صنعت لجستیک در سه ماه پایانی سال: کاهش فروش، زیان‌های چند همتی و تعدیل ۵۰ درصدی

به گزارش پیوست، مهرداد ملک‌محمدی، مدیرعامل تاپین، با اشاره به مجموعه‌ای از محدودیت‌های هم‌زمان ایجادشده در جریان قطعی اینترنت برای کسب و کارهای صنعت لجستیک می‌گوید: «در این دوره با چند چالش اساسی روبه‌رو شدیم. از اختلال در پیامک‌ها، پیام‌رسان‌های داخلی و خارجی و نوتیفیکیشن‌ها گرفته تا مشکلات اینترنت داخلی و بین‌الملل و حتی اختلال در GPS که از نیازهای پایه‌ای لجستیک است. قطعی اینترنت باعث شد کاربران به صفحات رهگیری مرسولات دسترسی نداشته باشند. به‌طور متوسط روزانه بین ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار نفر از طریق موتورهای جست‌وجو وارد صفحه رهگیری تاپین می‌شدند، اما با اختلال در اینترنت بین‌الملل و گوگل، این مسیر عملا از کار افتاد.»

طبق گفته ملک‌محمدی، قطع اینترنت بین‌الملل ارتباط وب‌سرویسی تاپین با بخش قابل توجهی از فروشگاه‌های آنلاین را نیز مختل کرده است. او می‌گوید: «بسیاری از سایت‌های فروشگاهی که با ما همکاری می‌کردند، روی سرورهای خارج از کشور میزبانی می‌شدند و با قطع اینترنت بین‌الملل، ارتباط وب‌سرویسی ما با آنها قطع شد. در نتیجه، خدماتی مانند ثبت سفارش، رهگیری گروهی مرسولات و استعلام قیمت عملا از دسترس خارج شد. مرکز تماس ما که  مبتنی بر VoIP بود نیز با قطعی اینترنت دچار اختلال شد و در مقاطعی عملا امکان پاسخ‌گویی به مشتریان وجود نداشت.»

اختلال در GPS، طولانی شدن زمان تحویل و کاهش ۶۵ درصدی درآمد

او ادامه می‌دهد: «با قطعی پیام‌رسان‌های داخلی، ربات‌هایی که روی بستر آنها برای اعلام وضعیت مرسولات فعال بودند از کار افتادند و عملاً هیچ راهی برای اطلاع‌رسانی وضعیت بسته‌ها به گیرندگان وجود نداشت. سرویس‌های مبتنی بر هوش مصنوعی که تیم‌های نرم‌افزاری ما برای توسعه محصول از آنها استفاده می‌کردند نیز با کندی و اختلال مواجه شد. چت‌بات‌های مشاوره که روی وب‌سایت و شبکه‌های اجتماعی فعال بودند هم از دسترس خارج شدند. با قطع پیامک‌ها و پوش‌نوتیفیکیشن‌ها، امکان ارسال پیش‌بینی زمان تحویل مرسوله از بین رفت؛ در نتیجه گیرندگان نمی‌دانستند چه زمانی باید در مقصد منتظر بسته باشند و حتی امکان ارسال کد رهگیری از طریق پیامک هم وجود نداشت. هم‌زمان با از کار افتادن این کانال‌ها، حجم تماس‌ها با کال‌سنتر به‌شدت افزایش یافت و پاسخ‌گویی به مشتریان با چالش جدی روبه‌رو شد.»

طبق گفته ملک‌محمدی گرچه برخی محدودیت‌ها کمتر شده اما مشکل GPS همچنان پابرجاست و همین موضوع باعث کاهش تعداد توزیع توسط موزعین شده است. زمان تحویل مرسولات افزایش پیدا کرده، میزان مرجوعی کالا بالا رفته و تاپین در مجموع، با توجه به محدودیت‌ها، حدود ۶۵ درصد کاهش درآمد را تجربه کرده‌ است.

او با توضیح رابطه مستقیم فروش آنلاین و لجستیک می‌گوید: «در اکوسیستم دیجیتال، اول فروش متوقف می‌شود و بلافاصله بعد از آن، لجستیک آسیب می‌بیند. کاهش حجم سرویس‌های روزانه این صنعت نشان‌دهنده عمق خسارت‌هاست. روزانه حدود ۳.۵ میلیون سرویس لجستیکی توسط کسب‌وکارهای صنعت لجستیک ارائه می‌شود؛ از ارسال بسته و سرویس احراز هویت گرفته تا احراز نشانی، کد پستی و خدمات مشابه. اگر میانگین قیمت هر سرویس را ۱۵۰ هزار تومان در نظر بگیریم، فقط در یک بازه ۱۰ روزه، حدود ۳ همت به شرکت‌های لجستیکی کشور آسیب وارد شده است؛ آن هم بدون در نظر گرفتن زیان فروش ملزومات بسته‌بندی و سایر مشاغل وابسته.»

