وقتی همه موافق‌اند اما پروژه جلو نمی‌رود؛ روایت اختلاف‌ها در توسعه فیبر نوری

به گزارش پیوست در پنل فیبر نوری؛ ستون فقرات اقتصاد دیجیتال یا یک پروژه نیمه‌تمام در دومین رویداد زیرساخت دیجیتال محمد کشوری، مدیر گروه طیف با تأکید بر اینکه توسعه فیبر نوری نباید به یک پروژه نمایشی یا صرفا عددسازی در آمارها تقلیل پیدا کرده گفت: فیبر نوری زیرساخت اصلی تمام تحولات آینده در حوزه اقتصاد دیجیتال، هوش مصنوعی و خدمات نوین ارتباطی است. به گفته او، تجربه کشورهای دیگر نشان می‌دهد بدون توسعه گسترده اینترنت ثابت پرسرعت، نمی‌توان انتظار رشد پایدار در بخش دیجیتال داشت.

او با اشاره به وضعیت فعلی اینترنت ثابت در کشور افزود: بخش قابل توجهی از کاربران همچنان روی بستر ADSL و فناوری‌های قدیمی قرار دارند و این موضوع عملاً امکان ارائه خدمات پیشرفته را از بین می‌برد. کشوری تأکید کرد: سیاست‌گذار باید تمرکز خود را از ایجاد پوشش اسمی به اتصال واقعی مشترکان تغییر دهد؛ چرا که فیبر نوری زمانی معنا پیدا می‌کند که به خانه و کسب‌وکار مردم برسد.

به گفته او، دولت تلاش کرده با تعریف مشوق‌ها و یارانه‌های اتصال، اپراتورها را به سمت توسعه واقعی شبکه سوق دهد، اما موفقیت این سیاست‌ها منوط به همکاری همه بازیگران و ایجاد مدل‌های پایدار اقتصادی است.

توسعه فیبر نوری اجتناب‌ناپذیر است، اما با تعرفه‌های فعلی دشوار

در ادامه این نشست، حسن کرمی معاون شبکه شرکت مخابرات ایران با تشریح نگاه شرکت مخابرات ایران به توسعه فیبر نوری گفت: تغییر بستر شبکه از مس به فیبر، یک انتخاب اختیاری نیست، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای ادامه حیات شبکه ارتباطی کشور است. به گفته او، شبکه مسی که طی دهه‌ها ستون فقرات ارتباطات ثابت بوده، دیگر توان پاسخ‌گویی به نیازهای امروز را ندارد و فناوری‌هایی مانند خدمات ابری و هوش مصنوعی، تنها روی بستر فیبر نوری قابل ارائه‌اند.

کریمی با اشاره به هزینه‌های سنگین این گذار گفت: توسعه فیبر نوری نیازمند سرمایه‌گذاری کلان و بازگشت سرمایه بلندمدت است؛ آن هم در شرایطی که تعرفه‌های ارتباطی سال‌هاست متناسب با تورم و افزایش هزینه‌ها اصلاح نشده‌اند. او تأکید کرد: اپراتورها ناچارند با تعرفه‌های ریالی ثابت، هزینه‌های دلاری تجهیزات و نگه‌داری شبکه را تأمین کنند؛ وضعیتی که فشار مضاعفی بر صنعت وارد کرده است.

به گفته کریمی، مخابرات تلاش کرده توسعه فیبر نوری را با رویکرد همکاری پیش ببرد و خود را صرفا یک ارائه‌دهنده سرویس نهایی نداند. او به مدل بیت‌استریم اشاره کرد و گفت: بر اساس مصوبات رگولاتوری، مخابرات متعهد است بخشی از ظرفیت شبکه فیبر نوری خود را در اختیار سایر اپراتورها قرار دهد تا رقابت در لایه خدمات حفظ شود. کریمی تأکید کرد: توسعه این زیرساخت باید به نفع کل اکوسیستم ارتباطی کشور باشد، نه یک بازیگر خاص.

بدون اصلاح ساختار و تعرفه، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی ممکن نیست

در سوی دیگر پنل، محمد علی یوسفی زاده، مدیرعامل آسیاتک با نگاهی انتقادی‌تر به موضوع پرداخت و گفت: مشکل توسعه فیبر نوری در ایران صرفاً فنی یا اجرایی نیست، بلکه ریشه در ساختار تنظیم‌گری و حکمرانی ارتباطات دارد. به گفته او، تضاد منافع ناشی از نقش هم‌زمان دولت به‌عنوان سیاست‌گذار، تنظیم‌گر و سهامدار اپراتور غالب، فضای رقابت را برای بخش خصوصی تنگ کرده است.

یوسفی‌زاده با اشاره به نبود تفکیک واقعی میان بخش عمده‌فروشی و خرده‌فروشی در مخابرات گفت: این موضوع باعث شده بخش خصوصی همواره در موقعیت نابرابر قرار گیرد. او افزود: تجربه‌های ناموفق گذشته در حوزه اشتراک‌گذاری شبکه و بی‌ثباتی قراردادهای عمده‌فروشی، اعتماد سرمایه‌گذاران را به‌شدت کاهش داده است.

او همچنین تعرفه‌های پایین اینترنت را یکی از مهم‌ترین موانع توسعه زیرساخت دانست و گفت: قیمت خدمات ارتباطی در ایران سال‌هاست تقریباً ثابت مانده، در حالی که هزینه‌ها چندین برابر شده‌اند. به گفته یوسفی‌زاده، در چنین شرایطی سرمایه‌گذاری در شبکه ثابت، به‌ویژه فیبر نوری، از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر نیست و بدون اصلاح تعرفه‌ها، نمی‌توان انتظار داشت بخش خصوصی نقش پررنگ‌تری در توسعه زیرساخت ایفا کند.

یوسفی‌زاده تأکید کرد: اگر قرار است فیبر نوری به‌عنوان زیرساخت ملی توسعه یابد، باید یک تصمیم راهبردی درباره مدل بازار گرفته شود؛ یا انحصار زیرساختی با قواعد شفاف پذیرفته شود، یا رقابت واقعی با تفکیک کامل ساختارها شکل بگیرد. به باور او، راه‌حل‌های مقطعی و مصوبات کوتاه‌مدت، پاسخگوی چالش‌های عمیق این حوزه نیستند.