خریدار ایرانی برای هر سال پشتیبانی گوشی چقدر پول می‌دهد؟ مقایسه قیمت و مدت پشتیبانی نرم‌افزاری ۹ گوشی در بازار ایران

به‌گزارش پیوست، در یکی از پیشنهادهای فروش ثبت‌شده در بازار ایران، گلکسی A07 سامسونگ با حافظه ۱۲۸ گیگابایت و رم ۴ گیگابایت حدود ۴۷ میلیون تومان قیمت دارد. سامسونگ اعلام کرده است که به‌روزرسانی‌های امنیتی این گوشی تا اوت ۲۰۳۱ ادامه خواهند داشت. در مقابل، گلکسی S25 FE با حافظه ۲۵۶ گیگابایت نزدیک به ۱۹۶ میلیون تومان قیمت دارد و تا سپتامبر ۲۰۳۲ پشتیبانی امنیتی دریافت می‌کند. به این ترتیب، خریدار برای گوشی دوم بیش از چهار برابر پول می‌پردازد، در حالی که تاریخ پایان پشتیبانی دو دستگاه تنها ۱۳ ماه فاصله دارد.

البته بخش بزرگی از این اختلاف قیمت به امکانات سخت‌افزاری، کیفیت نمایشگر، دوربین و قدرت پردازشی دو گوشی مربوط می‌شود. اما مقایسه مدت پشتیبانی آنها نشان می‌دهد به‌روزرسانی‌های طولانی‌مدت دیگر به گوشی‌های گران‌قیمت محدود نمی‌شوند.

بررسی قیمت و مدت پشتیبانی ۹ گوشی سامسونگ و شیائومی در بازار ایران نشان می‌دهد هزینه خرید به‌ازای هر سال پشتیبانی امنیتی باقی‌مانده، از حدود۹.۶ میلیون تومان برای گلکسی A07 تا ۳۲.۷ میلیون تومان برای گلکسی S25 FE تفاوت دارد. این اختلاف در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که خرید حتی یک گوشی اقتصادی می‌تواند چندین ماه از حداقل دستمزد یک کارگر را به خود اختصاص دهد.

شش سال به‌روزرسانی گوشی‌های اقتصادی

سامسونگ برای گلکسی A07 و A17 شش نسل ارتقای اصلی سیستم‌عامل و شش سال به‌روزرسانی امنیتی وعده داده است. همین سیاست برای میان‌رده‌هایی مانند A26 و A36 نیز اجرا می‌شود. در گلکسی S25 FE این تعهد به هفت نسل ارتقای سیستم‌عامل و هفت سال پشتیبانی امنیتی افزایش پیدا می‌کند.

بنابراین فاصله گوشی‌های اقتصادی و گران‌تر سامسونگ، دست‌کم در این مدل‌ها، به اندازه اختلاف قیمت آنها نیست. گوشی اقتصادی هم می‌تواند چندین سال به‌روزرسانی دریافت کند، هرچند توان سخت‌افزاری و امکانات آن با مدل‌های گران‌تر تفاوت دارد.

اما مدت پشتیبانی اعلام‌شده در زمان معرفی گوشی، لزوما با مدتی که خریدار هنگام خرید در اختیار دارد یکسان نیست. سازندگان معمولا این دوره را از زمان عرضه جهانی دستگاه محاسبه می‌کنند و بخشی از آن ممکن است پیش از رسیدن گوشی به دست خریدار سپری شده باشد.

برای نمونه، سامسونگ پایان پشتیبانی امنیتی گلکسی A07 را آگوست ۲۰۳۱ و گلکسی A17 نسخه 4G را سپتامبر ۲۰۳۱ اعلام کرده است. این تاریخ برای A26 و A36 مارس ۲۰۳۱ ثبت شده است. در نتیجه، کسی که در اکتبر ۲۰۲۶ این گوشی‌ها را بخرد، برای A07 حدود ۵۹ ماه، برای A17 حدود ۶۰ ماه و برای A26 و A36 حدود ۵۴ ماه پشتیبانی امنیتی پیش رو خواهد داشت.

این تفاوت هنگام مقایسه گوشی‌های قدیمی‌تر بیشتر به چشم می‌آید. دو دستگاه ممکن است در زمان معرفی وعده شش سال پشتیبانی دریافت کرده باشند، اما اگر یکی از آنها دیرتر خریداری شود، بخش بیشتری از دوره پشتیبانی آن سپری شده است.

