تجارت اجتماعی با بحران اعتماد مواجه است

به گزارش پیوست، علی فدایی معاون بازرگانی اسنپ‌پی در پنلی که با موضوع تجارت اجتماعی در رویداد «کیوتاک» بانک قرض‌الحسنه مهر ایران برگزار شد با اشاره به تفاوت میان تجارت الکترونیکی و تجارت اجتماعی، گفت: در سال‌های گذشته مرز مشخصی میان فروشندگان فعال در شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های تجارت الکترونیکی وجود نداشت، اما به مرور این تفکیک در سمت خریدار و فروشنده شکل گرفته است.  وقتی درباره پلتفرم‌ها صحبت می‌کنیم، یک سمت مشتری قرار دارد و سمت دیگر کسب‌وکارها. امروز پرسونای کاربری که از شبکه‌های اجتماعی خرید می‌کند متفاوت با کسی است که صرفا آنلاین خرید می‌کند. هرچند مرز این دو حوزه همچنان در هم تنیده است، اما رفتار خرید و فروش در آنها متفاوت شده است.

فدایی با توضیح اینکه کاربران تجارت الکترونیکی معمولاً تجربه‌ای مانند مقایسه قیمت، جست‌وجو، بررسی محصولات و خدمات پس از فروش را در پلتفرم‌های بزرگ تجربه می‌کنند، اضافه کرد: در مقابل، بخشی از کاربران شبکه‌های اجتماعی ترجیح می‌دهند پیش از خرید با فروشنده گفت‌وگو کنند، سوال بپرسند و از واقعی بودن کسب‌وکار اطمینان پیدا کنند. بخش قابل توجهی از فروشندگان فعال در شبکه‌های اجتماعی، کسب‌وکارهای کوچک یا خانگی هستند که شاید یک یا دو نفر درگیر خرید کالا، قیمت‌گذاری، ارسال و پاسخگویی به مشتری باشند. این افراد الزاما همان فروشندگانی نیستند که یک پنل حرفه‌ای در پلتفرم‌های تجارت الکترونیکی را مدیریت می‌کنند.

او با اشاره به چالش انتقال این دسته از فروشندگان به ابزارهای پلتفرمی گفت: روی کاغذ، ایجاد پنل فروشندگی که امکان مدیریت سفارش‌ها، مشاهده گزارش‌ها و تحلیل تراکنش‌ها را فراهم کند، کار ساده‌ای به نظر می‌رسد اما مسئله اصلی رفتار و عادات مشتری است. کسی که عادت کرده در دایرکت شبکه اجتماعی با مشتری صحبت کند، به‌راحتی به سمت استفاده از یک پنل جدید حرکت نمی‌کند. ما در اسنپ‌پی برای حل این مسئله به سمت ارائه لینک پرداخت به فروشندگان رفتیم.

فدایی با اشاره به ظرفیت‌های پرداخت برای خلق مدل‌های جدید کسب‌وکار افزود: برای بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک، مسئله فقط دریافت وام نیست. گاهی اگر بخشی از مبلغ سفارش زودتر به فروشنده برسد، می‌تواند مواد اولیه را تامین کند و بدون نیاز به تامین مالی سنتی، تولید خود را ادامه دهد.

او همچنین به امکان توسعه مدل‌هایی مانند پرداخت مرحله‌ای و اشتراک اشاره کرد و گفت: در تجارت اجتماعی می‌توان راهکارهایی طراحی کرد که مشتری برای خریدهای تکرارشونده، مانند محصولات مصرفی، پرداخت و سفارش خودکار داشته باشد. این مدل‌ها می‌توانند ارزش جدیدی برای مشتری و فروشنده ایجاد کنند. پرداخت همچنان یکی از بخش‌هایی است که در تجارت اجتماعی ظرفیت زیادی برای نوآوری دارد و می‌توان به مرور سهم بالای کارت‌به‌کارت در این بازار را به سمت روش‌های رسمی‌تر و کارآمدتر هدایت کرد.

