آموزش هوش مصنوعی به معلمان از مهرماه آغاز می‌شود

به گزارش پیوست، عبدالحسین بهرامی، رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، در نشست خبری آغاز آموزش هوش مصنوعی به معلمان سراسر کشور، توانمندسازی معلمان، آماده کردن آنها برای ورود هوش مصنوعی به کلاس درس، انتقال آموزش از معلم به دانش‌آموز و ایجاد سرمایه انسانی برای اقتصاد دیجیتال را از اهداف اصلی این طرح دانست و گفت: «هدف ما این است که یک ظرفیت انسانی گسترده برای ورود مسئولانه و موثر هوش مصنوعی به نظام آموزش کشور داشته باشیم.»

بهرامی درباره شاخص ارزیابی موفقیت این دوره نیز توضیح داد: «موفقیت این طرح را با تعداد گواهی‌هایی که معلمان پس از شرکت در دوره دریافت می‌کنند نمی‌سنجیم، بلکه شاخص ما این است که چه تعداد از معلمان پس از آموزش می‌توانند از هوش مصنوعی در طراحی درس، تولید محتوای آموزشی، ارزیابی یادگیری و حل مسائل واقعی کلاس استفاده کنند. به دنبال این هستیم که در کنار کمیت، کیفیت آموزش و میزان استفاده و کاربردی شدن این حوزه را هم داشته باشیم.»

هوش مصنوعی جایگزین معلم نمی‌شود

عمادالدین فاطمی‌زاده، رئیس دبیرخانه ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی، نیز با تاکید بر تغییر نقش معلم در عصر هوش مصنوعی گفت: «معلمان در این شیوه صرفا انتقال‌دهنده مطالب کتاب‌های علمی نیستند، بلکه راهنما، تقویت‌کننده و تسهیل‌گر یادگیری هستند و نقش اصلی را در استفاده از هوش مصنوعی ایفا می‌کنند.»

فاطمی‌زاده با اشاره به برنامه‌های معاونت علمی و ستاد توسعه فناوری و کاربرد هوش مصنوعی برای نفوذ این فناوری در نظام آموزشی کشور گفت: «یک زنجیره از نفوذ فناوری هوش مصنوعی در آموزش عالی و آموزش در سطوح متوسطه و ابتدایی را دنبال کرده‌ایم. در سطح آموزش دانش‌آموزان، برنامه‌هایی برای آموزش تکمیلی در نظر گرفته شده و در سطح آموزش عالی نیز برای حمایت از کاربرد هوش مصنوعی در حوزه‌های مختلف علوم انسانی، علوم پایه و سایر حوزه‌های دانشگاهی برنامه‌هایی داشته‌ایم.»

او درباره نگرانی‌ها از جایگزینی معلم با هوش مصنوعی نیز گفت: «معلم صرفا انتقال‌دهنده مطالب کتاب درسی نیست. ما برای تربیت، ارتباط انسانی، حمایت عاطفی، الگوسازی اخلاقی و راهنمایی به معلم انسانی نیاز داریم.»

فاطمی‌زاده اضافه کرد: «هوش مصنوعی قرار است در آموزش یک ابزار کمک‌آموزشی عمل کند. از زمانی که اولین مدرسه شکل گرفته تا امروز، ابزارهای متنوعی به آموزش اضافه شده‌اند و هوش مصنوعی نیز یک ابزار کمک‌آموزشی جدید است. مسئولیت جمعی ما این است که بتوانیم معلمان را به‌گونه‌ای آماده کنیم که از فناوری هراس نداشته باشند و در عین حال بدون تفکر نیز از فناوری استفاده نکنند، بلکه با دانش، آگاهی و مسئولیت‌پذیری، فناوری را در خدمت آموزش و تربیت قرار دهند.»

برگزاری دوره در ۳۲ ساعت و هشت هفته

وحید ضرغامی، دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان مواد و ساخت پیشرفته معاونت علمی ریاست جمهوری، درباره جزئیات دوره آموزش هوش مصنوعی به معلمان گفت: «نزدیک به یک سال است که طراحی این دوره ۳۲ ساعته آغاز شده است. دانشگاه صنعتی شریف مسئولیت اجرای این دوره را پذیرفته و قصد داریم معلمان را مقداری عمیق‌تر با این موضوع مواجه کنیم تا علاوه بر آشنایی با ابزارهای هوش مصنوعی، با لایه‌های عمیق‌تر این فناوری نیز آشنا شوند.»

