معاون علمی رئیسجمهوری: دولت نباید مانعی برای خلاقیت باشد
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، در رویداد ملی مانوین که در…
۲۱ مهر ۱۴۰۵
دبیر شورای عالی فضای مجازی: قطع اینترنت تصمیم سختی است
۲۱ مهر ۱۴۰۵
زمان مطالعه : ۹ دقیقه
اعمال حاکمیت بر فضای مجازی فقط در محدود کردن اینترنت و قطع اینترنت معنا می‌دهد؟ این سوال را پیوست در نشست خبری امروز از سیدمحمدامین آقامیری، دبیر شورای عالی فضای مجازی، پرسید؛ پرسشی که بخش دوم آن به موضع شخصی آقامیری درباره رای به قطع اینترنت اختصاص داشت. او تصمیم‌گیری در این زمینه را سخت توصیف کرد و گفت اگر احتمال حمله دشمن و آسیب‌دیدن کشور وجود داشته باشد، باید برای جلوگیری از آن اقدام کرد. پاسخی که بار دیگر موضوع نسبت میان امنیت، اعمال حاکمیت و دسترسی به اینترنت را در مرکز بحث قرار می‌دهد.
محمدامین آقامیری در پاسخ به سوال پیوست درباره اینکه آیا اعمال حاکمیت بر فضای مجازی فقط به معنای قطع اینترنت است گفت: «حاکمیت به معنای قطع اینترنت نیست. مگر در ۱۵ سال گذشته چند بار اینترنت قطع شده است؟ سیاست کشور این است که بتوانیم خدمات باکیفیت و مناسبی به همه مردم ارائه کنیم، اما زمانی که دشمن عملیات شناختی یا نظامی انجام می‌دهد و از بستر اینترنت برای آسیب‌رساندن به مردم استفاده می‌کند، در آن شرایط این بستر باید مدیریت شود.»
او با اشاره به مدیریت اینترنت در جریان جنگ ۱۲روزه توضیح داد: «در جنگ ۱۲روزه مدیریت اینترنت در گام‌های مختلف انجام شد. ابتدا موضوع رومینگ مطرح بود، بعد مدیریت سیم‌کارت‌ها و اقدامات مختلف دیگری انجام شد. در گام آخر، زمانی که دیدیم دشمن دست‌بردار نیست و همچنان از این مسیر آسیب وارد می‌کند، ناچار به مدیریت اینترنت شدیم. فکر می‌کنم در طول ۱۵ سال فقط یک بار قطع کامل اینترنت داشتیم و بقیه موارد محدودسازی بود. فقط در دی‌ماه برای چند ساعت اینترنت را به‌طور کامل قطع کردیم تا دوستان امنیتی بتوانند صحنه را مدیریت کنند. هیچ‌کس دوست ندارد اینترنت قطع شود.»
دبیر شورای عالی فضای مجازی برای توضیح ضرورت مدیریت خدمات در شرایط جنگی، قطع اینترنت را با لغو پروازها مقایسه کرد و گفت: «مگر کسی دوست دارد در زمان جنگ پروازها لغو شود؟ همه دوست دارند پروازشان را انجام دهند. اساساً کسی جنگ را دوست ندارد. چه کسی ممکن است بگوید من دوست دارم جنگ اتفاق بیفتد؟ مهم‌ترین مسئله‌ای که ما مطرح می‌کنیم این است که ملت ایران می‌خواهد استقلال خود را حفظ کند، اما دنیا نمی‌خواهد این اتفاق بیفتد. به همین دلیل جنگ می‌کند، فشار اقتصادی وارد می‌کند، فشار نظامی می‌آورد و عملیات سایبری انجام می‌دهد. ما برای اینکه بتوانیم استقلال کشور را حفظ کنیم و از مردم، جان آنها، آرامش روانی و امنیتشان محافظت کنیم، مجبوریم همه سازوکارها را در شرایط بحران مدیریت کنیم؛ از پروازها گرفته تا اینترنت و سایر خدماتی که در چنین شرایطی نیازمند مدیریت هستند.»