۶۰ هزار کسب و کار و ۴۰۰ میلیون پیام

کاظم کیال، مدیرعامل بله هم با اشاره به ظرفیت کسب‌وکارهای فعال در شبکه‌های اجتماعی گفت: بر اساس آمارهایمان روزانه ۴۰۰ میلیون پیام در بله ردوبدل می‌شود و ۶۰ هزار کسب و کار در بله با اعضای گروه بیش از ۲۰۰ نفر وجود دارد یعنی بخش قابل توجهی از خریدوفروش‌ها آنلاین شده است. به همین خاطر ما تلاش کردیم بستری ایجاد کنیم تا بخشی از فرآیند کسب‌وکارها روی یک زیرساخت یکپارچه انجام شود. هدف ما این است که برای فروشگاه‌ها یک تجربه یکپارچه ایجاد شود و کاربر مجبور نباشد برای بخش‌های مختلف از سرویس‌های جداگانه استفاده کند.

کیال با اشاره به نقش پیام‌رسان‌ها در تجارت اجتماعی تاکید کرد: تجربه تجارت اجتماعی به این معناست که کاربر همان جایی که با فروشنده گفت‌وگو می‌کند، بتواند فرآیند خرید و پرداخت را هم انجام دهد. همان‌طور که امروز ارسال یک فایل در چت ساده است، انتقال پول هم باید به همان سادگی انجام شود. قبلاً کسب‌وکارها برای دیده‌شدن و جذب مشتری به دنبال داشتن مغازه و محل فیزیکی بودند، اما امروز محل حضور کاربران تغییر کرده است. وقتی کاربران زمان زیادی را در فضای گفت‌وگو و شبکه‌های اجتماعی می‌گذرانند، همان‌جا به نقطه تماس کسب‌وکار و مشتری تبدیل می‌شود و پرداخت نیز باید در همان محیط اتفاق بیفتد.

آینده پرداخت در تجارت اجتماعی هنوز مشخص نیست

علی امیری، هم‌بنیان‌گذار زرین‌پال هم وضعیت فعلی پرداخت در اینستاگرام و کسب‌وکارهای فعال در آن را به دلیل نبود شفافیت و محدودیت در رصد تراکنش‌های کارت‌به‌کارت، همچنان نامشخص دانست و گفت: حتی برای خود من که در این صنعت فعالیت می‌کنم، مشخص نیست دو یا سه سال آینده دقیقا چه اتفاقی خواهد افتاد. اما چیزی که احتمالا می‌دانیم این است که مسیر پرداخت مبتنی بر کارت‌به‌کارت نمی‌تواند ادامه پیدا کند و نیاز به یک راهکار جایگزین وجود دارد. اینستاگرام امروز به یکی از محل‌های اصلی شکل‌گیری کسب‌وکارهای کوچک تبدیل شده است، اما مسئله اینجاست که پرداخت در این فضا هنوز به یک مدل استاندارد و قابل رصد تبدیل نشده است.

او ادامه داد: اگر محدودیت‌های موجود در پرداخت کارت‌به‌کارت تغییر کند، بخش قابل توجهی از این بازار می‌تواند به سمت استفاده از ابزارهای پرداخت رسمی‌تر حرکت کند؛ چون هم برای کسب‌وکارها مزیت ایجاد می‌کند و هم امکان شفافیت و ارائه خدمات بهتر به مشتری را فراهم می‌کند. تجارت اجتماعی یک بازار جدی است و بازیگران پرداخت باید بتوانند خودشان را با رفتار جدید کاربران و فروشندگان هماهنگ کنند؛ چراکه خرید در شبکه‌های اجتماعی بیشتر بر پایه ارتباط، اعتماد و گفت‌وگو شکل گرفته است.

