استودیوی جنگ‌زده؛ روایت پایبند از انتشار یک بازی ایرانی

به گزارش پیوست، تجربه استودیو پایبند نشان‌دهنده وضعیت پیچیده توسعه‌دهندگان مستقل بازی در ایران است. بازی‌سازانی که برای حضور در بازارهای بین‌المللی، همزمان با محدودیت‌های داخلی اینترنت و تحریم‌های خارجی روبه‌رو هستند؛ شرایطی که گاهی فرایند تولید و انتشار یک محصول سرگرمی را به مدیریت بحران تبدیل می‌کند و استودیوها را برای ادامه فعالیت به ثبت شرکت در کشورهای واسطه سوق می‌دهد.

انتشار بازی در هتل به دلیل قطعی اینترنت

روند توسعه و عرضه Restore Your Island با جنگ و قطعی اینترنت در ایران همزمان شد. آرش نگهبان، مدیر استودیو بازی پایبند در گفت‌وگو با پیوست با اشاره به شرایط زمان عرضه می‌گوید: «این آماری که مرور می‌کنیم، آمار یک استودیوی جنگ‌زده است.»

او در زمان عرضه بازی به دلیل شرایط جنگی مجبور شد با سفری زمینی و چندروزه خود را به ترکیه برساند تا بازی را منتشر کند. در این مدت اعضای تیم در ایران به اینترنت دسترسی نداشتند و تلاش ۴۰۰ میلیون تومانی استودیو برای خرید VPN نیز بی‌نتیجه ماند. نگهبان می‌گوید: بازی در یک اتاق هتل منتشر شد و او حتی امکان ارتباط با اعضای تیمش برای اعلام خبر موفقیت بازی را نداشت.

مدیر استودیو پایبند با مقایسه این وضعیت با بازی‌سازان اوکراینی می‌گوید: آنها با وجود شرایط جنگی همچنان به اینترنت دسترسی دارند و از همدردی جهانی نیز برخوردارند. در مقابل، توسعه‌دهندگان ایرانی هنگام قطعی اینترنت، علاوه بر محدودیت‌های داخلی با خطر مسدود شدن حساب‌ها و تحریم‌های خارجی روبه‌رو هستند و در مواردی ناچارند هویت ایرانی خود را نیز پنهان کنند.

از جینیس اسلکرز تا تمرکز بر سرگرمی

مسیر حرفه‌ای این تیم پیش از تاسیس استودیو پایبند، با ساخت بازی What Happened در قالب تیم جینیس اسلکرز آغاز شد. آن تجربه به دلیل همکاری ناموفق با ناشر و از دست رفتن یک پروژه چندساله، به تجربه‌ای پرهزینه برای تیم تبدیل شد. همین اتفاق مدیران استودیو را مجاب کرد در پروژه‌های بعدی سراغ انتشار مستقل بروند و مسئولیت انتشار بازی را نیز خودشان بر عهده بگیرند.

پس از دوره‌ای مهاجرت در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ و بازگشت به ایران، استودیو پایبند با ثبت شرکتی در عمان فعالیت رسمی بین‌المللی خود را آغاز کرد. این تصمیم با کمک فردی مورد اعتماد در عمان عملی شد و تاکنون مسیر فعالیت بین‌المللی استودیو را باز نگه داشته است.

Restore Your Island نتیجه تغییر نگاه این تیم به طراحی بازی بود. نگهبان می‌گوید بازی‌سازان ایرانی در گذشته بیشتر بر سبک بصری خاص یا داستان‌های پیچیده تمرکز می‌کردند و گاهی از عنصر اصلی سرگرمی غافل می‌شدند. Restore Your Island با تمرکز بر سرگرمی و مکانیک اکتشاف ساخته شد. بازیکنان در این بازی آرامش‌بخش یا به‌اصطلاح Cozy، وظیفه پاکسازی یک جزیره را بر عهده دارند و برای تقویت ارتباط عاطفی و کاهش حس تنهایی، امکان انتخاب و شخصی‌سازی نژاد و نام سگ نیز در بازی در نظر گرفته شده است.

