مدیرعامل رمزینکس: اگر در قید تحریم آمریکا باشیم، اصلا نباید در ایران کار کنیم

آمریکا در کنار چند صرافی بزرگ ایرانی دیگر، رمزینکس را هم تحریم کرده و مدعی شده این پلتفرم‌ها در تراکنش‌های مرتبط با دور زدن تحریم‌ها نقش داشته‌اند. پاسخ رسمی شما به این ادعا چیست؟

در متنی که منتشر کردند، صرفا به فعالیت‌هایی اشاره نشده بود که منجر به یک‌سری اتهامات دیگر شده باشد. مثلا نوشته بودند ما دو و نیم میلیارد دلار برای سپاه پاسداران جابه‌جا کرده‌ایم. تا جایی که ما می‌دانیم، مستندی برای چنین ادعایی وجود ندارد و بعید است چنین اتفاقی افتاده باشد.

ما در ایران با واقعیتی روبه‌رو هستیم که کاربر ایرانی حتی برای انجام یک تراکنش ۱۰۰ دلاری در سرویس‌های خارجی هم گاهی محدود می‌شود. ممکن است عده‌ای برای خرید یک اکانت، یک سرویس، یک VPS یا موارد مشابه از کریپتو استفاده کنند. من این را انکار نمی‌کنم. اما اینکه کار یا هدف اصلی ما چنین چیزی باشد، اصلا نسبت معناداری با تراکنش‌های مالی ما ندارد.

بعد از انتشار خبر تحریم، واکنش کاربران زیاد بود. این تحریم چه تغییری در رفتار کاربران ایجاد کرد؟ آیا عملیات اصلی پلتفرم، مثل واریز، برداشت، معامله و کیف پول، با ریسک جدی مواجه شد؟

اتفاق جدیدی برای ما نیفتاده است. از قبل هم مشخص بود آدرس‌هایی که از صرافی‌های ایرانی به صرافی‌های خارجی دارایی منتقل می‌کردند، اگر دارایی را جابه‌جا یا به‌اصطلاح نچرخانده بودند، ممکن بود در مقصد با مشکل مواجه شوند. این موضوع از قبل وجود داشت و تحریم اخیر اتفاق تازه‌ای در این زمینه ایجاد نکرد.

در رفتار کاربران هم تغییر محسوسی ندیدیم. مثلا در دوره جنگ ۱۲ روزه، خیلی‌ها دچار اضطراب شدند و دارایی‌شان را با قیمت پایین فروختند. تتر، اگر اشتباه نکنم، حدود ۸۰ تا ۸۵ هزار تومان بود و بعضی‌ها از شدت اضطراب آن را حدود ۶۰ هزار تومان فروختند. اما این بار چنین پدیده‌ای ندیدیم. روی برداشت‌های کاربران هم اثر محسوسی مشاهده نشد.

البته ریزش کلی بازار روی فعالیت کاربران اثر می‌گذارد. بیشتر کاربران ما هولدر هستند. وقتی بازار می‌ریزد، بخشی از کاربران از خرید بیت‌کوین یا سایر دارایی‌های دیجیتال متضرر می‌شوند و طبیعی است فعالیتشان کم شود.

به نظر می‌رسد این تحریم‌ها خیلی روی خود اپلیکیشن ایرانی اثر مستقیم نمی‌گذارند، اما می‌توانند مسیرهای نقدشوندگی، ارتباط با بازار جهانی، تأمین تتر، بازارگردانی و مدیریت سفارش‌های بزرگ را تحت تأثیر قرار دهند. این بخش‌ها برای رمزینکس سخت‌تر شده است؟

بخش عمده این کارها را مشتریان و کاربران ویژه ما مدیریت می‌کنند. آنها با هویت ما کار نمی‌کنند، بلکه با هویت خودشان فعالیت می‌کنند. بعضی از آنها در خارج از کشور با هویت واقعی و قانونی حساب دارند. یعنی الزاما این‌طور نیست که با اکانت جعلی یا مدارک فیک کار کنند. بعضی از آنها مقیم خارج‌اند یا با افراد وابسته در خارج از کشور کار می‌کنند و بیزینس آنها آربیتراژ و تأمین نقدشوندگی است.

بخش دیگر هم Dexها هستند. یعنی صرافی‌های غیرمتمرکزی که نیاز به احراز هویت ندارند و مخصوصا روی شبکه اتریوم حجم قابل توجهی دارند. باید دید در آینده برای این مسیرها چه اتفاقی می‌افتد.

