گزارش سال تریبون: تردید شغلی در میان متخصصان سئو ۸۳ درصد افزایش یافت

به‌گزارش پیوست، گزارش عملکرد سالانه تریبون از وضعیت متخصصان سئو در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد ۴۷ درصد انتظار افزایش بودجه سئو در سال ۱۴۰۵ را دارند و بازاریابی دهان‌به‌دهان همچنان مؤثرترین روش جذب پروژه است. همچنین گفته شده استفاده از هوش مصنوعی در فعالیت‌های روزمره متخصصان گسترش یافته و بیش از ۹۹ درصد آنها از این فناوری در فعالیت‌های خود استفاده کرده‌اند.

جنگ و ناپایداری اینترنت؛ مهم‌ترین چالش متخصصان سئو

در گزارش جهانی SEJ، بی‌ثباتی الگوریتم‌ها با ۵۹.۳ درصد بزرگ‌ترین چالش متخصصان سئو معرفی شده است. اما چالش اصلی سئوکاران در ایران متفاوت است. در سال ۱۴۰۴، جنگ و شرایط ناپایدار کشور با ۷۷ درصد رای، با فاصله‌ای قابل‌توجه از سایر چالش‌ها در صدر قرار گرفته است. در سال ۱۴۰۳، بودجه در رتبه اول، ناآگاهی کارفرما در رتبه دوم و ناپایداری الگوریتم در رتبه سوم چالش‌های متخصصان سئو قرار داشت.

براساس گزارش عملکرد سالانه تریبون ۶۳ درصد از متخصصان سئو اعلام کرده‌اند که قطعی اینترنت بر نتایج سئو تاثیر گذاشته است و ۹۴ درصد نیز تاثیر جنگ و شرایط ناپایدار کشور بر نتایج سئو را تائید کرده‌اند.

طبق این گزارش ۵۱ درصد از متخصصان سئو در دوران جنگ و اختلال اینترنت، شغل دوم یا فعالیت جایگزین داشتند. ناپایداری‌های اخیر، علاوه‌بر نتایج پروژه‌ها، بر امنیت شغلی و مسیر فعالیت متخصصان این حوزه نیز تأثیر گذاشته؛ موضوعی که در افزایش تمایل به مهاجرت و کاهش اطمینان از ادامه فعالیت در حوزه سئو نیز بازتاب پیدا کرده است.

در سال ۱۴۰۳، انتظار کارفرما برای نتیجه گرفتن در کوتاه‌مدت اصلی‌ترین دلیل قطع همکاری با آژانس یا فریلنسر بود؛ اما در سال ۱۴۰۴، جنگ و شرایط ناپایدار کشور به مهم‌ترین عامل تبدیل شد. ۷۱ درصد آژانس‌ها و ۶۶ درصد فریلنسرها جنگ و بیش از نیمی از آنها اختلال و قطعی اینترنت را دلیل قطع همکاری معرفی کردند.

مشابه سال ۱۴۰۳، بی‌صبری کارفرما، انتظارات بیش از حد و محدودیت بودجه همچنان از اصلی‌ترین چالش‌های سئوکارها بوده. با وجود این در سال ۱۴۰۴ شرایط کشور و عدم قطعیت نیز به یکی از چالش‌های اصلی تبدیل شد.

با وجود قطعی‌های مکرر اینترنت و دشواری ارتباط با خارج از کشور، در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۱ درصد فریلنسرها و ۴۶ درصد آژانس‌ها، پروژه بین‌المللی داشتند و درآمد ارزی کسب کردند. سهمی که تقریبا مشابه سال ۱۴۰۳ است.

تشدید ترس و تردید به آینده شغلی

در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳، تمایل به مهاجرت در میان متخصصان سئو حدود ۲۴ درصد افزایش یافت و تمایل به ادامه فعالیت در این حوزه با ۱۸ درصد کاهش مواجه شد.

همچنین، ۳۳ درصد متخصصان درباره ادامه فعالیت خود در حوزه سئو اطمینان ندارند؛ رقمی که نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۸۳ درصد افزایش یافته است. این وضعیت می‌تواند ناشی از چالش‌های بیرونی، مانند شرایط ناپایدار کشور و اختلال غیرقابل پیش‌بینی اینترنت یا نگرانی‌های دیگر مانند ابهام درباره آینده سئو و تاثیر نتایج مبتنی بر هوش مصنوعی باشد.

