شناسایی آسیبپذیری تازه در PHP؛ هنوز وصله امنیتی ندارد
تیم توسعه PHP تنها دو روز پس از انتشار بهروزرسانیهای اضطراری برای رفع دو آسیبپذیری…
۲ آبان ۱۴۰۵
رویترز: دولت‌های بایدن و ترامپ برای فعال‌سازی استارلینک در ایران تلاش کردند
۲ آبان ۱۴۰۵
زمان مطالعه : ۷ دقیقه
گزارش تازه رویترز درباره درخواست دولت‌های آمریکا از اسپیس‌ایکس برای فعال‌سازی استارلینک در ایران، پرسشی را که پیش‌تر محمدامین آقامیری، دبیر شورای عالی فضای مجازی، مطرح کرده بود دوباره به میان آورده است؛ چرا یک شرکت خصوصی آمریکایی تا این اندازه به ارائه خدمات در ایران، بدون دریافت مجوز از نهادهای مسئول این کشور، علاقه‌مند است؟ آقامیری فعالیت استارلینک را موضوعی مرتبط با حاکمیت ملی و مقررات بین‌المللی ارتباطات می‌داند. حالا رویترز گزارش داده که گسترش دسترسی به اینترنت ماهواره‌ای در ایران، بخشی از درخواست‌های دولت‌های بایدن و ترامپ از اسپیس‌ایکس بوده است.
به گزارش پیوست، رویترز در گزارشی به تاریخ ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ (۱ آبان ۱۴۰۵) به نقل از ۶ مقام ارشد سابق آمریکایی اعلام کرده دولت‌های جو بایدن و دونالد ترامپ در مقاطع مختلف از شرکت اسپیس‌ایکس خواسته‌اند خدمات اینترنت ماهواره‌ای استارلینک را در برخی کشورها فعال یا غیرفعال کند. ایران یکی از کشورهایی بوده که دولت آمریکا به‌طور مشخص برای گسترش دسترسی به استارلینک در آن تلاش کرده است.
براساس این گزارش، دولت بایدن در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱، از اسپیس‌ایکس خواست خدمات استارلینک را در ایران فعال کند. یکی از مقام‌های سابق آمریکایی نیز به رویترز گفته است تجهیزات این سامانه با کمک دولت آمریکا به ایران منتقل شده‌اند، اما درباره تعداد آنها توضیحی نداده است.
این رویکرد در دولت دونالد ترامپ نیز ادامه یافته است. به گفته منابع رویترز، پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در خرداد ۱۴۰۴ و بار دیگر در اسفند همان سال، دولت ترامپ با ایلان ماسک و شرکت اسپیس‌ایکس درباره انتقال تجهیزات استارلینک به ایران و فعال‌سازی آنها گفت‌وگو کرده است.
با این حال، نه دولت ترامپ و نه اسپیس‌ایکس تاکنون فعال‌سازی ترمینال‌های مورد بحث را به‌صورت عمومی تایید نکرده‌اند.
چرا اسپیس‌ایکس بر حضور در ایران اصرار دارد؟
پیش از انتشار گزارش رویترز، محمدامین آقامیری، دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی، درباره انگیزه فعالیت اسپیس‌ایکس در ایران و چارچوب حقوقی ارائه خدمات اینترنت ماهواره‌ای پرسش‌هایی مطرح کرده بود.
آقامیری با تاکید بر اینکه شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات ماهواره‌ای باید مقررات کشورها را رعایت کنند، گفت هیچ شرکت یا فناوری نباید خود را فراتر از قوانین کشورها بداند. از نگاه او، ارائه خدمات ارتباطی بدون رعایت الزامات سرزمینی و فرکانسی کشورها، مسئله‌ای مرتبط با حاکمیت ملی است.
انتشار گزارش رویترز، اهمیت این موضع‌گیری را بیشتر کرده است. فعالیت استارلینک در ایران تاکنون بیشتر از منظر دسترسی کاربران به اینترنت ماهواره‌ای و عبور از فیلترینگ و محدودیت‌های اینترنت بررسی می‌شد، اما روایت مقام‌های سابق آمریکایی نشان می‌دهد گسترش این خدمات در ایران تنها به تصمیم‌های تجاری اسپیس‌ایکس محدود نبوده و دولت آمریکا نیز در مقاطعی برای فعال‌سازی این شبکه و انتقال تجهیزات آن به ایران نقش داشته است.