روی خود اپلیکیشن، تحریم اثری نگذاشته است. سرورهای ما از قبل در ایران بوده‌اند و زیرساخت‌هایی که با هویت رمزینکس دریافت می‌کنیم، از سرویس‌دهنده‌های ایرانی است.

در نقدشوندگی هم تا امروز اثر مشهودی ندیده‌ایم. کسی که امروز بخواهد بیت‌کوین بخرد، همان بیت‌کوینی که در بازار جهانی معامله می‌شود، در صرافی ایرانی هم در دسترس است. البته ممکن است در آینده اتفاق جدیدی بیفتد که از الان مشخص نیست.

شخصا تجربه صرافی‌های روسیه را بررسی کردم. صرافی‌های روسی فکر می‌کنم از سال ۲۰۲۲ تحریم شدند، اما با وجود چند دور تلاش اروپا و آمریکا برای جمع‌کردن آنها، همچنان فعالیت‌های مرتبط با رمزارز در روسیه ادامه دارد. باید دید درباره ایران چه تصمیمی می‌گیرند.

بخش بزرگی از بازار ایران به تتر وابسته است. تتر هم پیش از این با ریسک تحریم و فریز مواجه بوده. شما ریسک فعلی را چطور ارزیابی می‌کنید و رمزینکس برای مقابله با آن چه سیاستی دارد؟

اینجا دو بحث متفاوت وجود دارد. یکی جابه‌جایی تتر است. یعنی زمانی که کاربر تتر را به یک صرافی خارجی منتقل می‌کند و آنجا ممکن است دارایی‌اش بلاک شود. بحث دوم، فریز شدن آدرس تتر است.

در مورد بحث اول، ما تا امروز گزارش جدی یا گسترده‌ای نداشته‌ایم که کاربر بگوید از رمزینکس تتر خریده و وقتی آن را به صرافی یا پلتفرم دیگری منتقل کرده، دارایی‌اش بلاک شده است. از قبل مواردی وجود داشت که بعضی پلتفرم‌ها منشا دارایی را بررسی می‌کردند و گاهی انتقال را برمی‌گرداندند، اما تغییر رفتار جدید و گسترده‌ای ندیده‌ایم.

در مورد فریز شدن تتر، ماجرا شبیه یک بازی دوطرفه است. باید دید آنها چه اقداماتی انجام می‌دهند. از سال گذشته تا امروز اقداماتی انجام دادند و ما هم آنها را مدیریت کردیم. حالا باید دید حرکت بعدی آنها چیست. اگر تمرکز جدی و انرژی زیادی بگذارند، ممکن است خرید تتر در ایران و از صرافی‌های ایرانی سخت‌تر شود؛ چه برای صرافی‌های بزرگ، چه کوچک. اما فعلا باید منتظر ماند و دید بازی به چه سمتی می‌رود.

اخیرا پلتفرم‌های خارجی‌ای که کاربران ایرانی زیاد با آنها کار می‌کردند، سخت‌گیرانه‌تر شده‌اند. قبلا بیشتر KYC و IP مسئله بود، اما حالا به نظر می‌رسد روی منشا آدرس کیف پول هم حساسیت افزایش پیدا کرده. این روند تا کجا ادامه پیدا می‌کند؟

این موضوع از قبل هم وجود داشت. حدود یک سال و نیم است صرافی‌هایی مثل مکسی و کوکوین روی منشأ پول حساس‌تر شده‌اند. بعد از آن، کاربران به سراغ صرافی‌های جایگزین مثل ال‌بنک و برخی پلتفرم‌های دیگر رفتند که کمتر سخت‌گیری می‌کردند.

همیشه این ریسک بوده که بپرسند پول از کجا آمده، اکانت را ببندند، امکانات را محدود کنند، یا پول را آزاد کنند اما حساب را ببندند. قبلاً برای این موضوع یک راه‌حل ساده وجود داشت؛ کاربر یک کیف پول واسط می‌گذاشت و از آن به صرافی خارجی منتقل می‌کرد.

حالا اینکه در گام بعدی آنها آن کیف پول واسط را هم مانیتور کنند یا بگویند این پول هفت مرحله قبل از یک صرافی تحریمی عبور کرده، چیزی است که من تا الان ندیده‌ام. ممکن است در آینده چنین چیزی اتفاق بیفتد، اما اگر بخواهند تا این سطح پیش بروند، کل بازی کریپتو را مختل می‌کنند.

