وزیر سابق ارتباطات: اختلال در دسترسی به اینترنت در برابر مقابله با تهدیدات امنیتی کارایی نداشت

وزیر سابق ارتباطات، محمود واعظی در گفت‌وگو با جماران قطع دسترسی به اینترنت را یک الگوی رفتاری تکراری از سمت تصمیم‌گیران کشوری در رویارویی با بحران‌ها و تهدیدهای خارجی دانست که از نظر او نتوانسته اهداف مجریان را محقق کند. وزیر سابق ارتباطات معتقدست اختلال در دسترسی به اینترنت در برابر مقابله با تهدیدات امنیتی کارایی نداشته و باعث ایجاد اختلال در کسب‌وکارهای اینترنتی، تحقیقات دانشجویی، زندگی عادی مردم و ضربه زدن به معیشت بخش بزرگی از جامعه شده است.

او معتقدست که تداوم قطع دسترسی‌ها فراتر از چند هفته یک محدودیت موقت نیست بلکه به وضعیتی فرساینده تبدیل شده که الگوی اعتماد و از همه مهم‌تر معماری فنی کسب‌وکارها را دستخوش تغییر می‌کند.

از نظر وزیر ارتباطات سابق بازگرداندن اینترنت به شرایط عادی تنها گشایش یک مسیر ارتباطی نیست بلکه احیای یک بستر حیاتی برای جریان اطلاعات، نوآوری و معیشت محسوب می‌شود. بنابراین هر نوع تصمیم در حوزه مدیریت دسترسی اینترنت بین‌الملل، باید با درک دقیق از پیوند عمیق میان فناوری، اقتصاد و امنیت اتخاذ شود.

از نگاه وزیر سابق ارتباطات، کسب‌وکارهای اینترنتی کوچک و متوسط که ستون اصلی اقتصاد دیجیتال هستند در این برهه بیشترین آسیب را می‌بینند. شاید برخی بازیگران بزرگ‌تر بتوانند با تغییر مسیر موقت یا استفاده از شبکه‌های اختصاصی پرهزینه، بخشی از فعالیت خود را حفظ کنند، اما این شکاف، به‌تدریج به نابرابری دیجیتال دامن می‌زند. برهم زدن رقابت سالم، افزایش ریسک شکست، جمع شدن کسب‌وکارهای کوچک و خرد  و در نهایت گسترش نرخ بیکاری از پیامدهای تداوم چنین مسیری مطرح شده است.

او همچنین به تاثیرگذاری منفی روی رده‌بندی سایت‌ها در نتایج جست‌وجو گوگل و موتورهای جست‌وجوی خارجی در پی اعمال محدودیت‌های ارتباطی اشاره کرد.

واعظی گفت که از زاویه‌ای عمیق‌تر، این وضعیت یک چالش امنیتی نیز محسوب می‌شود. وقتی مسیرهای رسمی و پایدار ارتباطی محدود می‌شود، کاربران و صاحبان کسب‌وکارها به سمت ابزارها و مسیرهای جایگزین سوق پیدا می‌کنند که اغلب خارج از کنترل و فاقد استانداردهای امنیتی کافی هستند. این جابه‌جایی ناخواسته، سطح حملات فیشینگ، بدافزار و نشت اطلاعات را افزایش می‌دهد و عملا امنیت را از مسیر رسمی به حاشیه‌ای ناامن منتقل می‌کند.

وزیر سابق ارتباطات معتقدست که مدیریت این وضعیت نیازمند نگاهی فراتر از راه‌حل‌های صفر و یکی است. به‌جای قطع یا وصل کامل اینترنت، می‌توان از مدل‌های تنظیم‌پذیر استفاده کرد که دسترسی را بر اساس نوع خدمت، سطح حساسیت و نیازهای حیاتی دسته‌بندی می‌کند. در رویکرد حرفه‌ای، مدیریت اینترنت در شرایط بحران باید بر پایه تفکیک جریان‌های داده بنا شود، یعنی به‌جای قطع سراسری، ترافیک شبکه بر اساس سطح ریسک، نوع کاربری و حساسیت عملیاتی دسته‌بندی شود.

از نگاه او پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام و تلگرام ذاتا تهدید نیستند و امروزه یکی از بسترهای اصلی اقتصاد دیجیتال به‌شمار می‌آیند، بلکه نوع استفاده از آنهاست که می‌تواند در شرایط خاص، به یک ریسک تبدیل شود. بنابراین، حذف کامل یا انسداد فراگیر آنها، عملا به تضعیف ظرفیت‌های داخلی منجر می‌شود.

او در این گفت‌وگو عنوان کرد: در عین حال، این واقعیت را هم نمی‌توان نادیده گرفت که در شرایط جنگی، برخی مجراهای این فضا ممکن است مورد سوءاستفاده قرار گیرند. اما پاسخ به این چالش، لزوما در قطع کامل خلاصه نمی‌شود، بلکه در مدیریت هوشمند و هدفمند جریان داده معنا پیدا می‌کند.

واعظی پیشنهاد داد که به‌جای تمرکز بر نوع محتوا، به الگوهای ترافیکی توجه شود. یعنی جریان‌هایی که رفتار مشابه آپلودهای سنگین و گسترده دارند از نظر حجم، نرخ ارسال و تداوم می‌توانند تحت محدودیت‌های هوشمند قرار بگیرد.

از نظر واعظی رویکردی که بتواند میان تداوم فعالیت اقتصادی، حفظ میدان روایت و مدیریت تهدید توازن ایجاد کند، یک رویکرد کارآمدتر و پایدارتر خواهد بود. به‌جای نگاه صفر و یکی، باید به سمت سیاست‌های تطبیقی و چندلایه حرکت کرد؛ سیاست‌هایی که همزمان هم امنیت را تقویت کنند و هم مانع از اختلال گسترده در زندگی و معیشت مردم نشوند.