او با تأکید بر دشواری تصمیم‌گیری درباره محدودسازی اینترنت گفت: «این موضوع بسیار ناخوشایند، پرفشار و آزاردهنده است. شما نمی‌دانید مدیریت همه این مسیرها چقدر دشوار است. بخشی از سیستم‌ها دچار اختلال می‌شوند، برخی APIها از کار می‌افتند، برای بازگرداندن IPها به داخل با مشکل مواجه می‌شویم، به‌روزرسانی DNS با اختلال روبه‌رو می‌شود و هزاران مسئله دیگر به وجود می‌آید. هر بار که یکی از این تصمیم‌ها گرفته می‌شود، تقریباً همه کسانی که مسئول مدیریت این بخش‌ها هستند، به اصطلاح عزا می‌گیرند که چطور باید شرایط را مدیریت کنند. با این حال، هرچقدر این اقدامات دشوار باشد و فشار ایجاد کند، آرامشی که برای مردم حفظ می‌شود، آسیبی که اتفاق نمی‌افتد، موشکی که به هدف نمی‌خورد و دانشمندی که ترور نمی‌شود، برای همه ما ارزشمند است. به همین دلیل این سختی‌ها را برای حفظ کیان کشور تحمل می‌کنیم.»
آقامیری در ادامه درباره اینکه اگر راجع به قطع اینترنت تصمیم‌گیری شود، رأی مثبت می‌دهید؟ هم گفت : «در شرایط بحران، جمعی از مسئولان که بیشتر از حوزه نهادهای امنیتی و شورای امنیت ملی هستند، درباره این موضوع تصمیم می‌گیرند. آنها متولی این موضوع هستند و تصمیم‌گیری نیز به‌صورت جمعی انجام می‌شود. این تصمیم‌ها مربوط به شرایط عادی نیست، بلکه برای شرایطی است که واقعاً جان مردم در معرض آسیب قرار می‌گیرد.»
فناوری مدیریت ارتباطات استارلینک را توسعه داده‌ایم
تعداد زیادی از سوالات خبرنگاران داخلی و خارجی به موضوع استارلینک و نحوه برخورد ایران با آن و همچنین موضع‌گیری اخیر آقامیری در مورد توان ایران در محدود کردن فعالیت استارلینک در ایران اختصاص داشت.
آقامیری در این خصوص گفت: چند سامانه برای مدیریت ارتباطات پایانه‌های این سرویس توسعه داده شده است. به گفته او، محصولات مربوط به این حوزه آماده شده‌اند و آزمایش‌هایی نیز روی آنها انجام شده است. او همچنین مدعی شد یکی از این سامانه‌ها در جریان رویدادهای دی‌ماه مورد استفاده قرار گرفته و ارتباط موردنظر قطع شده است.
دبیر شورای عالی فضای مجازی درباره جزئیات فنی این فناوری، میزان موفقیت آن یا دامنه پوشش سامانه‌های توسعه‌یافته توضیح بیشتری ارائه نکرد. او با اشاره به پیچیدگی مدیریت ارتباطات استارلینک گفت این موضوع فقط به از کار انداختن یک پایانه محدود نمی‌شود و ارتباط پایانه‌ها با ماهواره‌هایی که در حال حرکت‌اند نیز باید در نظر گرفته شود.
آقامیری همچنین تأکید کرد که جعل یا اختلال در سیگنال‌های موقعیت‌یابی ماهواره‌ای به‌تنهایی راهکاری قطعی برای مدیریت این ارتباطات نیست. او از آمادگی ایران برای به‌اشتراک‌گذاشتن این فناوری با کشورهای همسو خبر داد.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به پیگیری‌های حقوقی ایران در نهادهای بین‌المللی حوزه ارتباطات گفت: وزارت ارتباطات طی دو تا سه سال گذشته پیگیری‌های متعددی را در نهادهای بین‌المللی مرتبط با مخابرات انجام داده است و ایران بارها شکایت‌ها و مستندات خود را در این زمینه ارائه کرده است.