ضرغامی ادامه داد: «تلاش کرده‌ایم سواد هوش مصنوعی را به معلمان منتقل کنیم و درباره اینکه پشت این فناوری چه می‌گذرد، صحبت کنیم. مباحثی مانند یادگیری ماشین و مدل‌های زبانی بزرگ در این دوره مطرح می‌شود تا معلمان علاوه بر استفاده از هوش مصنوعی به عنوان ابزار، با فناوری و سازوکارهای آن نیز آشنا شوند.»

ضرغامی درباره ساختار آموزشی این دوره گفت: «محتوای دوره در طول هشت هفته ارائه می‌شود و آن را به قطعات محتوایی ویدیویی کوچک‌تر تقسیم کرده‌ایم. در هر هفته حدود ۱۲ قطعه محتوای ویدیویی ارائه می‌شود و میان این محتواها نیز تمرین و سؤال‌هایی در نظر گرفته شده تا انتقال به سرفصل بعدی انجام شود.»

او درباره زیرساخت فنی دوره نیز توضیح داد: «پلتفرمی که برای این دوره در نظر گرفته شده، در دانشگاه صنعتی شریف آماده شده و با این هدف شکل گرفته که تعداد زیادی کاربر بتوانند به صورت همزمان از محتوا استفاده کنند. ابزارهای مختلفی از چت‌بات و پرامپت گرفته تا برنامه‌نویسی در این پلتفرم دیده شده است. همچنین امکان استفاده با موبایل نیز فراهم شده تا معلمان تا حد امکان برای استفاده از دوره به کامپیوتر نیاز نداشته باشند.»

ضرغامی درباره زمان‌بندی ثبت‌نام و آغاز دوره گفت: «ثبت‌نام از یکم تا دهم مهرماه انجام می‌شود و به صورت موازی در بخش آموزش ضمن خدمت معلمان در سایت وزارت آموزش و پرورش و همچنین سایت دانشگاه صنعتی شریف به نشانی AIs.sharif.ir امکان‌پذیر خواهد بود. دوره از ۱۶ مهرماه آغاز می‌شود و به مدت هشت هفته ادامه خواهد داشت.»

آموزش برای تمام معلمان کشور

به گفته محمد آذرکیش، معاون وزیر آموزش و پرورش، شرکت در این دوره برای تمام معلمان کشور امکان‌پذیر خواهد بود. برخی از سرفصل‌های این دوره نیز به گفته او شامل مفاهیم پایه هوش مصنوعی، تحلیل داده، تولید محتوای آموزشی، اخلاق و حریم خصوصی در هوش مصنوعی است.

آذرکیش با تاکید بر ضرورت استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در نظام آموزشی گفت: «پرسش امروز این نیست که آیا آموزش و پرورش باید با هوش مصنوعی مواجه شود یا نه، بلکه پرسش اصلی این است که چگونه باید هوش مصنوعی را هوشمندانه، مسئولانه و در خدمت کیفیت آموزش به کار بگیریم.»

او ادامه داد: «هیچ فناوری جایگزین نقش تربیتی، الهام‌بخش و هویت‌ساز معلم نخواهد شد. در اسناد و کنفرانس‌های بین‌المللی نیز همچنان از معلم به عنوان معمار آینده یاد می‌شود. هوش مصنوعی ابزاری است که معلم به آن معنا می‌دهد و ما به دنبال جایگزین کردن معلم با هوش مصنوعی نیستیم. این آموزش‌ها قرار است معلمان ما را توانمندتر کنند.»

معاون وزیر آموزش و پرورش اضافه کرد: «معلم همچنان محور اصلی فرایند تربیت و یادگیری است. فناوری می‌تواند به معلم در طراحی درس، تولید و انتقال محتوا، طراحی فعالیت‌های یادگیری، تحلیل عملکرد دانش‌آموزان و شخصی‌سازی آموزش کمک کند، اما مسئولیت تربیت، هدایت، قضاوت حرفه‌ای، ارتباط انسانی و شناخت عمیق دانش‌آموز همچنان بر عهده معلم کلاس درس است.»

آذرکیش با اشاره به همکاری آموزش و پرورش با معاونت علمی و دانشگاه صنعتی شریف گفت: «در یک اقدام همزمان و در راستای استمرار این توانمندسازی، امسال با همکاری دانشکده کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، این برنامه‌ها استمرار پیدا خواهد کرد.»