ملک‌محمدی  با اشاره به شکنندگی بیزینس مدل صنعت لجستیک می‌گوید: «ما حالا با کاهش ۶۵ درصدی درآمدمان روبه‌رو شده‌ایم و مسلما این برای بسیاری از همکارانمان هم اتفاق افتاده است. وقتی ۶۵ درصد درآمد کاهش پیدا می‌کند، صنعت لجستیک که کاملا مبتنی بر سرمایه در گردش است، خیلی سریع تحت تاثیر قرار می‌گیرد. آموزش موزعین زمان‌بر و پرهزینه است و با تعدیل نیرو، تمام این سرمایه‌گذاری‌ها از بین می‌رود؛ ضمن اینکه برای بازگشت دوباره به نقطه قبلی، باید همین هزینه‌ها از نو تکرار شود. مگر چند کسب و کار هستند که توان این کار را دارند.»

ملک‌محمدی با اشاره به تبعات بلندمدت قطعی اینترنت بر آینده لجستیک کشور  اضافه می‌کند: «صنعت لجستیک ایران تازه حدود دو سال بود که به سمت الکترونیکی شدن حرکت کرده بود و اتوماسیون در آن در حال شکل‌گیری بود، اما این اتفاق‌ها باعث شد مدیران و بنگاه‌ها اعتمادشان به فناوری را از دست بدهند و بگویند اصلا لجستیک اینترنتی یعنی چه، وقتی هر لحظه ممکن است قطع شود.لجستیک یک صنعت زیرساختی است و اگر شبکه فروش قطع شود، ما عملا در مسیر نابودی قرار می‌گیریم. بزرگ‌ترین لطمه‌ای که در این دوره خوردیم، از بین رفتن اعتماد بنگاه‌ها و سرمایه‌گذاران  به کسب‌وکارهای آنلاین است.»

به گفته مدیرعامل تاپین، اثرات این بی‌اعتمادی به‌سادگی قابل جبران نیست. او در این باره می‌گوید: «ورودی سایت ما از حدود ۲۰۰ هزار کاربر در روز به صفر رسیده است. بازگشت به شرایط قبلی، ماه‌ها زمان، هزینه سنگین سئو و توان دوباره برای سرمایه‌گذاری می‌خواهد؛ یعنی شروع دوباره از صفر. با از بین رفتن شبکه‌های اجتماعی، نه‌تنها شبکه فروش ضربه خورد، بلکه کل زنجیره لجستیک کشور دچار اختلال شده است؛ آسیبی که تبعات آن فراتر از چند روز قطعی اینترنت است و آینده تجارت الکترونیکی را تهدید می‌کند.»

اختلال DNS و APIها، مصیبت‌های ادامه‌دار

بابک عقیلی‌نسب، مدیرعامل پستکس هم راجع به تاثیر گسترده قطعی اینترنت بر فعالیت‌های لجستیکی می‌گوید: «پس از قطع اینترنت، DNSها از کار افتاد، ارسال پیامک‌ها متوقف شد و اپلیکیشن‌های تحویل کالا عملا از دسترس خارج شدند؛ در نتیجه امکان تحویل بار به مردم را نداشتیم. APIهای ما به شرکت پست برای چند روز قطع بود و همین موضوع باعث توقف بخش مهمی از فرآیندهای عملیاتی  شد.»

به گفته عقیلی‌نسب، فروش خرد پستکس که توسط شبکه نمایندگی انجام می‌شود حالا با ۸۰ درصد افت روبه‌رو شده است. او در این باره توضیح می‌دهد: «در این شرایط، نگرانی از انباشت مرسولات مردم و حتی بروز حوادثی مانند آتش‌سوزی در ازدحام بار هم وجود داشت و حتی جان موزعین در خطر بود. باید تاکید کنم در صورت تداوم این وضعیت چیزی از صنعت لجستیک باقی نخواهد ماند و ادامه این اختلال‌ها می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به زنجیره تامین و کسب‌وکارهای وابسته وارد کند.»