شما ممکن است پولی را از یک صرافی ایرانی به یک بریج (Bridge) ببرید، آنجا تتر را به USDC تبدیل کنید، بعد با دارایی‌های دیگر مخلوط شود و در نهایت وارد یک صرافی خارجی شود. اگر بخواهند همه این مسیرها را تا چند مرحله ردیابی و مسدود کنند، عملا کل کریپتوی دنیا آلوده می‌شود. چون ممکن است پولی که روزی از یک کیف پول صرافی ایرانی عبور کرده، امروز دست یک نفر در آرژانتین یا آمریکا باشد. به نظر من عملیاتی نیست که تا این حد مسدودسازی انجام دهند.

در داخل ایران هم پیش از این، هنگام بستن درگاه صرافی‌ها، گفته می‌شد چنین تصمیم‌هایی کاربران را به سمت بازار زیرزمینی می‌برد. آیا تحریم اخیر هم می‌تواند صرافی‌های رسمی را تضعیف و بازار زیرزمینی را تقویت کند؟

بخشی از بازارهای زیرزمینی هم توسط صرافی‌هایی تأمین می‌شود که نقدینگی بالا دارند یا افرادی که با این صرافی‌ها مرتبط‌اند. دلیلش هم روشن است. عمده نقدینگی بازار در صرافی‌های بزرگ ایرانی است. اگر کسی بخواهد با مبلغ قابل توجه، با اطمینان، شفافیت و قیمت مناسب تتر بخرد، معمولا باید سراغ پلتفرم‌های ایرانی بیاید.

ممکن است بعضی افراد ریسک کنند و سراغ افراد غیررسمی بروند، اما آنهایی که به درجه‌ای از اعتبار رسیده‌اند، به احتمال زیاد با همین صرافی‌های ایرانی کار می‌کنند. خاصیت پلتفرم همین است. جمع بزرگی از کاربران در آن حضور دارند و قیمت در آن شفاف‌تر و بهتر است.

یکی از دوستان می‌گفت تحریم مثل خاک مرده است. یعنی فضا را سرد می‌کند. اما اگر اقدام عملی خاصی روی دارایی یا فرایندها انجام نشود و رمزینکس فعالیت خود را مثل قبل انجام دهد، پول را به‌موقع بدهد، واریز به‌موقع انجام شود و معامله درست انجام شود، به نظر من سه ماه بعد خیلی‌ها یادشان نمی‌ماند. شش ماه بعد حتی ممکن است کسی نداند اصل ماجرا چه بوده است.

اما اگر اقداماتی انجام شود که باعث اختلال در این فرایندها شود، آن وقت بازی عوض می‌شود.

وزارت خزانه‌داری آمریکا مدعی شده صرافی‌های ایرانی به دولت و نهادهای تحریمی برای انتقال ارزش کمک کرده‌اند. مرز مسئولیت صرافی کجاست؟ صرافی چطور باید میان کاربر عادی، کاربر پرریسک و تراکنش مشکوک تفکیک بگذارد؟

این مسئله پیچیده است. اول باید دید آیا ما خودمان را ملزم به تبعیت از تحریم‌های آمریکا می‌دانیم یا نه. کسب‌وکارهای ایرانی در بسیاری از موارد اصلا نمی‌دانند طرف مقابل چه کسی است. ضمن اینکه در ایران، نهادهایی مثل بانک مرکزی، بانک‌ها و حتی ریال جمهوری اسلامی هم تحریم‌اند. اگر قرار باشد در قید تحریم آمریکا باشیم، اصلا نباید در ایران کار کنیم و نباید با ریال کار کنیم.

پس در لایه اول، به نظر من تمایلی برای اجرای تحریم‌های آمریکا در کسب‌وکارهای ایرانی وجود ندارد. اگر چنین تمایلی وجود داشت، از ابتدا اینجا کار نمی‌کردند و می‌رفتند در کشور دیگری صرافی یا کسب‌وکار دیگری تأسیس می‌کردند.

نکته دوم، توانمندی تشخیص و توان فنی است. به نظر من این هم در ایران به اندازه کافی وجود ندارد. خود آنها گاهی سال‌ها بعد تحقیق می‌کنند و می‌گویند مثلا سه سال پیش در بایننس، مقداری پول مربوط به فلان فعالیت تروریستی جابه‌جا شده است. یعنی حتی در آن سطح هم خیلی وقت‌ها موضوع پسینی مشخص می‌شود.