هرچند گزارش رویترز به معنای وابستگی تمام تصمیم‌های اسپیس‌ایکس به دولت آمریکا نیست و انگیزه‌های تجاری این شرکت را نیز رد نمی‌کند، اما نشان می‌دهد توسعه دسترسی به استارلینک در ایران، دست‌کم در مقاطعی، با اهداف سیاست خارجی واشنگتن پیوند خورده است؛ موضوعی که پرسش درباره انگیزه حضور این شرکت در ایران و نسبت فعالیت‌های آن با مقررات بین‌المللی ارتباطات را جدی‌تر می‌کند.
در واقع، پرسش آقامیری را می‌توان از زاویه دیگری نیز مطرح کرد: وقتی ارائه یک خدمت ارتباطی در کشوری بدون مجوز دولت میزبان انجام می‌شود و دولت خارجی نیز برای گسترش آن تلاش می‌کند، مرز میان فعالیت تجاری یک شرکت خصوصی و اجرای سیاست خارجی یک دولت کجاست؟
اختلاف حقوقی ایران و استارلینک؛ اتحادیه جهانی مخابرات چه می‌گوید؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های اظهارات آقامیری به پیگیری حقوقی فعالیت استارلینک در نهادهای بین‌المللی مربوط می‌شود. او گفته است وزارت ارتباطات طی دو تا سه سال گذشته شکایت‌ها و مستندات متعددی درباره فعالیت این سامانه در ایران ارائه کرده و بر ضرورت رعایت مقررات سرزمینی و فرکانسی کشورها تأکید داشته است.
این اختلاف تنها در سطح اظهارات مقام‌های ایرانی باقی نمانده و به یکی از پرونده‌های مورد بررسی هیأت مقررات رادیویی اتحادیه بین‌المللی مخابرات (ITU) تبدیل شده است.
براساس اسناد رسمی این اتحادیه، موضوع فعالیت استارلینک در ایران از مارس ۲۰۲۳ در دستور کار هیأت مقررات رادیویی قرار داشته است. در نشست‌های این هیات، به‌ویژه نشست نودوهشتم، تصریح شده که ارائه خدمات استارلینک از طریق پایانه‌های فاقد مجوز در ایران، مشمول الزامات مقررات بین‌المللی ارتباطات رادیویی است.
هیأت مقررات رادیویی همچنین از نروژ، به‌عنوان دولت مسئول ثبت شبکه ماهواره‌ای مربوط، خواسته اقدامات لازم را برای جلوگیری از ارسال سیگنال از پایانه‌های فاقد مجوز در ایران انجام دهد. آمریکا نیز در این پرونده به‌عنوان یکی از طرف‌های مسئول مورد خطاب قرار گرفته است.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که اختلاف ایران و اسپیس‌ایکس بر سر قوانین داخلی نیست. ماده ۱۸ مقررات رادیویی اتحادیه بین‌المللی مخابرات، فعالیت ایستگاه‌های فرستنده را تابع الزامات مجوزدهی می‌داند و قطعنامه ۲۲ نیز تعهداتی را درباره فعالیت پایانه‌های ماهواره‌ای در قلمرو کشورها مشخص کرده است.
هیات مقررات رادیویی در بررسی این پرونده تاکید کرده است که محدودیت‌های قراردادی یا اداری شرکت‌ها به‌تنهایی جایگزین دریافت مجوز لازم برای فعالیت در قلمرو یک کشور نمی‌شود. این هیات در عین حال اعلام کرده اختیار تعلیق تخصیص فرکانسی یک سامانه ماهواره‌ای را فقط به دلیل رعایت نکردن قطعنامه ۲۲ ندارد.