او با اشاره به بررسی شکایت‌ها در سازوکارهای بین‌المللی تنظیم‌گری ارتباطات افزود: در این فرایند، موضوع فعالیت استارلینک و ضرورت رعایت مقررات مربوط به قلمرو سرزمینی و فرکانسی کشورها مطرح شده است.
طبق گفته او ایران در ادامه پیگیری‌ها تاکید کرده که فعالیت این سامانه باید تابع مقررات و الزامات بین‌المللی باشد.
او ادامه داد: در پیگیری‌های انجام‌شده، استدلال‌های مطرح‌شده درباره ناتوانی در شناسایی موقعیت پایانه‌ها مورد اعتراض قرار گرفته است؛ چراکه به گفته وی، در برخی کشورهای دیگر، از جمله هند و چین، امکان مدیریت سیگنال‌های ماهواره‌ای در محدوده‌های مشخص وجود دارد.
دبیر شورای عالی فضای مجازی همچنین از تذکر وزارت امور خارجه به نروژ درباره ضرورت رعایت مقررات و الزامات مربوط خبر داد و تأکید کرد: فعالیت شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات ماهواره‌ای نباید به معنای نادیده گرفتن قوانین و حاکمیت کشورها باشد.
رئیس مرکز ملی فضای مجازی بارها در صحبت‌های خود اشاره کرد که هم‌اکنون استارلینک دیگر فقط یک ابزار ارتباطی نیست بلکه تبدیل به یک ابزار جنگی شده است و در ادامه به صحبت‌های ترامپ در این خصوص و همچنین موضع‌گیری ناتانیاهو در سازمان ملل اشاره کرد. به نظر می‌رسد همین موضع‌گیری آقامیری موجب شد خبرنگار العالم این سوال را مطرح کند که اگر ثابت شود از استارلینک برای جنگ و حمله به ایران استفاده می‌شود آیا ایران آن را به عنوان یک هدف مشروع دفاعی شناسایی خواهد کرد؟ دبیر شورای عالی فضای مجازی در پاسخ به این سوال به ماده ۵ معاهده ژنو اشاره کرد و گفت: طبق این معاهده اگر از هر ابزاری برای حمله به یک کشور استفاده شود آن ابزار هدف مشروع دفاعی به شمار می‌آید و فرقی بین استارلینک و ابزارهای دیگر وجود ندارد.
دبیر شورای عالی فضای مجازی در پاسخ به پرسش‌های مربوط به شبکه ملی اطلاعات، میزان پیشرفت این شبکه را حدود ۶۰ درصد اعلام کرد. به گفته او، ارزیابی انجام‌شده در اسفندماه سال ۱۴۰۳ تغییر چشمگیری نسبت به ارزیابی قبلی نشان نمی‌داد و نتیجه ارزیابی در سال ۱۴۰۴ نیز به زودی اعلام خواهد شد هر چند که آقامیری اشاره کرد سال ۱۴۰۴ به دلیل وقوع دو جنگ در آن شرایط خاصی برای پیشرفت یک پروژه به شمار می‌آمد.
آقامیری گفت جلسات مربوط به پیشرفت شبکه ملی اطلاعات به‌صورت هفتگی با حضور وزیر ارتباطات برگزار می‌شود.
چرا آمریکا برای فیلترشکن رایگان هزینه می‌کند؟
آقامیری در پاسخ به پرسشی درباره حجم ریالی بازار فروش فیلترشکن و درآمد فعالان این حوزه گفت هزینه راه‌اندازی فیلترشکن بالاست، اما بررسی‌های این مرکز نشان می‌دهد بیشتر مردم از فیلترشکن‌های رایگان استفاده می‌کنند. او با طرح این پرسش که چرا آمریکا برای ارائه ابزارهایی مانند سایفون و دیگر فیلترشکن‌های رایگان هزینه می‌کند، گفت: «وقتی آمریکا بچه‌های مدرسه میناب را سه بار بمباران می‌کند، مطمئناً به فکر مردم ایران نیست.»
