افت فروش پلتفرم‌های خرده‌فروشی آنلاین لزوما ناشی از قطعی اینترنت نیست

افت فروش پلتفرم‌های خرده‌فروشی آنلاین در دوره قطعی اینترنت، لزوما به معنای تاثیر مستقیم این قطعی‌ها بر فروش نیست. بررسی داده‌های سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳ نشان می‌دهد که اگرچه در برخی دوره‌های اختلال اینترنت فروش حقیقی پلتفرم‌ها کاهش یافته، اما نمی‌توان این افت را صرفا به قطعی اینترنت نسبت داد؛ زیرا شرایط اجتماعی و اقتصادی حاکم بر این دوره‌ها نیز می‌تواند بر رفتار خرید مصرف‌کنندگان اثر بگذارد.

گزارش سال ۱۴۰۳ انجمن تجارت الکترونیک که با همکاری شرکت مشاوره بانا تهیه شده است، علاوه‌بر بررسی سهم پلتفرم‌های خرده‌فروش از کل خرده‌فروشی کشور، بینش‌های مهم دیگری نیز در دل خود دارد. در سال‌های مورد بررسی این پژوهش (فروردین ۱۳۹۷الی اسفند ۱۴۰۳) در دو مقطع به علت حوادث اجتماعی پیش آمده، دسترسی به اینترنت بین‌الملل با اختلال‌ همراه بوده است. این موارد در آبان ۱۳۹۸ و مهرماه ۱۴۰۱ نیز اتفاق افتاده است. در کنار این اتفاقات مهرماه سال ۱۴۰۱ شبکه اجتماعی اینســتاگرام در ایران فیلتر شد. اما این قطعی‌ها چه تاثیراتی روی این پلتفرم‌ها داشته‌ است؟ در نگاه اول و مطابق با شکل شماره ۱ هر دو رویداد سبب کاهش مقطعی فروش حقیقی پلتفرم‌های انجمن نیز شده است. اما نکته‌ای که دیده می‌شود این است که در طول ماه‌ها در سال‌های مورد بررسی، روند نسبتا مشابهی طی شده است. بنابراین افت‌هایی که ممکن است بعد از قطعی اینترنت اتفاق افتاده باشد، الزاما ربطی به قطعی اینترنت نداشته باشد. بنابراین با داده‌های موجود نمی‌توانیم به طور قطعی نظری در مورد اثرات قطعی روی پلتفرم‌ها در این زمان‌ها بدهیم. اما می‌توانیم مکانیزم‌هایی کلی را در این مورد بیان کنیم.

قطعی یا کندی اینترنت می‌تواند باعث عدم دسترسی افراد به پلتفرم‌ها شده یا در حالت دیگر کیفیت تجربه کاربری افراد را کاهش دهد. به این دلیل که افراد نمی‌توانند به راحتی در میان کالاها جست‌وجو کنند. بنابراین در مدت مذکور ممکن است خرید اینترنتی کاهش یابد. مورد دیگری که می‌توان مطرح کرد این است که در این ایام با توجه به شرایطی که در کشور حاکم می‌شود، تمایل به خرید کالاها کاهش می‌یابد و پلتفرم‌ها نیز از این قضیه تاثیر می‌پذیرند.

توجه شود که مدت زمان قطعی و وضعیت جامعه در طول قطعی اینترنت و بعد از آن می‌تواند در میزان شوک و مدت زمان تاثیر آن اثر بگذارد. به طور مثال اگر وضعیت به گونه‌ای باشد که افراد نتوانند فعالیت اقتصادی داشته باشند؛ در نتیجه درآمدی نداشته و به همین دلیل زمان خرید‌های خود را جابه‌جا می‌کنند. در نهایت همانطور که گفته شد اثرات دقیق شوک‌های مربوط به قطعی اینترنت به طور کامل مشخص نیست. هرچه قطعی گسترده‌تر بوده و در همان زمان وضعیت اقتصادی جامعه نیز بیشتر تحت تاثیر قرار گرفته باشد(همانند جنگ اخیر) اثرات این شوک‌ها بیشتر نمایان می‌شود. همچنین باید توجه کرد که حتی در زمان‌های قطعی اینترنت، این پلتفرم‌ها تا حدی در دسترس بوده‌اند، بنابراین طبیعی است که مقدار شوکی که این پلتفرم‌ها دریافت می‌کنند از کسب و کارهای مبتنی بر اینستاگرام کمتر بوده باشد.