نتایج گزارش تریبون نشان می‌دهد که شرایط اینترنت، متخصصان سئو را به سمت کاهش وابستگی به زیرساخت‌ها و فعالیت‌های خارجی و تمرکز بیشتر بر بخش‌های قابل‌کنترل‌تر سئو سوق داده است. هدف از این تغییرات، حفظ فروش تا حد امکان در دوره بحران و فراهم کردن بستر مناسب برای بازگشت سریع‌تر به نتایج قبلی پس از بحران بوده است.

همچنین، تجربه بحران نخست، بخشی از متخصصان را به سمت کاهش وابستگی به سئو و زیرساخت‌های آسیب‌پذیر و آماده شدن برای بحران‌های احتمالی بعدی برد. به‌طوری‌که ۷۷ درصد متخصصان اقداماتی برای پیشگیری انجام داده‌اند.

کاهش منابع مالی و نیروی انسانی

گزارش تریبون افزایش سهم کارشناسان ارشد و کاهش سهم مدیران و استراتژیست‌ها، در کنار رشد ۲۰ درصدی تعداد تیم‌های تک‌نفره سئو در شرکت‌ها نسبت به سال ۱۴۰۳ را نشانه‌ای از تغییر ساختار نیروی انسانی شرکت‌ها در شرایط اقتصادی و ناپایدار سال ۱۴۰۴ تلقی می‌کند.

۶۰ درصد پاسخ‌دهندگان، استفاده از هوش مصنوعی در فرآیندها را مهم‌ترین تغییر در ساختار تیم سئو دانستند و پس از آن، ارتقای مهارت‌ها بر اساس بهترین روش‌های روز دنیا قرار گرفته است. این روند با یافته‌های گزارش جهانی SEJ نیز همخوانی دارد؛ در این گزارش، استفاده از هوش مصنوعی با ۴۲ درصد، افزایش همکاری بین تیم‌ها با ۳۷.۷ درصد و ارتقای مهارت‌ها با ۳۶.۵ درصد از مهم‌ترین تغییرات معرفی شده‌اند.

در سال ۱۴۰۳، حدود ۶ درصد از متخصصان سئو کاهش بودجه را تجربه کردند اما در سال ۱۴۰۴، کاهش منابع مالی به یکی از مهم‌ترین تغییرات تیم‌های سئو تبدیل شد. در این میان، کاهش نیروی انسانی با ۳۴ درصد در رتبه نخست و حذف هزینه ابزارهای سئو با ۱۵ درصد در رتبه بعدی قرار گرفت.

همچنین در سال ۱۴۰۴، تجربه و تخصص معیارهای اصلی استخدام بود اما مدیران در کنار تجربه، به‌دنبال نیروهایی با توانایی تحلیل، به‌روز ماندن و انگیزه یادگیری و توسعه مهارت‌ها هستند.

فریلنسری، مسیر کاری ۵۴ درصد متخصصان سئو

طبق گزارش تریبون، ۷۴ درصد متخصصان سئو ترجیح می‌دهند فقط در یک محل کار فعالیت داشته باشند. به‌طوری‌که ۳۱ درصد فقط به‌صورت فریلنسری و ۲۸ درصد فقط در تیم داخلی شرکت فعالیت می‌کنند.

برخلاف سال گذشته که تمایل به فعالیت از طریق سایت شخصی در حال افزایش بود، امسال این شیوه با افت قابل‌توجهی از ۳۸ درصد به ۲۴ درصد کاهش پیدا کرده است. در مقابل، فعالیت به‌صورت فریلنسری با رشد ۱۸.۶ درصدی به ۵۴ درصد رسید.

طبق این گزارش، محل کار نزدیک به ۵۰ درصد سئوکارهای زیر ۲۰ سال، تیم داخلی شرکت است. این آمار در سنین ۲۱ تا ۲۵ سال به ۳۵ درصد می‌رسد و ۳۷ درصد این گروه سنی محل کارشان فریلنسری و مشاوره است. با این حال، فعالیت در شرکت تا ۴۰سالگی همچنان جایگاه پررنگی دارد و به نظر می‌رسد برای بسیاری گزینه‌ای باثبات‌تر در مسیر شغلی باشد.