هزینه هر سال پشتیبانی

برای مقایسه ارزش اقتصادی پشتیبانی می‌توان قیمت خرید گوشی را بر تعداد سال‌های باقی‌مانده تا پایان به‌روزرسانی‌های امنیتی تقسیم کرد. حاصل این محاسبه نشان می‌دهد خریدار در برابر پولی که پرداخت می‌کند، چه مدت پشتیبانی رسمی در اختیار خواهد داشت.

در میان ۹ گوشی بررسی‌شده، گلکسی A07 کمترین نسبت قیمت به مدت پشتیبانی باقی‌مانده را دارد. با قیمت ۴۷ میلیون تومان و حدود ۵۹ ماه پشتیبانی، هزینه خرید این گوشی به‌ازای هر سال پشتیبانی حدود ۹.۶ میلیون تومان محاسبه می‌شود. این رقم برای A17 به ۱۱.۶ میلیون تومان، برای A26 به ۱۶.۲ میلیون تومان و برای S25 FE به۳۲.۷ میلیون تومان می‌رسد.

جدول زیر قیمت و مدت پشتیبانی باقی‌مانده گوشی‌های منتخب را با یکدیگر مقایسه می‌کند.

اختلاف ارقام جدول نشان می‌دهد گوشی‌های اقتصادی سامسونگ با پرداخت هزینه کمتر، مدت پشتیبانی قابل‌مقایسه‌ای با مدل‌های گران‌تر در اختیار خریدار قرار می‌دهند. برای مثال، هزینه خرید گلکسی A07 به‌ازای هر سال پشتیبانی باقی‌مانده، کمتر از یک‌سوم همین شاخص برای S25 FE است.

با این همه، این ارقام هزینه واقعی استفاده سالانه از گوشی را نشان نمی‌دهند. خریدار مبلغ دستگاه را هنگام خرید می‌پردازد و اینکه چند سال بتواند از آن استفاده کند، به عوامل دیگری مانند دوام باتری، عملکرد سخت‌افزار و امکان تعمیر نیز بستگی دارد. شاخص جدول فقط قیمت خرید را با مدت پشتیبانی رسمی باقی‌مانده مقایسه می‌کند و ارزش سایر امکانات دستگاه را اندازه نمی‌گیرد.

نام و رده گوشی همیشه مدت پشتیبانی را مشخص نمی‌کند

تفاوت سیاست‌های به‌روزرسانی تنها میان برندهای مختلف دیده نمی‌شود. گاهی دو گوشی از یک خانواده محصول نیز دوره پشتیبانی متفاوتی دارند و نسخه مجهزتر لزوما مدت بیشتری به‌روزرسانی دریافت نمی‌کند.

در فهرست رسمی شیائومی، پایان پشتیبانی امنیتی Redmi Note 14 نسخه 4G برای ژانویه ۲۰۳۱ ثبت شده است، در حالی که پشتیبانی نسخه 5G همین خانواده در ژانویه ۲۰۲۹ پایان می‌یابد. بنابراین نسخه مجهز به فناوری ارتباطی جدیدتر، در این مورد حدود دو سال زودتر از نسخه 4G به پایان دوره پشتیبانی اعلام‌شده می‌رسد.

تفاوت میان دو نسل Redmi Note نیز اهمیت تاریخ عرضه را نشان می‌دهد. شیائومی پایان پشتیبانی Redmi Note 15 نسخه 4G را ژانویه ۲۰۳۲ و Redmi Note 14 نسخه 4G را ژانویه ۲۰۳۱ اعلام کرده است. در یکی از پیشنهادهای فروش بررسی‌شده، مدل جدیدتر با حافظه ۲۵۶ گیگابایت و رم ۸ گیگابایت حدود ۴٫۴ میلیون تومان گران‌تر است، اما یک سال بیشتر پشتیبانی امنیتی دریافت می‌کند.

در این مقایسه، Redmi Note 15 با وجود قیمت بالاتر، به‌ازای هر سال پشتیبانی باقی‌مانده هزینه کمتری دارد. بااین‌حال، در بعضی فهرست‌های فروش، قیمت Redmi Note 14 پایین‌تر ثبت شده است و همین تفاوت می‌تواند نتیجه محاسبه را تغییر دهد. پس برای مقایسه این دو مدل باید قیمت واقعی خرید در همان روز را در نظر گرفت.