به این ترتیب، اسناد اتحادیه بین‌المللی مخابرات بخشی از استدلال حقوقی ایران درباره ضرورت رعایت مقررات سرزمینی را تایید می‌کنند، هرچند به معنای صدور حکم درباره تمام ابعاد فعالیت اسپیس‌ایکس یا انگیزه‌های دولت آمریکا نیستند.
چرا ایران برای آمریکا اهمیت دارد؟
گزارش رویترز درباره انگیزه تجاری اسپیس‌ایکس برای فعالیت در ایران توضیحی نمی‌دهد، اما نشان می‌دهد دولت آمریکا در مقاطع مختلف برای گسترش دسترسی به استارلینک در ایران تلاش کرده است. هنوز روشن نیست تصمیم‌های اسپیس‌ایکس برای ارائه خدمات در ایران تا چه اندازه براساس منافع تجاری این شرکت بوده و تا چه اندازه تحت تأثیر سیاست‌های واشنگتن قرار داشته است.
با این حال، همکاری دولت آمریکا و اسپیس‌ایکس تنها به ایران محدود نمی‌شود. به گفته مقام‌های سابق آمریکایی، دولت بایدن در حالی خواستار فعال‌سازی استارلینک در ایران بود که هم‌زمان از این شرکت درخواست کرده بود دسترسی برخی پایانه‌های مورد استفاده حزب‌الله لبنان و حوثی‌های یمن را قطع کند. براساس گزارش رویترز، دست‌کم بخشی از این تجهیزات نیز غیرفعال شدند.
این تفاوت در برخورد با کشورها و گروه‌های مختلف نشان می‌دهد تصمیم درباره دسترسی به خدمات استارلینک همیشه براساس ملاحظات تجاری اتخاذ نشده است. در برخی موارد، دولت آمریکا نیز در تعیین محل و شرایط ارائه این خدمات نقش داشته و از ظرفیت یک شرکت خصوصی برای پیشبرد اهداف سیاست خارجی خود استفاده کرده است.
وقتی سیاست خارجی با مقررات بین‌المللی روبه‌رو می‌شود
نکته قابل توجه این است که هم‌زمان با درخواست دولت آمریکا برای گسترش دسترسی به استارلینک در ایران، پرونده فعالیت بدون مجوز این سامانه در نهادهای بین‌المللی ارتباطات نیز در حال پیگیری بوده است. از یک‌سو، ایران خواستار رعایت مقررات سرزمینی و فرکانسی از سوی اسپیس‌ایکس شده و از سوی دیگر، دولت آمریکا برای فعال‌سازی خدمات این شرکت در ایران تلاش کرده است.
این وضعیت، اختلاف بر سر فعالیت استارلینک را از رابطه میان یک شرکت خصوصی و دولت ایران فراتر برده است. حالا علاوه بر مسئولیت اسپیس‌ایکس در رعایت مقررات بین‌المللی، نقش دولت آمریکا در حمایت از گسترش خدمات این شرکت نیز مطرح است؛ به‌ویژه آنکه واشنگتن خود یکی از طرف‌هایی بوده که در جریان رسیدگی به پرونده ایران در اتحادیه بین‌المللی مخابرات مورد خطاب قرار گرفته است.
گزارش رویترز نشان می‌دهد گسترش دسترسی به استارلینک در ایران، دست‌کم در مقاطعی، بخشی از سیاست دولت آمریکا بوده است. با این حال، هنوز مشخص نیست این درخواست‌ها چه تأثیری بر تصمیم‌های مستقل اسپیس‌ایکس داشته و این شرکت براساس چه ملاحظاتی به ارائه خدمات در ایران ادامه می‌دهد.
پرسشی که آقامیری درباره علاقه اسپیس‌ایکس به فعالیت در ایران مطرح کرده بود، با انتشار این گزارش ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است. موضوع دیگر تنها ارائه خدمات اینترنت ماهواره‌ای بدون مجوز دولت میزبان نیست؛ اکنون این پرسش نیز مطرح است که وقتی فعالیت یک شرکت ارتباطی با اهداف سیاست خارجی یک دولت پیوند می‌خورد، مقررات بین‌المللی تا چه اندازه می‌توانند بر نحوه ارائه خدمات آن نظارت کنند؟
ارسال دیدگاه