در این گزارش آمده است که تقریبا تمام بازه‌های سنی، فعالیت از طریق سایت شخصی نسبت به فعالیت در آژانس طرفداران بیشتری دارد.

متخصصان سئو، فارغ از جنسیت، از تنوع مسیرهای شغلی استقبال می‌کنند؛ با این حال، زنان بیشتر به فعالیت در شرکت یا آژانس تمایل دارند، درحالی‌که مردان بیشتر فریلنسری یا فعالیت روی پروژه‌های شخصی را انتخاب می‌کنند؛ مسیرهایی که در کنار امکان درآمد بیشتر، با عدم قطعیت بیشتری نیز همراه‌اند.

افزایش سهم درآمدهای بالاتر

طبق گزارش سال تریبون، ۳۵ درصد سئوکارها زیر ۳۰ میلیون تومان، ۲۹ درصد بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون تومان و ۱۵ درصد بین ۵۰ تا ۷۰ میلیون تومان در سال ۱۴۰۴حقوق می‌گرفتند.

سهم متخصصان سئو با درآمد بیش از ۳۰ میلیون تومان از ۴۱ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۶۵ درصد در سال ۱۴۰۴ رسید. با این حال، این رشد لزوما به معنای افزایش درآمد واقعی نیست و ممکن است با توجه به تورم، صرفا جبران‌کننده افزایش هزینه‌های زندگی باشد.

تنها ۲ درصد از فریلنسرهای تک‌شغله درآمدی بیش از ۵۰ میلیون تومان داشتند، این سهم در میان متخصصان شاغل در شرکت‌ها ۲۹ درصد، آژانس‌ها ۲۴ درصد و فعالان دارای سایت شخصی ۳۴ درصد بود.

شرکت‌ها در سال ۱۴۰۴ عمدتا حقوق ۳۰ تا ۵۰ میلیون تومانی و آژانس‌ها حقوق کمتر از ۳۰ میلیون تومان پرداخت کردند. در مقابل، ۱۶ درصد از فعالان دارای سایت شخصی بیش از ۱۰۰ میلیون تومان درآمد داشتند.

بازاریابی دهان‌به‌دهان همچنان موثرترین روش جذب پروژه شناخته می‌شود. ۸۳ درصد پاسخ‌دهندگان گزارش سال تریبون، معرفی از سوی دوستان و کارفرمایان قبلی و ۶۱ درصد، شبکه‌سازی شخصی را موثرترین روش‌ها برای دریافت پروژه‌های جدید اعلا کردند. در این گزارش اشاره شده پلتفرم‌های کاریابی کمک چندانی به جذب پروژه نمی‌کنند.

شکاف میان انتظارات کارفرمایان و نتایج سئو

انتظارات کارفرمایان بیش از هر چیز بر خروجی‌های درآمدی متمرکز است. افزایش فروش و بازگشت سرمایه با ۶۲ درصد، مهم‌ترین انتظار بوده اما تنها ۲۶ درصد پاسخ‌دهندگان تحقق آن را گزارش کرده‌اند. در مقابل، بهبود رتبه کلمات کلیدی با ۵۲ درصد انتظار و ۵۰ درصد تحقق، فاصله کمتری دارد.

در شاخص‌هایی مانند رشد ترافیک ارگانیک و بهینه‌سازی محتوا نیز سهم موارد محقق‌شده از انتظارات بیشتر بوده است. این شکاف نشان می‌دهد چالش اصلی متخصصان سئو، تبدیل دستاوردهای سئویی به نتایج ملموس کسب‌وکار است.

در سال ۱۴۰۴، ۵۴ درصد متخصصان سئو رتبه کلمات کلیدی را مهم‌ترین معیار سنجش موفقیت پروژه‌های سئو معرفی کردند؛ این سهم در سال ۱۴۰۳،به میزان ۵ درصد گزارش شده بود. ترافیک ارگانیک نیز با ۴۳ درصد پاسخ‌ها در رتبه دوم قرار گرفت.

