فیلترینگ بعد از جنگ؛ بازگشت اینترنت یا بازگشت به نقطه اول؟

بازگشت اینترنت شبیه بازگشت به نقطه صفر مرزی است؛ آنچه امروز محل مناقشه است نه اتصال دوباره شبکه بلکه آینده سیاستی است که طی سال‌های اخیر از یک ابزار موقت به جزئی از ساختار حکمرانی فضای مجازی تبدیل شده است. در چنین فضایی، پرسش اصلی این است که آیا بازگشایی اخیر آغاز تغییر مسیر است یا صرفاً بازگشت به وضعیتی که محدودیت همچنان قاعده اصلی آن باقی می‌ماند؟ پس از حدود ۹۰ روز محدودیت گسترده اینترنت بین‌الملل، روند بازگشایی شبکه آغاز شده است. دولت این تصمیم را بازگرداندن حق مردم می‌داند و از نخستین گام در مسیر دسترسی آزادتر سخن می‌گوید. اما درحالی‌که بخشی از اینترنت جهانی دوباره در دسترس قرار گرفته، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا بازگشت اینترنت به‌معنای بازگشت اینترنت آزاد است؟ و آیا دولتی که کار خود را با وعده رفع فیلترینگ آغاز کرد، اکنون می‌تواند از مرحله بازگشایی اینترنت به مرحله رفع محدودیت‌های ساختاری عبور کند؟ حدود سه ماه بعد از اعمال گسترده‌ترین محدودیت‌های اینترنتی، دسترسی به بخشی از خدمات و زیرساخت‌های اینترنت بین‌الملل بار دیگر برقرار شده است. با‌این‌حال آنچه امروز در مرکز توجه قرار دارد تنها بازگشت چند سرویس یا اتصال دوباره شبکه‌های ارتباطی نیست؛ بلکه آینده محدودیت‌هایی است که طی سال‌های اخیر به بخشی از سیاست‌گذاری فضای مجازی کشور تبدیل شده‌اند. پرسش اینجاست که آیا محدودیت‌هایی که با استناد به شرایط ویژه اعمال شدند، با پایان آن شرایط نیز کنار گذاشته خواهند شد یا جزو وضعیت دائمی اینترنت کشور باقی می‌مانند؟ در هفته‌های اخیر نشانه‌هایی از کاهش محدودیت‌ها دیده شده است. تعدادی از سرویس‌های بین‌المللی دوباره در دسترس قرار گرفته‌اند و دسترسی شبکه‌های ارتباطی به وضعیت پیش از محدودیت‌ها نزدیک‌تر شده است. اما مساله اصلی فعالان اقتصاد دیجیتال دیگر بازگشت چند سرویس مشخص نیست. موضوع، آینده سیاستی است که سال‌هاست تقریباً همه درباره هزینه‌های آن صحبت می‌کنند اما همچنان پابرجاست. در سال‌های اخیر...