتخاد می‌شود.

ضربات حاکمیت به اقتصاد دیجیتال قطع نمی‌شود

رئیس انجمن فین‌تک با توضیح اینکه سرویس برخی از کسب‌وکارها در خارج از کشور قرار دارد بر حیاتی بودن برخی ارتباطات با خارج از مرزها تاکید می‌کند و توضیح می‌دهد: درحال حاضر SSLها در حال قطع شدن هستند. بر این اساس با وجود SSL امکان ارتباط عادی در سایت‌های داخلی نیز از بین خواهد رفت و نبود آن شرایطی بدتری به همراه خواهد داشت.

او اضافه می‌کند: SSL به معنای این است که ارتباط به صورت کدگذاری برقرار می‌شود و نبود آن به معنای ارسال باز پیام است. ارسال پیام باز نیز ضد امنیتی بوده و شرایط را برای هک هموار می‌کند.

یعقوبی تاکید می‌کند که ضربات وارد شده به اقتصاد دیجیتال مستمر بوده و این استمرار منجر به فرسودگی آن می‌شود.

او ادامه می‌دهد: نهادهای امنیتی فکر می‌کنند قطع اینترنت به این معنا است که کسی نمی‌تواند به شبکه داخلی کشور حمله کند. این درحالی است که دو حالت برای مهاجم وجود دارد؛ یا در داخل کشور است و یا خارج از کشور. بر این اساس اگر در داخل کشور باشد می‌تواند از شبکه داخلی استفاده کند و اگر در خارج از کشور باشد، می‌تواند با استفاده از لینک به شبکه داخلی راه یابد. امروزه راه‌های زیادی برای نفوذ به شبکه وجود دارد و قطعی اینترنت نتیجه به جز کاهش سطح امنیت سایبری کشور نخواهد داشت.

رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی هم با اشاره به اینکه OTPها غالبا قطع بوده و کاربران حتی امکان ورود به سایت را هم ندارند می‌گوید: فعلا منتظر هستیم تا ببینیم شرایط به چه شکل پیش خواهد رفت.

او در خصوص اعتماد مردم نسبت به بخش دیجیتال کشور بعد از اتفاقات اخیر می‌گوید: کاربران بخش دیجیتال شاهد اصلی این شرایط هستند و می‌دانند چه اتفاقی در حال رخداد است. شرایط امنیتی در تمام دنیا وجود دارد، اما آنچه ایران را از سایر کشورها متمایز می‌کند؛ تداوم شرایط امنیتی است.

فعالان اقتصاد دیجیتال ضربه‌ای که این‌بار به اقتصاد دیجیتال وارد شده را غیرقابل جبران می‌دانند و تاکید می‌کنند که اقتصاد دیجیتال بر پایه اینترنت است و تداوم این شرایط خسارت را بیش از قبل خواهد کرد.