خاموشی اینترنت چگونه سلامت روان را تخریب می‌کند؟

به گزارش پیوست، محققان در این مطالعه با نظرسنجی از ۲۰۸۵ نفر به بررسی پیامد‌های رفتاری، احساسی و روانی قطع اتصال در شرایط اجتماعی، کاری و آکادمیک پرداختند.

نتایج این مطالعه که در تاریخ ۱۹ مه منتشر شده است نشان از تبعات جدی خاموشی اینترنت بر سلامت ذهن کاربران دارد؛ خاموشی که در پاسخ به جنبش اصلاح سهمیه بنگلادش در سال ۲۰۲۴ بر مردم تحمیل شد و با اختلال گسترده در ارتبطات دیجیتال و دسترسی به خدمات آنلاین به افزایش استرس،‌ اضطراب و حس انزوای کاربران دامن زد.

یافته‌های این مطالعه بر ضرورت دسترسی به منابع سلامت روان و اقدامات احتیاطی به ویژه در کشور‌های کم درآمد و متوسط در زمان اختلال دیجیتال تاکید دارد و به اهمیت اعلام سیاست‌های مناسب در این حوزه اشاره می‌کند.

قشر آسیب‌پذیر بیشتر از همه در معرض خطر هستند

اختلال سلامت ذهن و به ویژه افسردگی یکی از علل اصلی ناتوان در کار و ارتباطات در جهان محسب می‌شوند و حدود ۲۶۵ میلیون نفر را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار می‌دهند. در این میان افسردگی یکی از عوامل اصلی اختلال در زندگی روزمره، روابط و خلاقیت عنوان شده و در موارد شدید حتی به خودکشی منجر می‌شود و بیش از ۸۰۰ هزار مورد خودکشی برآمده از افسردگی در سال در سراسر جهان گزارش می‌شود.

با این حال قطع اینترنت همانطور که در مطالعه انجام گرفته در بنگلادش قابل مشاهده است، با قطع دسترسی کاربران به روابط ارزشمند اجتماعی و نداشتن دسترسی به منابع بهبود سلامت ذهن تبعات مشکلات سلامت ذهن را تشدید و شرایط را برای قشر آسیب‌پذیر به مرز بحران می‌رساند.

طبق داده‌های محققان ۷۵ درصد از جمعیت کشور‌های کم درآمد و متوسطی چون بنگلادش به مراقبت‌های سلامت ذهن دسترسی ندارند و همین مساله بر اهمیت مداخله‌های دیجیتال در حوزه سلامت ذهن و همچنین تاثیر روابط دیجیتالی در این حوزه افزوده است. این در حالی است که براساس پیمایش ملی سلامت که سال ۱۴۰۰ انجام شده است، از هر چهار ایرانی یک نفر به یک اختلال روانی مبتلا است و دو سوم مبتلایان هیچ‌گاه به مراکز درمانی مراجعه نمی‌کنند؛ آماری که نگرانی درمورد اثرات خاموشی اخیر را افزایش می‌دهد.

اثرات خاموشی از زبان کاربران: از تاثیر بر روابط اجتماعی تا فکر به خودکشی

پاسخ‌های ارائه شده از سوی بیش از دو هزار شهروند بنگلادش به سوالات محققان پس از دوره پنج روزه قطع اینترنت می‌تواند به درک بهتر تاثیرات یک خاموشی سراسری بر شهروندان کمک کند.

براساس داده‌های منتشر شده در این مطالعه، ۸۸.۲ درصد پاسخ دهندگان اعلام کرده‌اند که نداشتن دسترسی به شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های ارتباطی بر روابط اجتماعی آنها تاثیر‌گذار بوده است و تنها ۱۱.۸ این مساله را بی‌تاثیر دانسته‌اند.

همچنین ۹۵.۳ درصد پاسخ دهندگان اعلام کرده‌اند که نداشتن دسترسی به اینترنت بر سبک و روتین زندگی روزمره آنها تاثیر گذاشته‌ است.

اما شاید تاریک‌ترین اثر این خاموشی را بتوان افزایش استرس شدید شهروندانی دانست که در ۱۳.۳ درصد از موارد حتی به تصور خودکشی اشاره کرده‌اند. در نگاه کلی این مطالعه نشان می‌دهد که در میان زنان و مردان سطح استرس شدید متفاوت است و ۱۷ درصد از مردان و ۲۷ درصد از زنان پاسخ دهنده سطح استرس شدید را گزارش کرده‌اند.