مدت پشتیبانی نیز تنها معیار سنجش کیفیت به‌روزرسانی نیست. فاصله انتشار وصله‌های امنیتی می‌تواند میان گوشی‌ها متفاوت باشد. شیائومی در فهرست رسمی خود برای شماری از مدل‌های بررسی‌شده، دوره ۹۰روزه انتشار وصله‌های امنیتی را اعلام کرده است. سامسونگ نیز بسته به مدل، به‌روزرسانی‌های امنیتی را با فاصله‌های زمانی متفاوت منتشر می‌کند. بنابراین دو گوشی ممکن است در یک سال مشخص به پایان پشتیبانی برسند، اما تا آن زمان به یک اندازه وصله امنیتی دریافت نکنند.

کاهش قدرت خرید چه اهمیتی به عمر گوشی می‌دهد؟

هزینه خرید گوشی زمانی ملموس‌تر می‌شود که آن را با درآمد حقوق‌بگیران مقایسه کنیم. بر اساس مصوبه شورای عالی کار، حداقل مزد پایه ماهانه در سال ۱۴۰۵ برای یک ماه ۳۰روزه حدود ۱۶.۶۳ میلیون تومان تعیین شده است. این رقم در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۰.۳۹ میلیون تومان بود و طی یک سال نزدیک به ۶۰ درصد افزایش یافته است.

اما افزایش دستمزد به معنی افزایش قدرت خرید نیست. مرکز آمار ایران تورم نقطه‌به‌نقطه شهریور ۱۴۰۵ را۸۹.۸ درصد اعلام کرده است. اگر رشد اسمی حداقل مزد پایه را با افزایش سطح عمومی قیمت‌ها در همین دوره تعدیل کنیم، قدرت خرید واقعی این مزد در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به شهریور سال قبل حدود ۱۵٫۷ درصد کاهش یافته است.

این محاسبه تنها به حداقل مزد پایه مربوط می‌شود و تغییر قدرت خرید همه خانوارهای ایرانی یا مجموع دریافتی کارگران را نشان نمی‌دهد. بااین‌حال، می‌توان از آن برای سنجش فشار افزایش قیمت‌ها بر بخشی از حقوق‌بگیران استفاده کرد.

با حداقل مزد پایه سال ۱۴۰۵، خرید گلکسی A07 با قیمت ۴۷ میلیون تومان معادل حدود ۲.۸ ماه مزد پایه است. این نسبت برای گلکسی A17 به ۳.۵ ماه، برای Redmi Note 15 به ۵.۶ ماه و برای S25 FE به ۱۱.۸ ماه می‌رسد.

البته این ارقام نشان نمی‌دهند یک کارگر برای خرید هر گوشی به چند ماه پس‌انداز نیاز دارد، زیرا هزینه‌های ضروری زندگی و سایر دریافتی‌های او در محاسبه وارد نشده‌اند. با وجود این، نسبت قیمت گوشی به دستمزد نشان می‌دهد خرید یک دستگاه تازه حتی در رده اقتصادی نیز می‌تواند هزینه سنگینی برای یک حقوق‌بگیر داشته باشد.

در چنین شرایطی، مدت زمانی که یک گوشی همچنان پاسخ‌گوی نیاز صاحبش باقی می‌ماند، در محاسبه هزینه خرید اهمیت پیدا می‌کند. هرچه استفاده مفید از دستگاه طولانی‌تر شود، امکان به تعویق انداختن خرید جایگزین نیز بیشتر می‌شود. پشتیبانی نرم‌افزاری می‌تواند به طولانی‌تر شدن این دوره کمک کند، اما به‌تنهایی تعیین نمی‌کند یک گوشی تا چه زمانی قابل استفاده خواهد بود.

از سوی دیگر، آمار دستمزد و تورم برای نتیجه‌گیری درباره تغییر رفتار خریداران کافی نیست. داده‌های بررسی‌شده نشان نمی‌دهند که کاربران ایرانی به دلیل کاهش قدرت خرید، گوشی‌های خود را چند سال بیشتر نگه می‌دارند. برای پاسخ به این پرسش باید آمار خرید و تعویض گوشی، وضعیت بازار دستگاه‌های کارکرده و الگوی تعمیر گوشی‌ها را نیز بررسی کرد.

