تورم، موتور رشد گردش مالی شاپرک در سال ۱۴۰۴ شد ارزش اسمی تراکنش‌ها ۴۸ درصد رشد کرد، اما رشد حقیقی به ۴.۴ درصد رسید

به گزارش پیوست، گزارش عملکرد شبکه الکترونیکی پرداخت کارت (شاپرک) در سال مالی ۱۴۰۴  نشان می‌دهد، حجم تراکنش‌ها از پنج سال گذشته تاکنون ۴۰.۱۱ درصد افزایش یافته است.

بر اساس آمارهای شبکه شاپرک، به لحاظ مبلغی ارزش کل تراکنش‌ها در سال ۱۴۰۴ با رشد ۴۸ درصدی به نسبت سال قبل همراه بوده است. با این وجود رشد حقیقی ارزش تراکنش‌ها، بدون در نظر گرفتن تاثیر تورم، در سال مالی ۱۴۰۴ به نسبت سال گذشته، ۴.۴ درصد گزارش شده است.

فراوانی کل تراکنش‌ها در سال ۱۴۰۴ به نسبت سال قبل، رشد ۳ درصدی داشته است. همچنین بیشترین تعداد تراکنش ماهانه در شهریور ماه بوده و بالاترین رشد نقطه به نقطه در تعداد تراکنش‌ها نیز مربوط به فروردین ۱۴۰۴ بوده است. کمترین رشد نقطه به نقطه در سال ۱۴۰۴ مربوط به خرداد با ۳۲ درصد رشد و بیشترین رشد مربوط به آذر با ۶۳ درصد رشد بوده است.

رشد ۳ درصدی تعداد تراکنش و کاهش ۶۱ درصدی ابزار پذیرش اینترنتی

نرخ رشد تعداد تراکنش‌ها در سال ۱۴۰۴ به نسبت سال گذشته ۳.۳۲ درصد بوده است و این رقم در مقایسه با گزارش سال ۱۴۰۳ با کاهش همراه بوده است. طبق گزارش شاپرک نرخ رشد تعداد تراکنش‌های ابزار پذیرش اینترنتی در سال ۱۴۰۴، ۹.۶ بوده است. نرخ رشد مبلغ تراکنش‌های سال ۱۴۰۴ در ابزار پذیرش اینترنتی نیز ۶۲.۹۲ بوده است.

بر اساس داده‌های ثبت شده تا پایان آذرماه ۱۴۰۴ شبکه پرداخت کشور میزبان بیش از ۱۱ میلیون ابزار پذیرش فعال بوده است. با این وجود تعداد ابزارهای پذیرش فعال در سال ۱۴۰۴ به نسبت سال گذشته با کاهش ۸ درصدی همراه بوده است.

ترکیب سبد ابزارهای پرداخت نشان می‌دهد، کارتخوان‌های فروشگاهی با سهم ۹۴.۹۴ درصد همچنان بیشترین ضریب نفوذ را دارند. پس از آن ابزارهای پذیرش اینترنتی با ۵.۰۲ درصد و کدهای دستوری (USSD) با ۰.۰۴ درصد در جایگاه‌های بعدی قرار می‌گیرند. تعداد ابزار پذیرش اینترنتی در سال ۱۴۰۴ بیشترین کاهش را در مقایسه با دیگر ابزارهای پذیرش داشته و به نسبت سال گذشته، ۶۱ درصد کاهش داشته است.

در سال ۱۴۰۴، کارتخوان‌های فروشگاهی همچنان اصلی‌ترین ابزار پذیرش در شبکه پرداخت کشور بودند و با اختصاص ۹۱.۳۲ درصد از کل تعداد تراکنش‌ها، جایگاه خود را حفظ کردند. سهم این ابزار نسبت به سال ۱۴۰۳ نیز ۳.۲۱ درصد افزایش یافت. در مقابل، سهم ابزارهای پذیرش اینترنتی از تعداد تراکنش‌ها ۰.۳۸ درصد رشد کرد، اما سهم تراکنش‌های مبتنی بر کدهای دستوری (USSD) با کاهش ۰.۲۹ درصدی همراه شد.

از نظر مبلغ تراکنش‌ها نیز کارتخوان‌های فروشگاهی همچنان بیشترین سهم را به خود اختصاص دادند. این ابزار در سال ۱۴۰۴ معادل ۷۶.۰۷ درصد از کل مبلغ تراکنش‌های شبکه پرداخت را به خود اختصاص داد، هرچند سهم آن نسبت به سال قبل ۲.۰۹ درصد کاهش یافت. در مقابل سهم ابزارهای پذیرش اینترنتی از مبلغ تراکنش‌ها روندی صعودی داشت و با رشد ۲.۱۴ درصدی، نشان‌دهنده افزایش ارزش تراکنش‌های انجام‌شده از این مسیر بود.

