آینده اسپیس‌ایکس به موفقیت استارشیپ گره خورده است

به گزارش وال‌استریت ژورنال، تقریبا تمام چشم‌انداز آینده اسپیس‌ایکس به این بستگی دارد که بتواند محموله‌های بزرگ‌تر را ارزان‌تر از امروز به فضا بفرستد. تحقق این هدف نیز مستقیما به موفقیت استارشیپ (Starship)، نسل جدید موشک‌های این شرکت که قرار است جایگزین فالکون ۹ (Falcon 9) شود، بستگی دارد. به همین دلیل اسپیس‌ایکس نمی‌تواند اشتباه‌ها و ناکامی‌های پی‌درپی در آزمایش‌های استارشیپ را تحمل کند.

فالکون ۹ بیش از ۱۵ سال است که ماموریت‌های فضایی را انجام می‌دهد و هر سال تعداد پرتاب‌های آن افزایش یافته است. این شرکت تنها در سال گذشته ۱۶۵ پرتاب فالکون ۹ انجام داد؛ یعنی تقریبا هر دو روز یک پرتاب. اما با توسعه اقتصاد فضایی، ظرفیت حمل حدود ۲۳ تن این موشک برای مدار پایین زمین دیگر پاسخگوی نیازهای آینده نیست و افزایش این ظرفیت به یکی از اولویت‌های اصلی اسپیس‌ایکس تبدیل شده است.

یکی از دلایل این تغییر، امکان ارسال ماهواره‌های بزرگ‌تر به مدار است. هرچه ماهواره بزرگ‌تر باشد، معمولاً قابلیت‌های بیشتری نیز در اختیار خواهد داشت.

اما اهمیت افزایش ظرفیت فقط به اندازه ماهواره‌ها محدود نمی‌شود. ظرفیت بیشتر در کنار قابلیت استفاده مجدد از موشک‌ها، هزینه پرتاب به ازای هر کیلوگرم بار را به‌شدت کاهش می‌دهد. این کاهش هزینه باعث می‌شود پروژه‌های بسیار بیشتری از نظر اقتصادی امکان‌پذیر شوند و مزیت رقابتی اسپیس‌ایکس نسبت به دیگر شرکت‌های فضایی بیش از پیش افزایش یابد.

ماسک در تماس خود با تحلیلگران تصویری امیدوارکننده از روند توسعه استارشیپ ارائه کرد. او گفت پرواز بعدی این موشک برای اواخر همین ماه برنامه‌ریزی شده و حتی مدعی شد که احتمال دارد یک سال دیگر اسپیس‌ایکس بتواند روزانه یک پرتاب استارشیپ انجام دهد.

با این حال، پیش‌بینی موفقیت استارشیپ چندان ساده نیست. اسپیس‌ایکس طی سال‌های گذشته با فالکون ۹ صدها پرتاب موفق انجام داده و تنها تعداد محدودی شکست کامل را تجربه کرده است؛ اما روند آزمایش‌های استارشیپ بسیار پرنوسان‌تر بوده است. از میان ۱۳ پرتاب این موشک، پنج مأموریت یا با شکست روبه‌رو شده‌اند یا مشکلات جدی در طول پرواز داشته‌اند؛ آماری که حتی از مجموع شکست‌های فالکون ۹ نیز بیشتر است.

استارشیپ قادر است حدود ۱۰۰ تن محموله را به مدار پایین زمین منتقل کند؛ ظرفیتی که تقریباً چهار برابر فالکون ۹ است. این توان حمل بالا برای اسپیس‌ایکس اهمیت حیاتی دارد، زیرا امکان ارسال نسل جدید ماهواره‌های استارلینک (Starlink) را فراهم می‌کند؛ ماهواره‌هایی که قرار است سرعت و پوشش اینترنت ماهواره‌ای این شرکت را افزایش دهند.

استارلینک اکنون مهم‌ترین منبع درآمد اسپیس‌ایکس محسوب می‌شود. این شرکت روز سه‌شنبه اعلام کرد درآمد سه‌ماهه دوم استارلینک به ۴.۲۹ میلیارد دلار رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۶۶ درصد رشد داشته است.

