بازار کابل‌های ارزان، تهدیدی برای گوشی‌های گران

تعمیرکاران حرفه‌ای موبایل می‌گویند در ماه‌های اخیر تعداد گوشی‌هایی که بدون هیچ نشانه ظاهری از خرابی، دیگر روشن نمی‌شوند یا شارژ نمی‌شوند، افزایش یافته است. برخلاف گذشته که شکستگی نمایشگر یا نفوذ آب مهم‌ترین دلایل مراجعه کاربران بود، حالا یک کابل یا شارژر نامناسب هم می‌تواند مادربرد گوشی را از کار بیندازد.

جسا جونز (Jessa Jones)، مدیر مرکز تعمیرات تخصصی iPad Rehab Microsoldering که بیش از ۱۴ سال در زمینه تعمیرات برد فعالیت می‌کند، می‌گوید: در ماه‌های اخیر تعداد زیادی آیفون ۱۵ و ۱۶ را دیده که ظاهری کاملاً سالم دارند؛ نه صفحه‌شان شکسته و نه اثری از سوختگی روی آنها دیده می‌شود، اما گوشی روشن نمی‌شود و حتی شارژ هم نمی‌گیرد. به گفته او، در بسیاری از این موارد تنها وجه مشترک، استفاده از کابل‌هایی بوده که کاربران آنها را با قیمت بسیار پایین از فروشگاه‌های آنلاین، پمپ‌بنزین‌ها یا همراه یک وسیله الکترونیکی ارزان دریافت کرده‌اند.

USB-C فقط یک کابل نیست

یکی از مهم‌ترین سوبرداشت‌ها درباره USB-C این است که بسیاری تصور می‌کنند همه کابل‌ها یکسان هستند. در حالی که ظاهر همه آنها مشابه است، اما ساختار داخلی آنها می‌تواند تفاوت‌های زیادی داشته باشد.

یک کابل استاندارد فقط چند رشته سیم برای انتقال برق ندارد؛ داخل آن مدارها و سیم‌های ارتباطی قرار گرفته که با سیستم مدیریت باتری (Battery Management System) گوشی ارتباط برقرار می‌کنند. این سیستم دائماً دمای باتری، میزان ولتاژ، شدت جریان و احتمال اتصال کوتاه را کنترل می‌کند و اگر مشکلی رخ دهد، فرآیند شارژ را متوقف می‌کند.

مایکل پکت (Michael Pecht)، استاد مهندسی مکانیک دانشگاه مریلند، هشدار می‌دهد اگر این ارتباط میان کابل، شارژر و گوشی به دلیل کیفیت پایین تجهیزات مختل شود، ممکن است ولتاژ یا جریان نامناسب وارد دستگاه شود؛ اتفاقی که می‌تواند به سوختن مادربرد، خرابی نمایشگر لمسی و حتی آتش‌سوزی منجر شود.

همه کابل‌ها برای همه دستگاه‌ها ساخته نشده‌اند

کارشناسان می‌گویند یکی دیگر از اشتباهات رایج، استفاده از هر کابل USB-C برای هر دستگاهی است.

امروزه کابل‌ها برای توان‌های مختلف طراحی می‌شوند. بسیاری از کابل‌های معمولی حداکثر از شارژ ۶۰ وات پشتیبانی می‌کنند، در حالی که لپ‌تاپ‌ها، تبلت‌ها یا برخی گوشی‌های پرچمدار به کابل‌های ۱۰۰ وات یا حتی ۲۴۰ وات نیاز دارند. استفاده از کابلی که مشخصات مناسبی ندارد، علاوه بر کاهش سرعت شارژ، می‌تواند باعث افزایش حرارت و آسیب به مدارهای داخلی شود.

طول کابل هم اهمیت دارد. کن شیریف (Ken Shirriff)، مهندس سابق گوگل، می‌گوید هرچه کابل بلندتر باشد باید ضخامت بیشتری داشته باشد تا افت ولتاژ جبران شود. به همین دلیل کابل بلند و باکیفیت معمولاً قیمت بیشتری دارد و اگر کابلی بسیار ارزان و در عین حال بلند باشد، باید نسبت به کیفیت آن تردید کرد.

مشکل فقط کابل نیست؛ شارژر هم می‌تواند خطرناک باشد

بخش دیگری از این زنجیره، آداپتور یا همان شارژر دیواری است؛ قطعه‌ای که برق ۲۲۰ ولت را به ولتاژ مناسب برای گوشی تبدیل می‌کند.

بانی هوانگ (Bunnie Huang)، پژوهشگر سخت‌افزار و مهندس برق، می‌گوید شارژرهای ارزان معمولاً مدارهای حفاظتی لازم برای کنترل نوسانات برق را ندارند. در چنین شرایطی ممکن است شارژر به جای ارسال ولتاژ پنج ولت، ولتاژ بسیار بالاتری را وارد دستگاه کند و مدارهای حساس گوشی را از بین ببرد.

او توصیه می‌کند کاربران هنگام خرید شارژر به وزن آن نیز توجه کنند. به گفته هوانگ، یک شارژر باکیفیت معمولاً به دلیل استفاده از قطعات فلزی و سیستم دفع حرارت، وزن بیشتری نسبت به نمونه‌های بی‌کیفیت دارد. همچنین استفاده از شارژرهایی با توان بالاتر از نیاز دستگاه، در صورتی که استاندارد باشند، مشکلی ایجاد نمی‌کند، زیرا گوشی تنها به اندازه نیاز خود انرژی دریافت می‌کند.

آیا فقط باید از شارژر اپل استفاده کرد؟ پاسخ کوتاه، خیر است.

اپل نیز در راهنمای رسمی خود تأکید کرده که استفاده از کابل یا شارژر غیر اپلی مشکلی ندارد، به شرط آنکه با استاندارد USB-C مطابقت داشته باشد. کارشناسان توصیه می‌کنند هنگام خرید به وجود نشان Certified USB روی بسته‌بندی توجه شود. این گواهی توسط انجمن USB-IF صادر می‌شود و محصولاتی که آن را دریافت می‌کنند، صدها آزمون ایمنی و عملکرد را پشت سر گذاشته‌اند.

البته متخصصان هشدار می‌دهند که برخی فروشندگان لوگوی USB را بدون داشتن گواهی واقعی روی محصولات خود چاپ می‌کنند؛ بنابراین خرید از برندهای معتبر و فروشگاه‌های قابل اعتماد همچنان مطمئن‌ترین راه است.

صرفه‌جویی که می‌تواند چند میلیون تومان هزینه داشته باشد

بازار امروز پر از کابل‌هایی است که از نظر ظاهری تفاوت چندانی با نمونه‌های اصلی ندارند، اما تفاوت واقعی در کیفیت قطعات داخلی آنهاست؛ تفاوتی که تا زمان بروز مشکل دیده نمی‌شود.

شاید پرداخت ۱۵ یا ۲۰ دلار برای یک کابل استاندارد یا خرید یک شارژر باکیفیت در نگاه اول گران به نظر برسد، اما وقتی هزینه تعویض مادربرد یا تعمیر یک گوشی پرچمدار به چند ده میلیون تومان می‌رسد، این اختلاف قیمت ناچیز است.

فراگیر شدن USB-C استفاده از شارژرهای مشترک را آسان‌تر کرده، اما این استاندارد تنها زمانی ایمن است که تمام اجزای زنجیره شارژ، از کابل و شارژر گرفته تا خود دستگاه، مطابق استانداردهای فنی ساخته شده باشند. در غیر این صورت، همان کابلی که قرار است باتری گوشی را پر کند، ممکن است عمر آن را به پایان برساند.