استفاده از فناوری برای کاهش شکاف آموزشی

معاون وزیر آموزش و پرورش یکی از اهداف استفاده از فناوری در نظام آموزشی را کاهش فاصله میان مناطق برخوردار و کمتر برخوردار عنوان کرد و گفت: «فناوری‌ها نباید باعث ایجاد شکاف میان آموزش‌ها شوند، بلکه باید به کاهش این فاصله کمک کنند. اگر به درستی از فناوری‌های نوظهور و هوشمندانه استفاده نکنیم، قطعا در تحقق عدالت آموزشی با اختلال مواجه خواهیم شد.»

او همکاری میان آموزش و پرورش، معاونت علمی و دانشگاه صنعتی شریف را زمینه‌ای برای ایجاد یک مسیر پایدار میان بخش‌های مختلف اکوسیستم فناوری دانست و گفت: «به دنبال ایجاد یک مسیر پایدار برای پیوند میان مدرسه، دانشگاه و زیست‌بوم فناوری هستیم و این مسیر برای ما اهمیت ویژه‌ای دارد.»

گسترش آموزش هوش مصنوعی به معلمان مدارس غیردولتی

احمد محمودزاده، رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی وزارت آموزش و پرورش، نیز با اشاره به ظرفیت فناوری‌های جدید برای کاهش شکاف آموزشی گفت: «فناوری‌های جدید و استفاده از هوش مصنوعی در سال‌های گذشته کمک کرده‌اند کیفیت آموزش از تهران به استان‌های دیگر منتقل شود. باید از ظرفیت فناوری‌های جدید برای کاهش شکاف و تحقق عدالت آموزشی بیشترین استفاده را داشته باشیم.»

او با اشاره به تجربه اجرای طرح‌های آموزشی در مدارس غیردولتی ادامه داد: «ما در حوزه مدارس غیردولتی و در قالب طرح ایران دیجیتال و طرح مهارت‌های عمومی، تا حدودی این مسیر را پیش برده‌ایم. با توجه به هماهنگی‌هایی که در معاونت آموزش متوسطه شکل گرفته، قرار است پروژه‌ای را که سال گذشته در مدارس دولتی آغاز کردیم، در مدارس غیردولتی نیز دنبال کنیم.»

آموزش ۲۱۰ هزار معلم مدارس غیردولتی

محمودزاده درباره جامعه هدف این برنامه گفت: «پیش‌بینی ما این است که حدود ۲۱۰ هزار نفر از معلمان مدارس غیردولتی آموزش‌های اولیه را دریافت کنند. این تعداد شامل همه معلمان، چه نیروهای آزاد و چه نیروهایی است که با همکاری آموزش و پرورش در قالب معلم معین، اضافه‌تدریس و حق‌التدریس در مدارس غیردولتی فعالیت می‌کنند.»

او با اشاره به تجربه آموزش معلمان در این حوزه افزود: «در سال گذشته آموزش‌های ۳۲ ساعته را به صورت آنلاین، آفلاین و در قالب کارگاه برگزار کردیم و معلمان این آموزش‌ها را دریافت کردند. همچنین از میان همین معلمان، حدود ۵۰۰ نفر را به عنوان منتور و مدرس تربیت کرده‌ایم تا در ادامه این مسیر از ظرفیت آنها استفاده شود.»

قطب‌بندی کشور برای آموزش هوش مصنوعی

رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی وزارت آموزش و پرورش درباره نحوه اجرای برنامه آموزش هوش مصنوعی نیز گفت: «در حوزه هوش مصنوعی، کشور را به پنج قطب تقسیم کرده‌ایم که تهران، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی و فارس محور این قطب‌ها هستند. در این چارچوب، توانمندسازی معلمان مدارس غیردولتی با توجه به قطب‌بندی انجام می‌شود و همزمان توانمندسازی دانش‌آموزان نیز دنبال خواهد شد.»

محمودزاده این برنامه را حرکتی مستمر برای آموزش و پرورش دانست و گفت: «این حرکت را یک برنامه مستمر برای عناصر آموزشی می‌دانیم. بخشی از برنامه‌های ما در برنامه درسی و کتاب‌های درسی حضور دارد و بخش دیگری نیز به کاربردی کردن آموزش و استفاده از هوش مصنوعی اختصاص خواهد داشت. از امسال این برنامه در مدارس دولتی و غیردولتی به صورت همزمان دنبال خواهد شد.»