نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 47 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 73

فین تک ها نمی دانند در کجای بازی قرار دارند

آرامش درحضور دیگران

مهرک محمودیدبیر تحریریه

خودشان می‌گویند روی آرامش را ندیده‌اند؛ می‌گویند با دلهره اینکه فردا چه می‌شود شب را به روز می‌رسانند. همیشه نگران‌اند. هر گاه تصور کرده‌اند همه چیز طبق روال است، فعالیت‌شان متوقف شده و با سدی با عنوان فیلتر روبه‌رو شده‌اند.
فین‌تک‌ها از زمانی که نام‌شان بر سر زبان‌ها افتاد همواره از نبود قانون در این حوزه گله کرده‌اند و شفاف نبودن قوانین را دلیل اصلی بسیاری از مشکلات‌شان دانسته‌اند. البته این گله‌گزاری فقط مختص فین‌تک‌های فعال در ایران نیست، فین‌تک‌های فعال در سیلیکون‌ ولی نیز چندان دل خوشی از قانون‌گذار و رگولاتور حوزه‌شان ندارند. سیلیکون ولی در گزارشی که منتشر کرده بزرگ‌ترین مانع برای توسعه فین‌تک‌ها را موانع قانونی و همچنین رگولاتوری این حوزه عنوان کرده است. بررسی‌های صورت‌گرفته در این گزارش نشان می‌دهد ۴۳ درصد موانع پیش روی فین‌تک‌ها مختص موانع قانونی و ۲۴ درصد مختص مقاومت درون سازمانی و ۱۸ درصد ساختار حکومتی و در نهایت ۱۵ درصد مشکلات نیز به سهامداران بازمی‌گردد.
این در شرایطی است که مدل قانون‌گذاری در آن منطقه بسیار پیشروتر از ایران است و موانع بر سر راه تولید و صنعت بسیار ساده‌تر حذف می‌شود.
در اصل مشکل فین‌تک‌ها نوین بودن کسب و کار و فعالیت و در نهایت ناشناخته بودن فعالیت‌شان برای رگولاتور است. ساماندهی و قانون‌گذاری درست زمانی اتفاق می‌افتد که دولت و در نهایت رگولاتور به یک حوزه اشراف کامل داشته باشد. در این صورت است که می‌تواند برای آن حوزه قوانینی تدوین کند که نه تنها مانع نباشد بلکه موجب رشد و شکوفایی آن نیز شود. تدوین قوانین در شرایطی که مدیران دولتی آشنایی کافی با آن حوزه نداشته باشند موجب بروز مانع و متوقف شدن آن فعالیت خواهد شد. از سویی مقررات‌گذار در این بخش باید در نقش هموارکننده مسیر و رفع موانع حرکت کند و به صورت مرتب نقش خود را در کسب و کارها کاهش دهد.
اقتصاد دولتی ایران و بزرگ بودن دولت در کشور ما موجب شده است که تمامی کسب و کارها موفقیت خود را در سایه حمایت‌های دولتی ببینند. بسیاری از فعالان این بازار معتقدند اگر دولت از کسب و کار آنان حمایت کند آنان موفق می‌شوند، فارغ از اینکه حمایت دولت هزینه فعالیت این کسب و کارهای کوچک را بالاتر می‌برد و فعالیت‌شان را کندتر می‌کند.
زمانی که بحث بر سر تفسیر اصل ۴۴ قانون اساسی بود کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات معتقد بودند یکی از دلایل پیشرفت فناوری اطلاعات در یک دوره زمانی کوتاه، مشمول نشدن فناوری اطلاعات در ذیل اصل ۴۴ قانون اساسی بود. جدید بودن فناوری اطلاعات و ارتباطات موجب شده بود که از شمول این اصل خارج شود و از همان ابتدا بخش خصوصی بسیار نقش پررنگی بر عهده گیرد. هر چند دیدگاه سنتی و دولتی‌محور بسیاری از فعالان و نقش پررنگ دولت در اقتصاد کشور همواره موجب شده است بخش خصوصی همیشه نیم‌نگاهی به دست دولت بیندازد و منتظر کمک‌های او باشد. اما حمایت‌های دولت همیشه پرهزینه است، می‌خواهد در قالب اختصاص وام باشد یا حتی آماده کردن فضای کسب و کار.