این بازی در آوریل ۲۰۲۶ عرضه شد، در چهار روز نخست ۲۰ هزار نسخه فروخت و تاکنون فروش آن از صد هزار نسخه عبور کرده است.

بازتاب جهانی و نمایش اثر جدید در توکیو گیم‌شو

پخش تریلر عرضه بازی استودیو پایبند در IGN به عنوان یکی از رسانه‌های شناخته شده حوزه بازی با واکنش‌های مثبتی در داخل ایران روبه‌رو شد. با این حال، نگهبان این اتفاق را بخشی معمول از بازار بین‌المللی بازی می‌داند و معتقد است اهمیت ویژه‌ای که در ایران به چنین اتفاقاتی داده می‌شود، نتیجه فضای بسته و محدودیت‌های ناشی از تحریم است.

به گفته او، رسانه‌ها بیشتر به محصول اعتبار می‌دهند، در حالی که بخش قابل‌توجهی از اضافه‌شدن بازی‌ها به فهرست علاقه‌مندی‌ها و در نهایت خرید آنها، از طریق اینفلوئنسرها و شبکه‌های اجتماعی اتفاق می‌افتد. نگهبان می‌گوید: «وقتی تریلر ما در IGN پخش شد، من حتی خبر نداشتم. علاوه بر این رسانه، در رسانه‌های معتبر جهانی دیگری نیز بازتاب داشتیم.»

با وجود این موفقیت‌ها، پنهان نگه داشتن هویت ایرانی همچنان یکی از الزامات ادامه فعالیت است. اعضای استودیو پایبند قرار است از ۱۶ تا ۲۱ سپتامبر برای نمایش بازی جدیدشان در توکیو گیم‌شو ژاپن شرکت کنند.

فرار با قاشق و آینده استودیو

استودیو پایبند در حال حاضر ۲۰ عضو دارد که در قالب دو تیم مستقل روی پروژه‌های مجزا کار می‌کنند. تیم دوم حدود هشت ماه پس از آغاز ساخت بازی اول، پیش‌تولید بازی جدیدی با نام Escape by Spoon را آغاز کرد. این بازی در سبک کمدی سیاه و در فضای زندانی در دهه ۱۹۳۰ روایت می‌شود. نگهبان پیش‌بینی می‌کند این سبک بصری در سال‌های آینده بیشتر رواج پیدا کند و انتظار دارد عنوان جدید موفقیت بیشتری نسبت به پروژه قبلی کسب کند.

برنامه بلندمدت استودیو پایبند برای چهار سال آینده تدوین شده است، هرچند شرایط پیش‌بینی‌ناپذیر ایران اجرای دقیق آن را با ابهام روبه‌رو می‌کند. این استودیو قصد دارد هر سال یک بازی منتشر کند و فعلاً نیازی به همکاری مستقیم با شرکت‌های بزرگ خارجی نمی‌بیند.

تیم سازنده همچنین برنامه‌ای برای عرضه بازی‌های خود روی پلتفرم‌های داخلی ندارد و ترجیح می‌دهد تمرکز خود را بر بازار استیم حفظ کند. با این حال، فروش بازی به کاربران ایرانی از طریق کلید فعال‌سازی (CD Key) را یکی از راه‌های دسترسی به بازار داخل می‌داند.

نگهبان فعالیت در چنین اکوسیستمی را پرریسک می‌داند و به علاقه‌مندان ورود به این حوزه هشدار می‌دهد که بازی‌سازی در ایران هزینه و زمان زیادی می‌طلبد. به گفته او، یک بازی‌ساز مستقل باید از بخش‌های مختلف این کسب‌وکار سر در بیاورد و مهارت ارائه و عرضه محصول را نیز بیاموزد. او در نهایت می‌گوید: «ساخت بازی مستقل در ایران به معنای تقابل مستمر با بحران‌هاست.»