او با انتقاد از رویکردهای حمایتی دولت پس از بحران‌ها می‌گوید: «نهادهای دولتی حرف از ارائه وام و تسهیلات می‌زنند، وقتی اینترنت را از کار انداخته‌اند وام با ۲۴ درصد سود چه کمکی به کسب و کارها می‌کند، ما وام نمی‌خواهیم؛ اینترنت  را از کار نیندازید. اختلال در شبکه‌های اجتماعی ضربه سنگینی به جریان سفارش‌ها وارد کرده است. با از دسترس خارج شدن اینستاگرام و تلگرام، حدود ۸۰ درصد سفارش‌های ما از بین رفته است؛ چون بخش عمده فروش و ارتباط با مشتریان از همین مسیرها انجام می‌شد.»

او با ارائه برآوردی از خسارت‌های کلان وارده صنعت لجستیک می‌گوید: «شرکت ملی پست هم به‌شدت آسیب دیده و فروش آن حدود ۶۰ درصد کاهش پیدا کرده است؛ این در حالی است که شرکت ملی پست پس از ۳۷ سال، برای نخستین بار در شش‌ماهه نخست سال به سوددهی رسیده بود، اما در همین بازه زمانی بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیارد تومان زیان متحمل شده است.گر این شرایط حتی تا ۱۰ تا ۱۵ روز دیگر ادامه پیدا کند، ناچار به تعدیل حداقل ۵۰ درصد نیروها خواهیم بود. از بین رفتن این حجم از نیروی انسانی متخصص و استعدادها واقعا فاجعه است. ما جایی ندیده‌ایم که در چنین مدت کوتاهی، راضی باشند که این همه سرمایه انسانی از بین برود.»

در همین رابطه، پیام زمانی، معاون بازاریابی و فروش هلدینگ دکا نیز با اشاره به وابستگی مستقیم کسب‌وکارهای این مجموعه به اینترنت می‌گوید: «بخش عمده کسب‌وکارهای ما کاملا اینترنت‌محور هستند و ما به‌عنوان ارائه دهنده خدمت(سرویس پروایدر) کسب‌وکارها فعالیت می‌کنیم. به همین دلیل، قطعی اینترنت مستقیما عملکرد مجموعه دکا را تحت تأثیر قرار داد. ما به‌عنوان یک شرکت پستی، تعهد داریم مرسولات را به‌موقع تحویل دهیم، خدمات پایدار ارائه کنیم و زیرساخت‌ها و ماشین‌آلات را توسعه دهیم تا هر مرسوله در زمان مقرر به مقصد برسد؛ اما در شرایط قطعی اینترنت، انجام این تعهدات عملا با چالش جدی مواجه شد.»

زمانی با تشریح پیامدهای زنجیره‌ای قطعی اینترنت بر فضای کسب‌وکار توضیح می‌دهد: «وقتی کسب‌وکارهای آنلاین متوقف می‌شوند و فروشی ندارند بدیهی است که شرکت‌های لجستیکی هم کارشان کم می‌شود، درآمدی که کاهش پیدا می‌کند در مقابل هزینه‌های ثابتی قرار می‌گیرد که دائمی هستند. این وضعیت فشار مضاعفی را به شرکت‌های فعال در حوزه لجستیک وارد کرده است.»

او با اشاره به اثر مستقیم این شرایط بر عملکرد دکاپست ادامه می‌دهد: «در نتیجه افت فعالیت کسب‌وکارهای آنلاین، دکاپست با کاهش حدود ۵۰ درصدی تقاضا مواجه شده است. نیروی انسانی در لجستیک نقش بسیار پررنگی دارد و بخش قابل توجهی از هزینه‌ها به این حوزه مربوط می‌شود. در لجستیک، افزایش ترافیک ماهانه به‌معنای جذب نیروی بیشتر است و با افت ترافیک، ناچار به کاهش نیرو می‌شویم؛ موضوعی که امروز به یکی از جدی‌ترین تبعات قطعی اینترنت برای این صنعت تبدیل شده است. از سوی دیگر حمل‌ونقل بین‌المللی در شرایط خاصی قرار گرفته است. این بخش نیازمند ثبت سفارش، هماهنگی برای تحویل محموله و ارتباط مستمر با شبکه‌های جهانی است، اما با اختلال‌های اخیر، افتی بین ۷۰ تا ۸۰ درصد را تجربه کرده‌ایم.»

زمانی با اشاره به هم‌زمانی اوج مشکلات با فصل پرتقاضای این صنعت توضیح می‌دهد: «صنعت لجستیک در سه ماه پایانی سال به اوج خود می‌رسید، اما درست در همین بازه، مشکلات به بالاترین حد خود رسیده است و این موضوع قطعا اثر مستقیم بر فعالان لجستیک می‌گذارد.»