دبیر شورای عالی فضای مجازی تأکید کرد به‌جای تمرکز صرف بر برآورد ریالی بازار فروش فیلترشکن در ایران، باید این پرسش را مطرح کرد که چرا آمریکا برای در دسترس قرار دادن این ابزارها هزینه می‌کند. به گفته او، هزینه‌ای که آمریکا برای این کار می‌پردازد، به‌مراتب بیشتر از حجم بازاری است که فروشندگان فیلترشکن در ایران در اختیار دارند.
رتبه‌بندی امنیتی سکوها؛ انتشار نتایج بانک‌ها در هفته آینده
آقامیری در بخش دیگری از نشست به رتبه‌بندی امنیتی دستگاه‌ها و سکوها اشاره کرد و گفت این طرح در سال ۱۴۰۴ به تصویب شورای عالی فضای مجازی رسیده است. بر اساس توضیحات او، نتایج ارزیابی امنیتی به هر مجموعه اعلام می‌شود و آن مجموعه یک ماه فرصت دارد تا ضعف‌های شناسایی‌شده را برطرف کند. پس از پایان این مهلت، ارزیابی دوباره انجام می‌شود و نتایج نهایی به انتشار عمومی می‌رسد.
به گفته دبیر شورای عالی فضای مجازی، نتایج رتبه‌بندی امنیتی بانک‌ها قرار است هفته آینده منتشر شود.
سند حکمرانی قانونمند فضای مجازی در آستانه انتشار
دبیر شورای عالی فضای مجازی همچنین اعلام کرد جزئیات سند معروف به سند ۳۲ بندی امروز منتشر خواهد شد و تعدادی از اسناد مرکز ملی که برای مدتی در حالت طبقه‌بندی شده قرار گرفته بود به تدریج از حالت طبقه‌بندی خارج می‌شود.
مصوبه ۳۲ بندی در اصل قرار است نحوه برخورد با شبکه‌های اجتماعی بین‌المللی را مشخص کند و رفع فیلتر واتس‌اپ در سال ۱۴۰۳ پس از تصویب سند ۳۲ بندی در شورای عالی فضای مجازی صورت گرفت از آن زمان تا کنون بارها وزیر ارتباطات به اجرایی نشدن این مصوبه اشاره کرده است البته مرکز ملی فضای مجازی نیز در پاسخ به وزیر ارتباطات، نسبت به اجرا نشدن این مصوبه از سوی وزارتخانه گله کرده است.
سهم تولیدکنندگان محتوا از ترافیک داخلی
آقامیری در پاسخ به پرسش‌هایی درباره درآمدزایی از ترافیک و محتوای داخلی، بر ضرورت ایجاد امکان کسب درآمد برای تولیدکنندگان محتوا در سکوهای داخلی تأکید کرد. به گفته او، هدف این است که تولیدکنندگان محتوا بتوانند از فعالیت خود در این سکوها درآمد کسب کنند و حتی پرداخت‌ها در بازه‌های هفتگی انجام شود.
این موضوع بخشی از بحث گسترده‌تر درباره مدل اقتصادی سکوهای داخلی و چگونگی تقسیم درآمد حاصل از مصرف محتوا و ترافیک میان پلتفرم‌ها و تولیدکنندگان است. با این حال، در توضیحات ارائه‌شده جزئیات سازوکار پرداخت، منابع تأمین درآمد و مدل اجرایی این طرح مشخص نشد.
او در بخش دیگری از نشست به موضوع انتشار اخبار جعلی و روایت‌های منفی هماهنگ اشاره کرد و از طرح‌هایی برای استفاده از هوش مصنوعی در شناسایی این محتواها و پایش جریان‌های هماهنگ خبر داد.
ارسال دیدگاه