حمیدرضا توسلی، عضو هیأت‌مدیره بانک قرض‌الحسنه مهر ایران هم با اشاره به نقش نوآوری در حل مسائل اقتصاد دیجیتال گفت: نوآوری می‌تواند به‌جای رویکردهای دستوری، از پایین به بالا مسائل را حل کند و این امکان وجود دارد که بخشی از چالش‌ها به فعالان حوزه‌های تخصصی و کسب‌وکارها سپرده شود.در مسیر گذار از بانکداری الکترونیکی به بانکداری دیجیتال و سپس اقتصاد دیجیتال، زیربنایی که باید روی آن تمرکز کنیم، داده است. باید ببینیم آیا داده‌ها را به‌درستی جمع‌آوری می‌کنیم، کیفیت آن را ارتقا می‌دهیم و می‌توانیم از آن برای خلق ارزش استفاده کنیم یا خیر. موضوع داده فقط جمع‌آوری اطلاعات نیست، بلکه باید بتوانیم آن را مولد کنیم و از ظرفیت آن در بخش‌های مختلف، به‌ویژه در تبادل با زیست‌بوم‌های دیجیتال، استفاده کنیم.برای حرکت به سمت اقتصاد دیجیتال، باید از ظرفیت داده و زیست‌بوم‌های موجود استفاده کنیم و زمینه‌ای فراهم کنیم که بازیگران مختلف بتوانند در این مسیر نقش‌آفرینی کنند.

بحرانی به نام اعتماد

یوسف پناهی مدیرعامل شرکت داده پردازی معتمد تیس هم در توضیح چالش‌های تجارت اجتماعی به رضا جمیلی دبیرپنل و عضو هیات مدیره راهکار گفت: یکی از مهم‌ترین موانع توسعه این حوزه، مسائل مالیاتی و نبود شناخت کافی کسب‌وکارها از الزامات مالی و مالیاتی است. بسیاری از فعالان تجارت اجتماعی الزاماً به دلیل فرار از پرداخت مالیات با این موضوع فاصله ندارند، بلکه به دلیل نداشتن سواد مالی و مالیاتی، نمی‌دانند درآمدهایشان چگونه باید محاسبه شود، تبلیغاتشان در چه دسته‌ای قرار می‌گیرد و چگونه باید حساب‌های شخصی و تجاری خود را تفکیک کنند.

پناهی ادامه داد: این ناآگاهی باعث می‌شود برخی کسب‌وکارها از ورود رسمی به زنجیره ارزش مالی و مالیاتی فاصله بگیرند و حتی در انجام تکالیف مالی خود با چالش مواجه شوند. چالش جدی تجارت اجتماعی حالا بحران اعتماد است.رشد تجارت اجتماعی نیازمند این است که هویت تجاری فروشندگان، رفتار مالی و سوابق فعالیت آنها به شکلی شفاف در یک بستر یکپارچه قابل اعتماد باشد. پلتفرم‌ها می‌توانند در این زمینه نقش مهمی ایفا کنند؛ هم برای ایجاد اعتماد میان فروشنده و خریدار و هم برای فراهم کردن زیرساخت‌هایی که فعالیت اقتصادی را شفاف‌تر کند.

پناهی با اشاره به نقش خدمات دیجیتال مالی گفت: اتصال به خدمات بانکی، آموزش ساده مالیاتی، ارائه خدمات غیرحضوری مالیاتی، فاکتور دیجیتال و گزارش‌های مالی خودکار می‌تواند به کسب‌وکارها کمک کند تا از فضای غیررسمی خارج شوند. وقتی فعالان تجارت اجتماعی وارد یک چارچوب شفاف شوند، این شفافیت هم برای حاکمیت ارزش ایجاد می‌کند و هم برای خود کسب‌وکارها؛ چراکه مسیر فعالیت اقتصادی آنها مشخص‌تر و قابل مدیریت‌تر خواهد شد.