این داده‌ها در کنار نتایج مربوط به انتظارات کارفرمایان نشان می‌دهد که برخلاف تاکید کارفرمایان بر افزایش فروش و بازگشت سرمایه، نرخ بازگشت سرمایه در رتبه ششم معیارهای مورد سنجش متخصصان سئو قرار دارد. با این حال، بررسی موثرترین فعالیت‌های سئو نشان می‌دهد متخصصان زمان و تمرکز خود را به فعالیت‌هایی اختصاص داده‌اند که اثربخشی بیشتری برای آنها دارد.

تولید محتوای تخصصی و یادگیری مداوم در صدر فعالیت‌ها

تولید محتوای تجربه‌محور و تخصصی با میانگین رتبه ۴.۸۷، مؤثرترین فعالیت سئو در سال ۱۴۰۴ بوده است. در گزارش جهانی SEJ نیز ۶۶.۳ درصد پاسخ‌دهندگان این رویکرد را مؤثرترین روش دانسته‌اند. تولید محتوای باکیفیت و عوامل سئوی تکنیکال نیز در صدر عوامل رتبه‌بندی قرار گرفتند.

در مقایسه با سال ۱۴۰۳، میزان توجه به یادگیری مداوم ۴۲ درصد افزایش یافته، درحالی‌که تطبیق با الگوریتم‌های گوگل ۱۴ درصد و استراتژی کلمات کلیدی ۱۹ درصد کاهش داشته است.

در سال ۱۴۰۴، اهمیت E-E-A-T نسبت به سال ۱۴۰۳ جهش قابل‌توجهی داشت و از ۲۹ درصد به ۶۱ درصد رسید. این شاخص در پیش‌بینی متخصصان از روندهای دو سال آینده نیز در صدر قرار دارد. پس از آن، محتوای مردم‌محور (People-first) و تجربه کاری هرکدام سهم ۵۰ درصدی دارند.

این تغییر نشان‌دهنده نقش پررنگ‌تر اعتبار و تجربه دست‌اول در کنار کیفیت محتوا در آینده است، روندی که ممکن است تحت تاثیر اضافه شدن نتایج مبتنی بر هوش مصنوعی به صفحه نتایج جست‌وجو (SERP) و افزایش استفاده کاربران از مدل‌های زبانی پیشرفته باشد.

مشابه سال ۱۴۰۳، در سال ۱۴۰۴ نیز انتشار رپورتاژ فارسی با ۷۱ درصد، پراستفاده‌ترین روش لینک‌سازی خارجی معرفی شد.  ۶۵ درصد متخصصان این روش را موثرترین روش دانسته‌‌اند. فاصله اندک میان میزان استفاده و اثربخشی نشان می‌دهد این روش از نگاه متخصصان سئو، نه‌تنها رایج‌ترین، بلکه یکی از قابل‌اتکاترین روش‌های لینک‌سازی خارجی است.

لینک‌سازی لایه‌ای در رتبه دوم قرار دارد؛ ۳۱ درصد متخصصان از این روش استفاده کرده‌اند و ۲۶ درصد آن را موثرترین روش شناسایی کردند.

جایگاه پررنگ و پرنقش هوش مصنوعی

در سال ۱۴۰۳، ۴ درصد متخصصان سئو از هوش مصنوعی استفاده نمی‌کردند؛ اما در سال ۱۴۰۴، این سهم تنها به ۰.۷ درصد رسید. به این ترتیب، بیش از ۹۹ درصد متخصصان از هوش مصنوعی در فعالیت‌های خود استفاده کرده‌اند.

۶۲ درصد متخصصان از هوش مصنوعی برای تولید محتوای متنی و ۵۳.۵ درصد برای تولید تصویر استفاده می‌کنند. در سال ۱۴۰۳ نیز تولید محتوای متنی با سهم ۶۷ درصدی و تولید تصویر با سهم ۳۴ درصدی از کاربردهای هوش مصنوعی بود.

