تورم، ارزش فروش بازار کالاهای زود مصرف را ۵۲ درصد افزایش داد

به گزارش پیوست شرکت پژوهش بازار رسانه امروز (emrc) با بررسی بازار خرده‌فروشی در ماه‌های گذشته، گزارشی از تغییر رفتار بازار ایران در دو بحران دی ماه و جنگ رمضان منتشر کرده است. طبق گفته کامیار امامی مدیر عامل این شرکت تحلیل بر پایه داده‌های پنل خرده‌فروشی کالاهای تندمصرف (FMCG) در ایران انجام شده و داده‌های این گزارش  شامل حدود ۷۵هزار فروشگاه خرده‌فروشی در شهرهای مهم ایران است.

در این گزارش بازار خرده‌فروشی در سه بازه زمانی شامل پیش از بحران (آبان و آذر ۱۴۰۴)، اتفاقات دی‌ماه (دی و بهمن ۱۴۰۴) و دوره جنگ (اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵) مورد بررسی قرار گرفته‌ است.

کامیار امامی در این نشست تاکید کرد: در دوران بحران، عامل رشد بازار «تورم» بوده است، نه «رشد مصرف». فروش حجمی کل بازار طی سه دوره تقریباً بدون تغییر دو دهم درصد باقی مانده، اما فروش ریالی ۵۲ درصد افزایش یافته است که این الگو حاکی از آن است که خانوارها سطح مصرف خود را تا حد امکان حفظ کرده‌اند، اما هزینه بیشتری پرداخت کرده‌اند.

او ادامه داد: تمام صنایع در دوره دی و بهمن نسبت به آبان و آذر افت فروش حجمی را تجربه کردند، اما در دوره اسفند و فروردین نسبت به دی و بهمن، اغلب صنایع رشد فروش حجمی مثبت داشتند. این رفتار نشان می‌دهد بازار پس از شوک اولیه توانسته بخشی از تقاضای ازدست‌رفته را بازیابی کند. بنابراین اثر بحران بیشتر به صورت یک وقفه کوتاه‌مدت در خرید دیده می‌شود تا یک رکود پایدار.

او ادامه داد: در دوره اسفند و فروردین نسبت به آبان و آذر سهم فروش ریالی مواد غذایی افزایش یافته است. در مقابل، سهم فروش ریالی نوشیدنی‌ها و لبنیات کاهش داشته است. این تغییر نشان می‌دهد احتمالاً خانوارها در شرایط بحران هزینه بیشتری را به کالاهای ضروری‌تر اختصاص داده‌اند و سهم فروش ریالی برخی کالاهای قابل‌تعویق کاهش یافته است.

طبق گفته امامی جنگ موجب تشدید تورم و انتقال سریع‌تر افزایش هزینه‌ها به مصرف‌کننده شده و دوره اسفند و فروردین نقطه اوج فشار قیمتی بازار بوده است. بیشترین رشد قیمت هر واحد طی سه دوره مربوط به مواد غذایی است و محصولات این صنعت بیشترین فشار تورمی را تحمل کرده‌اند. رشد قیمت تقریباً در تمام صنایع در دوره اسفند و فروردین شتاب گرفته است. رشد قیمت مواد غذایی سریع‌تر از سایر صنایع بوده است. بر اساس بررسی‌های emrc، شدت اثر بحران بر صنایع مختلف متفاوت بوده و همه بازارها به یک اندازه تحت فشار قرار نگرفته‌اند. بیشترین تورم در طی سه دوره مربوط به مواد غذایی بوده است.

اثر محدود کالابرگ

در ادامه گزارش به موضوع کالابرگ پرداخته شد و به گفته امامی بیش از نیمی از فروشگاه‌ها اعلام کرده‌اند با کمبود کالا مواجه نبوده‌اند و چالش اصلی‌شان بی‌ثباتی قیمت‌ها بوده است، نه اختلال  در تأمین کالا. همچنین بیش از نیمی از فروشگاه‌ها اعلام کرده‌اند کالابرگ در فروشگاه آنها ارائه نمی‌شود و در میان فروشگاه‌های مشمول نیز اثر مثبت عمدتا در سطح کم تا متوسط ارزیابی شده است.

در ادامه این گزارش آمده است : تخم‌مرغ و روغن جایگاه اول و دوم خود را در فروش حجمی و ریالی حفظ کرده‌اند، اما ثبات سهم به معنای عدم تأثیرپذیری مصرف از فشار اقتصادی نیست. روغن یکی از واضح‌ترین نمونه‌های فشار تورمی بر مصرف‌کننده است. افزایش شدید قیمت با وجود افت حجم فروش، رشد فروش ریالی این کالا را حفظ کرده است.
ساختار بازار لبنیات در برابر بحران‌ها مقاوم بوده است.  رتبه محصولات در سهم فروش حجمی و ریالی طی سه دوره تغییر محسوسی نداشته، هرچند اندازه بازار و عملکرد هر یک از محصولات نوسان داشته است.
محصولات سلولزی بر خلاف روند کلی بازار، در دوره اسفند و فروردین رشد فروش حجمی نداشته است که می‌تواند ناشی از محدودیت عرضه و وابستگی به مواد اولیه وارداتی باشد. پوشک کودک به عنوان ستون اصلی بازار سلولزی در هر سه دوره، هم از نظر فروش حجمی و هم فروش ریالی، جایگاه نخست خود را حفظ کرده است. آب در دوره اسفند و فروردین بیشترین رشد فروش حجمی را داشته است. ضروری بودن محصول و امکان ذخیره‌سازی می‌تواند بخشی از این رشد را توضیح دهد. نوشابه نیز به عنوان ستون اصلی بازار نوشیدنی، در هر سه دوره، رهبری خود را هم در فروش حجمی و هم در فروش ریالی حفظ کرده است.