در ایران حتی به ابزارهای سیستماتیک پسینی هم دسترسی نداریم. ابزارهایی که خود شرکت‌های خارجی برای AML و ضدپولشویی ساخته‌اند، اگر بفهمند کاربر ایرانی می‌خواهد از آنها استفاده کند، سرویس نمی‌دهند و حساب را می‌بندند. بنابراین غیر از اینکه میل به اجرای تحریم آمریکا وجود ندارد، قابلیت پیاده‌سازی آن هم برای صرافی ایرانی بسیار محدود است.

بانک مرکزی پیش از این تلاش‌هایی برای پیاده‌سازی KYT  یا شناخت تراکنش‌ها داشت یا حداقل در اسناد بالادستی به آن اشاره شده بود. آیا KYT نمی‌تواند بخشی از این مشکل را حل کند؟

ما در ایران هنوز در احراز هویت افراد خارجی مقیم ایران مشکل داریم. حتی زیرساخت‌های ساده‌تر هم به اندازه کافی پایدار نیستند. چندین بار احراز هویت کاربران ایرانی با کد ملی، موبایل ایرانی و سرویس‌های تطبیق چهره قطع شده است.

حتی اگر یک نهاد بالادستی مثل بانک مرکزی چنین سرویسی ارائه دهد، فکر نمی‌کنم مورد پذیرش وزارت خزانه‌داری آمریکا قرار بگیرد. چون خود بانک مرکزی ایران هم تحریم است. بعید می‌دانم آنها بگویند چون بانک مرکزی ایران این کنترل‌ها را انجام داده، پس مسئله حل است.

ما باید واقع‌بین باشیم. در شرایط جنگی، طرف مقابل اهداف مالی، نظامی و اقتصادی را هدف می‌گیرد. همان‌طور که ممکن است بگوید پتروشیمی منبع تأمین مالی است و آن را هدف بگیرد، می‌تواند به سراغ کسب‌وکارهای بزرگ ایرانی هم بیاید. گاهی ممکن است این اقدام حتی جنبه تبلیغاتی داشته باشد. کافی است در رادارشان قرار بگیری. از آن به بعد ممکن است هدف‌گیری شروع شود. من فکر نمی‌کنم هر کاری ما انجام دهیم، لزوما تأثیر تعیین‌کننده‌ای در نگاه آنها داشته باشد.

بعد از انتشار خبر تحریم، رگولاتور با رمزینکس جلسه، مکاتبه یا گفت‌وگویی داشته است؟

ما یک جلسه با وزارت ارتباطات داشتیم. اما خواسته اصلی ما این است که تحریم داخلی کمتر شود. من قبلا هم گفته‌ام تحریم داخلی ما بیشتر از تحریم خارجی است. در داخل ایران، بیش از تحریم خارجی تحت فشار دولت و بانک مرکزی بوده‌ایم و این مستند است.

فعالیت‌های ما محدود شده، انتقال مالی‌مان محدود شده و در تبلیغات هم محدودیت داریم. چرا تبلیغات محیطی نباید انجام شود؟ چرا انتشار توکن نباید انجام شود؟ در بسیاری از کشورها صرافی‌ها به‌صورت عمومی تبلیغ می‌کنند.

من صادقانه فکر می‌کنم کسانی که در داخل، با وجود فشار خارجی، باز هم کسب‌وکارهای ایرانی را محدود می‌کنند، عملا به نفع دولت‌های متخاصم عمل می‌کنند. این برای مردم ایران یک بازی دو سر باخت است.

فکر می‌کنید رگولاتور داخلی باید در قالب بسته حمایتی یا دستورالعمل زمان بحران اقدامی انجام دهد؟

بله، ما خواستار این موضوع هستیم. در همان جلسه هم گفتیم ساده‌ترین کار این است که محدودیت‌هایی را که روی درگاه و انتقال وجه گذاشته‌اند بردارند. ما به اقدامات حمایتی خاصی نیاز نداریم از ابتدا هم نیاز نداشتیم.  این محدودیت‌ها به‌شدت تبعیض‌آمیز است. در همین حوزه، برخی کسب‌وکارها از بعضی سرویس‌ها بهره‌مندند و برخی دیگر نیستند. توجیه منطقی هم ندارد.