مقررات‌گذاری در حوزه فعالیت فین‌تک باید به‌گونه‌ای باشد که فعالان بتوانند با شناسایی مناسب خطوط قرمز قوانین، مسیر خود را طی کنند و فقط زمانی با مانع دولت یا خطر فیلتر مواجه شوند که از خطور قرمز عبور کرده باشند. در اصل مقررات‌گذار نباید به طور مستقیم از فین‌تک‌ها حمایت کند بلکه باید خطوط قرمز را برای آنان مشخص کند و در نهایت از مصرف‌کننده حمایت کند. اما متاسفانه در ایران این‌گونه نیست. البته مشکلات فین‌تک‌ها در درآمدزایی نیز موجب بروز نگاه حمایتی شده است، نقص مدل درآمدی آنان در ایران انتظارشان را برای دریافت کمک ریالی از دولت دامن زده است. موضوع کارمزد در ایران یکی از چالش‌های اساسی فعالیت فین‌تک‌ها به‌ شمار می‌آید. شرکت‌های فین‌تک در خارج از کشور سودآوری خود را با دریافت کارمزد خدمات مالی تضمین می‌کنند، اما در ایران این کارمزد نه در شرایط تعیین میزان ریالی و نه در تعیین شرایط دریافت و تعیین منشاء پرداخت نمی‌تواند در اختیار این شرکت‌ها قرار گیرد. در حال حاضر کارمزد را بانک مرکزی تعیین و بانک‌ها نیز پرداخت می‌کنند، درست برخلاف رویه مرسوم دنیا که دریافت‌کنندگان خدمات ملزم به پرداخت کارمزد هستند در ایران این بانک‌ها هستند که کارمزد را تحت عناوین دیگر از مشتریان دریافت می‌کنند.
عواملی که مزیت فین‌تک‌ها به‌شمار می‌آمد و آنان را برنده این بازی می‌کرد، تبدیل به پاشنه آشیل آنان شده ‌است: درآمدزایی و جذابیت، تقاضای مشتریان و ارائه خدمات به کسب و کارها و همچنین پایین بودن هزینه‌های نوآوری در توسعه فعالیت.
درآمدزا بودن این‌گونه فعالیت‌ها موجب شده بسیاری از فعالان این حوزه با این تصور که حتماً موفق می‌شوند، بدون در نظر گرفتن شرایط موجود در بازار و با کمترین سطح آشنایی به مسائل و مشکلات، فقط به صرف داشتن یک ایده اقدام به تعریف یک کسب و کار جدید کنند. همین امر هر چند موجب می‌شود آمار کمی تعداد فعالان این حوزه را افزایش دهد، در مقابل بازار غیرشفافی برای فعالان اصلی بازار پدید می‌آورد.
فعالانی که با آشنایی محدود وارد بازار می‌شوند بدون اینکه با مقررات آشنایی داشته باشند فضا را به سمتی حرکت می‌دهند که در نهایت به زیان فعالان اصلی بازار تمام می‌شود.
تقاضای بازار و مشتریان نیز موجب استقبال مشتریان از آنان و در نهایت ترک بازارهای قدیمی‌تر و در نتیجه حساس شدن کسب و کارهای قدیمی‌تر می‌شود. نتیجه این عمل نیز اعتراض کسب و کارهای قدیمی یا مختل کردن فضای کسب و کارهای جدید است که در کوتاه‌مدت به ضرر فین‌تک‌ها خواهد بود. کسب و کارهای قدیمی‌تر به دلیل آشنایی کاملی که به فضایی قانونی کشور دارند به سادگی می‌توانند کسب و کارهای جدید را تحت تاثیر قرار دهند. از سویی آنان با استفاده از توان اقتصادی‌شان می‌توانند ورق را در کوتاه‌مدت به نفع خود برگردانند.
در این میان نقش بانک‌ها جالب به نظر می‌رسد، بانک‌ها در عین حال که چندان از فین‌تک‌ها دل خوشی ندارند و آنان را رقیبان آتی خود می‌دانند، اما سعی می‌کنند از توان نوآوری و پایین ‌بودن هزینه آنان بهره ‌برند. هر چند موضع بانک‌ها و شرکت‌های بزرگ ارائه‌دهنده خدمات پرداخت با فین‌تک‌ها موجب شده است بسیاری از آنان چندان دل خوشی در همکاری با بانک‌ها نداشته باشند. قدرت انحصاری شرکت‌های psp و بانک‌ها و همچنین حمایت قوانین و مقررات در کشور و ساختار قانون‌گذاری کشور از آنان موجب شده آنان بتوانند از این بازار انحصاری به نفع خود بهره برند و تا آنجا که می‌توانند فین‌تک‌ها را در سایه قرار دهند.
می‌توان گفت نجات‌بخش فین‌تک‌ها مشخص شدن موضع دولت و رگولاتور در مقابل آنهاست. اگر ساختار قانون‌گذاری کشور سعی کند این کسب و کارهای نوآور را بشناسد و از آنان بهره برد و مهم‌تر از همه آنان را به رسمیت بشناسد، فین‌تک‌ها نیازی به حمایت نخواهند داشت؛ آنان می‌توانند حرکت کنند و برخی از آنها موفق شوند و برخی دیگر نیز برای موفقیت مسیر دیگری را انتخاب کنند

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz