تحلیل حکم اخیر پرونده ضدانحصار گوگل؛ شکست پیروزمندانه

قاضی امیت مهتا، قاضی دادگاه ناحیه‌ای ایالات متحده آمریکا برای ناحیه کلمبیا، در پنجم دسامبر ۲۰۲۵ رأی نهایی خود درباره پرونده پنج‌ساله «ایالات متحده آمریکا و دیگران علیه شرکت گوگل» را صادر کرد. دعوای مذکور در اکتبر ۲۰۲۰ از سوی وزارت دادگستری ایالات متحده و همراهی دادستان‌های عمومی ۱۱ ایالت آمریکا اقامه شده بود و کمی بعد، در دسامبر همان سال، ۳۸ ایالت نیز به این شکایت پیوستند. شاکیان این پرونده، گوگل را به نقض ماده ۲ قانون شرمن متهم می‌کردند. آنها ادعا داشتند این شرکت با انعقاد قراردادهای انحصاری، خدمات جست‌وجو و تبلیغات خود را به‌عنوان گزینه پیش‌فرض در چهار بازار آنلاین تثبیت کرده است. پیچیدگی این دعوای پنج‌ساله که مهم‌ترین مداخله ضدانحصاری در صنعت تکنولوژی از زمان پرونده «ایالات متحده علیه مایکروسافت» ۱۹۹۸ به شمار می‌رود در جملات اولیه نظریه قاضی مهتا متجلی است: «شاید ضرب‌المثل قدیمی “شیطان در جزئیات است” برای صدور رأی در پرونده‌های ضدانحصاری ابداع نشده باشد، اما قطعاً در این مورد صدق می‌کند.» ۱. یافته‌های مسئولیتی و تشخیص مکانیسم انحصار نکته اصلی رأی نهایی دادگاه، اعمال محدودیت الزامی بر مدت قراردادهایی است که محصولات گوگل را به عنوان پیش‌فرض روی دستگاه‌های تلفن همراه نصب می‌کنند برای درک بهتر تصمیمات دادگاه، ابتدا باید به یافته‌های مسئولیتی که منجر به صدور این حکم شد نگاهی بیندازیم. دادگاه در آگوست ۲۰۲۴ اعلام کرد گوگل در بازار «خدمات جست‌وجوی عمومی» و «تبلیغات متنی عمومی» از قدرت انحصاری پایداری برخوردار است و ماده دوم قانون شرمن را نقض کرده است. در حقوق رقابت، تعریف بازار مرتبط در هر پرونده نقشی کلیدی دارد. قاضی مهتا با بررسی کارکرد موتور جست‌وجوی گوگل در جایگاه یک موتور جست‌وجوی عمومی یا GSE (General Search Engine) و مقایسه آن با خدمات تقریباً مشابه همچون ارائه‌دهندگان جست‌وجوی عمودی یا VSPها (Vertical Search Providers) همچون شرکت آمازون یا پلتفرم‌های اجتماعی نظیر متا، بازار مرتبط را تعیین...