اما نقش استارشیپ به توسعه اینترنت ماهواره‌ای محدود نمی‌شود. این موشک قرار است ستون اصلی برنامه جاه‌طلبانه اسپیس‌ایکس برای استقرار یک میلیون ماهواره ویژه پردازش هوش مصنوعی در مدار طی چند سال آینده باشد.

چشم‌انداز اسپیس‌ایکس، جهانی است که بخش بزرگی از مدل‌های هوش مصنوعی از فضا خدمات ارائه می‌کنند. در این سناریو، داده‌ها از طریق فناوری‌هایی مانند ارتباطات لیزری میان ماهواره‌ها جابه‌جا می‌شوند و کاربران تقریباً به‌صورت لحظه‌ای پاسخ درخواست‌های خود را دریافت خواهند کرد.

اما تحقق چنین ایده‌ای بدون کاهش چشمگیر هزینه‌های پرتاب ممکن نیست؛ زیرا تجهیزات پردازشی وزن بسیار زیادی دارند. تحلیلگران مؤسسه موفت‌ناتانسون (MoffettNathanson) در گزارشی برآورد کرده‌اند که برای انتقال تنها یک گیگاوات توان پردازشی به فضا، ظرفیتی معادل یک مرکز داده بزرگ هوش مصنوعی روی زمین، حدود ۱۴۳ پرتاب استارشیپ لازم خواهد بود.

اسپیس‌ایکس برای کاهش این هزینه‌ها روی قابلیت استفاده مجدد کامل استارشیپ حساب باز کرده است. برخلاف فالکون ۹ که تنها بوستر آن دوباره استفاده می‌شود، در استارشیپ هم بوستر و هم مرحله دوم موشک قرار است پس از هر ماموریت به سکوی پرتاب بازگردند و دوباره مورد استفاده قرار گیرند.

تحلیلگران مؤسسه اورکور آی‌اس‌آی (Evercore ISI) برآورد کرده‌اند که هزینه ارسال هر کیلوگرم بار به مدار با فالکون ۹ حدود ۲۷۰۰ دلار است، در حالی که استارشیپ می‌تواند این رقم را به حدود ۱۸۵ دلار کاهش دهد.

همین موضوع باعث شده موفقیت استارشیپ برای توجیه ارزش بازار اسپیس‌ایکس کاملاً حیاتی باشد. با وجود آنکه ارزش سهام این شرکت از پایان نخستین روز معاملات خود تاکنون حدود ۲۲ درصد کاهش یافته، اسپیس‌ایکس همچنان با ارزشی معادل حدود ۲۸ برابر درآمدهای آینده معامله می‌شود؛ رقمی که به‌مراتب بالاتر از غول‌های فناوری و چندین برابر میانگین شاخص نزدک (Nasdaq) با نسبت حدود ۴.۵ برابر است.

البته نشانه‌هایی از پیشرفت نیز دیده می‌شود. اسپیس‌ایکس امسال دو پرتاب موفق استارشیپ به فضا انجام داده است، هرچند هنوز موفق نشده بوسترها را بازیابی و دوباره استفاده کند. علاوه بر این، چندین پرتاب دیگر نیز تا پایان سال برنامه‌ریزی شده است.

ماسک در گفت‌وگو با تحلیلگران تأکید کرد که استارشیپ جهشی عظیم نسبت به فالکون ایجاد خواهد کرد. او گفت فالکون‌ها اکنون سالانه حدود ۲۵۰۰ تن بار را به مدار منتقل می‌کنند، اما هدف اسپیس‌ایکس این است که با استارشیپ این رقم به بیش از یک میلیون تن در سال برسد و در نهایت حتی به ۱۰ میلیون تن در سال افزایش یابد.

اگر پیش‌بینی ماسک درباره شکل‌گیری یک رونق بزرگ در اقتصاد فضایی درست باشد، اسپیس‌ایکس ممکن است در آغاز دوره‌ای از رشدی بی‌سابقه قرار داشته باشد. اما تحقق این آینده بیش از هر چیز به موفقیت استارشیپ وابسته است؛ موشکی که اکنون نه‌تنها آینده مأموریت‌های فضایی، بلکه بخش بزرگی از ارزش‌گذاری اسپیس‌ایکس نیز بر دوش آن قرار گرفته است.