در میان خدمات ارائه‌شده، «خرید کالا و خدمات» همچنان پرکاربردترین خدمت شبکه پرداخت باقی ماند. این خدمت در سال ۱۴۰۴، ۹۰.۵۵ درصد از کل تعداد تراکنش‌ها را به خود اختصاص داد و تعداد تراکنش‌های آن نیز نسبت به سال قبل ۴.۱ درصد افزایش یافت. در مقابل خدمت «پرداخت قبض و خرید شارژ» با کاهش ۱۰.۱ درصدی در تعداد تراکنش‌ها مواجه شد. همچنین خدمت «مانده‌گیری» برخلاف روند کاهشی برخی خدمات، رشد ۴.۹ درصدی را در تعداد تراکنش‌ها ثبت کرد.

ابعاد کیفی گزارش شاپرک چه می‌گوید؟

نسبت اسکناس و مسکوک به نقدینگی در سال‌های اخیر روندی نزولی داشته که نشان‌دهنده گسترش استفاده از ابزارهای پرداخت الکترونیکی است. این نسبت از ۲.۱۱ درصد در اسفند ۱۳۹۹ به ۱.۷۶ درصد در اسفند ۱۴۰۳ کاهش یافته و به پایین‌ترین سطح خود در بازه پنج ساله رسیده است. تداوم این روند بیانگر تغییر الگوی پرداخت در کشور و کاهش وابستگی به پول نقد در مبادلات روزمره به نفع ابزارهای پرداخت الکترونیکی است.

بررسی عملکرد شبکه پرداخت از منظر کیفیت خدمات نیز نشان می‌دهد نظام طبقه‌بندی خطاهای تراکنش بر پنج محور اصلی شامل خطاهای صادرکنندگی، پذیرندگی، شاپرکی، کاربری و کسب و کار استوار است. این دسته‌بندی، مبنای ارزیابی تعداد تراکنش‌های ناموفق و سهم هر یک از انواع خطاها در مقایسه با تراکنش‌های موفق قرار می‌گیرد.

بر اساس گزارش سالانه شاپرک، تعداد کل تراکنش‌های ناموفق از کل تراکنش‌ها ۷.۲۶ درصد بوده است. از این رقم بیشترین خطا با ۹۲.۷۳ درصد مربوط به خطای کاربری است. از سوی دیگر در سال ۱۴۰۴ میزان در دسترس بودن خدمات این شرکت به ۹۹.۹۷ درصد و میزان در دسترس بودن کل شبکه پرداخت به ۹۹.۱۸ درصد رسیده است.

عملکرد شرکت‌های ارائه دهنده خدمات پرداخت

نرخ رشد سالانه تعدادی در سال ۱۴۰۴، ۳.۳۲ درصد بوده است. بررسی جزئیات این شاخص در بین شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت نشان می‌دهد، بیشترین کاهش سهم در شرکت «پرداخت الکترونیک پاسارگاد» با ۲.۰۶ درصد و بیشترین افزایش در شرکت «پرداخت نوین آرین» با رقم ۲.۲۰ درصد است. همچنین بیشترین نرخ رشد تعداد تراکنش با ۳۰.۶۱ درصد به شرکت «پرداخت نوین آرین» تعلق دارد.

بررسی تغییرات سهم مبلغی شرکت‌ها در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد، بیشترین کاهش سهم در شرکت «پرداخت الکترونیک پاسارگاد» با ۳.۰۹ درصد و بیشترین افزایش در شرکت «به پرداخت ملت» با رقم ۱.۸۳ درصد بوده است.

در شاخص مقایسه نسبت خطاهای پذیرندگی به کل تراکنش‌های هر شرکت PSP، شرکت «فراپردازان آروند امید» جایگاه نخست در بهترین عملکرد از منظر نسبت خطای پذیرندگی به مجموع تراکنش‌ها را در سال ۱۴۰۴ به دست آورده است. بعد از این شرکت، کمترین میزان نسبت خطای پذیرندگی به مجموع تراکنش ها به ترتیب در شرکت‌های «پرداخت الکترونیک سامان» و «پرداخت نوین آرین» رخ داده است.

از سوی دیگر بیشترین نسبت تعداد خطای پذیرندگی به کل تعداد تراکنش‌ها در سال ۱۴۰۴ به «شرکت الکترونیک کارت دماوند» اختصاص دارد. پس از این شرکت نام شرکت‌های «به پرداخت ملت» و «فن آوا کارت» در رتبه های بعدی بیشترین خطا دیده می‌شود.

گزارش عملکرد سال ۱۴۰۴ شاپرک