عمر نرم‌افزاری با عمر واقعی گوشی تفاوت دارد

سازندگان گوشی معمولا دو نوع به‌روزرسانی را در برنامه پشتیبانی خود مشخص می‌کنند. ارتقای اصلی سیستم‌عامل، نسخه‌های جدید اندروید و قابلیت‌های وابسته به آنها را در اختیار کاربر قرار می‌دهد. به‌روزرسانی امنیتی نیز برای برطرف کردن آسیب‌پذیری‌های شناخته‌شده منتشر می‌شود. این دو نوع پشتیبانی ممکن است مدت یا دفعات متفاوتی داشته باشند.

پایان پشتیبانی امنیتی به این معنی نیست که گوشی بلافاصله از کار می‌افتد. دستگاه همچنان ممکن است بسیاری از برنامه‌ها را اجرا کند و برای کارهای روزمره قابل استفاده باشد، اما پس از توقف پشتیبانی دیگر نمی‌توان انتظار داشت سازنده برای آسیب‌پذیری‌های تازه آن وصله امنیتی منتشر کند.

از طرف دیگر، تعهد سازنده به انتشار به‌روزرسانی تا سال ۲۰۳۲ تضمین نمی‌کند سخت‌افزار گوشی نیز تا آن زمان عملکرد مناسبی داشته باشد. محدودیت حافظه و توان پردازشی در بعضی گوشی‌های اقتصادی ممکن است پیش از پایان دوره پشتیبانی مشکل‌ساز شود. باتری هم به‌مرور فرسوده می‌شود و هزینه تعویض آن یا دسترسی به قطعات می‌تواند بر تصمیم کاربر برای نگه داشتن گوشی اثر بگذارد.

به همین دلیل، نباید مدت پشتیبانی نرم‌افزاری را با عمر مفید دستگاه یکسان دانست. گوشی‌ای که شش سال به‌روزرسانی می‌گیرد، لزوما شش سال بدون تعمیر یا افت عملکرد کار نمی‌کند. برای محاسبه هزینه واقعی هر سال استفاده، علاوه بر قیمت خرید باید دوام سخت‌افزار، هزینه تعمیرات و ارزش فروش دوباره گوشی را نیز در نظر گرفت.

هنگام خرید باید چند سال پشتیبانی باقی‌مانده را در نظر گرفت؟

مقایسه گوشی‌های بررسی‌شده نشان می‌دهد تاریخ پایان پشتیبانی می‌تواند در ارزیابی ارزش خرید، به‌اندازه تعداد سال‌هایی که سازنده هنگام معرفی محصول وعده می‌دهد اهمیت داشته باشد. یک گوشی اقتصادی ممکن است با قیمتی بسیار کمتر از پرچم‌داران، نزدیک به پنج سال پشتیبانی امنیتی باقی‌مانده داشته باشد. در مقابل، دستگاهی گران‌تر ممکن است به دلیل عرضه قدیمی‌تر یا سیاست متفاوت سازنده، زودتر به پایان دوره پشتیبانی برسد.

برای خریدارانی که می‌خواهند چند سال از گوشی خود استفاده کنند، دانستن تعداد به‌روزرسانی‌های وعده‌داده‌شده کافی نیست. باید بررسی کنند نسخه دقیق دستگاه تا چه تاریخی پشتیبانی می‌شود، با چه فاصله‌ای وصله امنیتی دریافت می‌کند و آیا سخت‌افزار آن برای استفاده چندساله مناسب خواهد بود.

در بازاری که خرید گوشی می‌تواند چندین ماه مزد پایه هزینه داشته باشد، این محاسبه فراتر از مقایسه مشخصات فنی می‌رود. گوشی گران‌تر همیشه مدت پشتیبانی متناسب با قیمت خود دریافت نمی‌کند و گوشی ارزان‌تر نیز تنها به دلیل قیمت پایین، لزوما انتخاب اقتصادی بهتری نیست.

برای کسی که قصد دارد گوشی تازه‌ای بخرد و چند سال آن را نگه دارد، ارزش خرید به این بستگی دارد که در برابر قیمت پرداخت‌شده، چه مدت پشتیبانی رسمی و چه سطحی از کارایی واقعی دریافت می‌کند.