علاوه بر این ۵۴ درصد از مردان و ۴۷ درصد از زنان نیز به افزایش کلی سطح استرس در خود اشاره داشته‌اند به طوری که ۷۱.۸۵ درصد از پاسخ‌دهندگان می‌گویند در دوران خاموشی احساسات دشواری همچون نا امیدی یا فکر آسیب به خود را در سر داشتند.

تاثیر خاموشی بر رفتار شهروندان: ۸.۵۷ درصد هیچ اطلاعی از پیرامون خود نداشتند

پاسخ شرکت‌کنندگان در نظرسنجی مربوط به خاموشی بنگلادش نشان می‌دهد که قطع اینترنت تاثیر به‌سزایی بر میزان اطلاع کاربران از شرایط و روابط آنها دارد.

در حالی که ۲۹.۱۴ درصد از پاسخ دهندگان با اشاره به روابط قدرتمند و تعامل اجتماعی بالا اعلام کرده‌اند که در این دوران آگاهی بالایی از پیرامون خود داشته‌اند، اما ۲۶.۸۶ درصد از پاسخ دهندگان خود را مقدار کمی آگاه توصیف کرده‌اند و ۸.۵۷ درصد نیز خود را ناآگاه توصیف می‌کنند که نشان از تعامل حداقلی یا نبود تعامل با جامعه در زمان عدم دسترسی به اینترنت دارد؛ مساله‌ای که با توجه به تاثیر روابط اجتماعی بر سلامت ذهن می‌تواند تبعات نگران‌ کننده‌ای را به دنبال داشته باشد.

تاثیر خاموشی بر فعالیت‌‌های روزمره

براساس داده‌های این مطالعه، ۲۲.۴۰ درصد از تمام استفاده اینترنت کاربران بنگلادش مربوط به ارتباطات گزارش شده که مواردی چون ایمیل، پیام‌رسان و ارتباط ویدیویی را شامل می‌شود. بخش مهم دیگری نیز به سرگرمی مربوط است که ۲۱.۵ درصد از استفاده کاربران را شامل می‌شود که نشان از نقش اساسی اینترنت به عنوان یک منبع سرگرمی دارد و به همین دلیل اختلال در دسترسی می‌تواند پیامد‌های روانی منفی را بر کاربران داشته باشد و جایگزین کردن این فناوری با موارد ججایگزین به کلافگی، بی‌حوصلگی و اضطراب منجر می‌شود.

افزون بر این استفاده‌‌های آکادمیک و علمی نیز ۲۰.۱۰ درصد از مصرف اینترنت را تشکیل می‌دهند که نشان از اهمیت دسترسی به اینترنت به عنوان یک منبع یادگیری، آموزشی و تحقیقات دارد و این فناوری را به بخشی جدایی ناپذیر از آموزش مدرن تبدیل کرده است.

همچنین در ۱۵.۱۰ درصد از موارد نیز پاسخ دهندگان این مطالعه از اینترنت برای اهداف کاری استفاده می‌کنند.

در نگاه کلی گرچه مطالعه بنگلادش با توجه به شرایط نسبتا متفاوت اجتماعی و همچنین مدت کوتاه‌تر قطعی اینترنت نسبت به خاموشی بیش از ۲۰ روزه ایران را نمی‌توان نمایه‌ای کامل از شرایط شهروندان‌مان در دوران قطعی دانست و همچنین مواردی چون تاثیر اقتصادی قطع اینترنت بر کسب‌وکار که به گفته وزیر ارتباطات روزانه حدود پنج همت خسارت را برای کسب‌وکارها دنبال داشته است را نیز باید به عنوان عنصر دیگری در سلامت جسم و روان شهروندان در نظر گرفت، اما این مطالعه نشان می‌دهد که عدم دسترسی به یکی از مهم‌ترین ابزارهای ارتباطی می‌تواند پیامد‌هایی فراتر از اعداد و ارقام اقتصادی داشته باشد؛ پیامد‌هایی که اثرات ماندگار آن به سختی قابل اندازه‌گیری است.