در مقابل، کاربردهایی مانند AI Overview و GEO با ۳۱ درصد، ساخت کدهای اسکیما با ۲۸.۳ درصد و پیش‌بینی آینده با ۶.۵ درصد سهم کمتری دارد.

این داده‌ها نشان می‌دهد هوش مصنوعی در حال حاضر بیشتر ابزاری برای افزایش سرعت و بهره‌وری فعالیت‌های روزمره متخصصان سئو است.

بر اساس بررسی‌های گزارش تریبون، در پی تغییر رفتار کاربران در اثر نتایج تولیدشده با هوش مصنوعی، ۳۲ درصد متخصصان تغییر جدی احساس نکرده‌اند، ۲۵ درصد کاهش جدی ایمپرشن و کلیک را گزارش کرده‌اند و ۲۳ درصد از افزایش کلیک و ایمپرشن کلمات هدفمند خبر داده‌اند.

۲ درصد از متخصصان سئو قصد دارند تمرکز بیشتری بر کار با ابزارهای هوش مصنوعی داشته باشند. این در حالی است که با وجود اهمیت و تاثیر زیاد محتوا در سئو، فقط ۱۲ درصد قصد دارند مهارت‌های تولید محتوای خود را بهبود دهند.

این موضوع می‌تواند نشان دهد که متخصصان در آینده بیشتر از هوش مصنوعی برای انجام کارهای اجرایی و روزمره استفاده خواهند کرد و تمرکز خود را بر تعمیق دانش سئو، مهارت‌های بازاریابی و تحلیل داده خواهند گذاشت؛ مهارت‌هایی که به درک بهتر عملکرد سئو و ارتباط آن با اهداف فروش و بازگشت سرمایه فعالیت‌های سئویی کمک می‌کند.

در سال ۱۴۰۴، تنها ۲۴ درصد متخصصان قصد دارند روی محتوای نوشته‌شده توسط انسان با کمک هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری کنند؛ درحالی‌که در گزارش جهانی SEJ، این رویکرد با ۵۸.۵ درصد در صدر اولویت‌ها قرار دارد.

پس از آن، تقویت E-E-A-T با ۴۹.۶ درصد، سئوی متمرکز بر نرخ تبدیل و بازگشت سرمایه با ۳۳.۷ درصد و اعتبار موضوعی (Topical Authority) با ۳۳.۲ درصد قرار گرفته‌اند.

در داده‌های ایران، اعتبار محتوا و شناخت رفتار کاربران اهمیت دارند، درحالی‌که در سطح جهانی، مدل ترکیبی تولید محتوا با مشارکت انسان و هوش مصنوعی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.

در کنار جنگ و قطعی اینترنت که مهم‌ترین نگرانی متخصصان سئو در ایران هستند، کاهش کلیک به‌دلیل تغییر رفتار کاربر و گسترش هوش مصنوعی با ۳۱ درصد در رتبه سوم نگرانی‌ها قرار دارد. این نگرانی در گزارش جهانی SEJ با ۷۷.۹ درصد در صدر قرار گرفته است.

چشم‌انداز بودجه سئو در سال ۱۴۰۵

۶ درصد از متخصصان اعلام کرده‌اند که بودجه سئو در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است و ۴۷ درصد نیز پیش‌بینی می‌کنند بودجه سئو در سال ۱۴۰۵ افزایش پیدا کند. سهم افرادی که انتظار کاهش بودجه سئو در سال ۱۴۰۵ را دارند، تقریبا با میزان کاهش گزارش‌شده در سال ۱۴۰۳ برابر است.

با وجود نگرانی‌ها درباره شرایط کشور و اینترنت، سرمایه‌گذاری در سئو همچنان ادامه دارد و چشم‌انداز بودجه این حوزه در سال ۱۴۰۵ مثبت به نظر می‌رسد.

طبق گزارش تریبون ابزارهای کلاسیک نیز همچنان جایگاه خود را حفظ کرده‌اند. ابزارهای ردیابی رتبه با ۳۹ درصد پاسخ در جایگاه دوم و ابزارهای تحلیل داده و گزارش عملکرد سایت با ۳۶ درصد پاسخ در جایگاه سوم قرار دارند.

گزارش کامل عملکرد سال ۱۴۰۴ تریبون