در فیناپ ۲۳ مطرح شد: مردم در بحران کمتر خرج نمی‌کنند؛ فقط نوع دیگری خرج می‌کنند

به گزارش پیوست،حامد قنادپور مدیرعامل تارا در فیناپ ۲۳ با ارائه‌ای با عنوان «فراتر از تراکنش‌ها؛ روایت تغییر نیازها و انتخاب‌های مردم در روزهای ناپایدار» به بررسی تغییر رفتار مصرف‌کنندگان و تجربه کسب‌وکارها در دوره‌های بحران پرداخت.

او با اشاره به اینکه در شرایط نااطمینانی، افراد بیش از آنکه به دنبال حداکثرسازی مطلوبیت باشند، به دنبال کاهش ریسک ادراک‌شده هستند، گفت: همه انتظار داشتیم مصرف کاهش پیدا کند اما داده‌ها خلاف این تصور را نشان داد. در دوره بحران تعداد کاربران فعال تارا ۷ درصد افزایش یافت و میانگین خرید هر کاربر نیز حدود ۳۰ درصد رشد کرد. همچنین مبلغ کل خریدها در این دوره ۴۰ درصد افزایش پیدا کرد. پس از عبور از بحران نیز رفتار مصرفی به سطح پیشین بازنگشت؛ به‌طوری‌که مبلغ کل خریدها ۶۰ درصد بالاتر از قبل باقی ماند و تعداد کاربران فعال نیز ۲۲ درصد بیشتر از دوره پیش از بحران ثبت شد.

قنادپور با اشاره به تغییر نگرش کاربران نسبت به اعتبار گفت: در دوره بحران، حفظ نقدینگی به یک اولویت تبدیل می‌شود. نقدینگی فقط پول نیست؛ احساس امنیت و اختیار است. مردم لزوماً به این دلیل از اعتبار استفاده نمی‌کنند که پول ندارند، بلکه می‌خواهند نقدینگی خود را حفظ کنند.

بر اساس داده‌های ارائه‌شده توسط قنادپور، سهم خرید اعتباری از کل خریدها پیش از بحران ۸۹ درصد بود که در زمان بحران به ۹۴ درصد رسید و پس از بحران نیز در سطح ۹۰ درصد باقی ماند. او افزود که در لحظه آغاز بحران(جنگ رمضان)، سهم خرید اعتباری ۵.۵ درصد جهش کرد و حتی پس از پایان شرایط بحرانی نیز ۱.۳ درصد بالاتر از سطح پیشین باقی ماند.

مدیرعامل تارا همچنین به تغییر ترکیب سبد خرید کاربران اشاره کرد و گفت: زندگی در بحران متوقف نمی‌شود اما اولویت‌ها تغییر می‌کنند. در اوج بحران سهم  نسبت کالاهای ضروری به کل مصرف که پیش از بحران به‌طور میانگین ۸۲ درصد بود، در روزهای اوج اضطراب به ۸۷ درصد رسید.

او در تشریح تغییرات سبد خرید افزود که در این دوره، خرید کالاهای سوپرمارکتی ۴۵ درصد، گروه خانه و آشپزخانه ۵۶ درصد و آجیل و شیرینی ۱۱۵ درصد رشد داشته است.

قنادپور همچنین از تغییر جغرافیای مصرف اعتبار در روزهای بحران خبر داد و گفت سهم مصرف اعتبار در تهران کاهش یافت، در حالی که استان‌های مازندران و گیلان با افزایش سهم مواجه شدند.

او با تأکید بر نقش داده‌های رفتاری در پیش‌بینی تحولات اقتصادی گفت: «رفتار مصرف‌کنندگان معمولاً پیش از شاخص‌های کلان اقتصادی تغییر می‌کند و ما در فین‌تک این تغییرات را زودتر می‌بینیم. فین‌تک‌ها فقط زیرساخت مالی نیستند، بلکه پنجره‌ای برای مشاهده تغییرات اجتماعی و میلیون‌ها تصمیمی هستند که در نهایت به امنیت و آینده افراد گره خورده‌اند.

وحید شامخی معاون کسب و کار نوبیتکس هم در فیناپ ۲۳ با ارائه‌ای با عنوان «پناهگاه دیجیتال؛ قصه روزهای جنگ» به بررسی نقش دارایی‌ها و سرویس‌های دیجیتال در روزهای بحران پرداخت و گفت تجربه جنگ نشان داد که بخشی از زیرساخت تاب‌آوری جامعه امروز در بستر خدمات دیجیتال شکل گرفته است.

او با اشاره به اختلال در بازارهای مالی در دوره جنگ گفت: بازار بورس حدود ۸۰ روز و بازار طلا نزدیک به ۲۰ روز با وقفه و محدودیت مواجه شدند. در چنین شرایطی نگه داشتن ریال برای بسیاری از افراد گزینه مطلوبی نبود و کاربران به دنبال ابزارهای جایگزین برای حفظ ارزش دارایی‌های خود بودند.

به گفته شامخی، در حالی که بخشی از بازارهای سنتی با اختلال روبه‌رو شده بودند، سرویس‌های دیجیتال حوزه طلا و رمزارز همچنان در دسترس کاربران قرار داشتند. او افزود: تنها در نوبیتکس، تعداد برداشت‌های روزانه ریالی در ۲۴ ساعت نخست بحران به سه برابر میانگین روزهای قبل رسید.

شامخی در ادامه به تغییر الگوی استفاده از خدمات دیجیتال اشاره کرد و گفت: دیجی‌کالا گزارش داد که در روزهای جنگ خرید پاوربانک رشد قابل توجهی داشت. از سوی دیگر اسنپ با افزایش شدید تقاضا برای سفرهای بین‌شهری مواجه شد و تعداد سفرهای بین‌شهری در این پلتفرم حدود ۱۷۰ درصد رشد کرد. همه اینها نشان می‌دهد اقتصاد دیجیتال با تار و پود مردم گره خورده است.

شامخی همچنین از رشد استفاده از سرویس‌های محتوایی و گردشگری آنلاین خبر داد و گفت پلتفرم‌های نمایش ویدئو و رزرو اقامتگاه، در این دوره با افزایش تقاضا مواجه شدند. این خدمات به بخشی از «کوله اضطرار دیجیتال» کاربران تبدیل شدند؛ این یعنی همین ابزارها و سرویس‌ها در شرایط بحرانی به حفظ جریان زندگی روزمره کمک می‌کنند.

شامخی با تأکید بر اینکه شکل‌گیری چنین خدماتی آسان نبوده است، گفت: این سرویس‌ها به سادگی ایجاد نشده‌اند و مسیر فعالیت آنها نیز همواره بدون چالش نبوده است، اما در بزنگاه‌های مهم نقش خود را نشان می‌دهند.

او در ادامه با اشاره به تجربه جنگ در اوکراین گفت اقتصاد دیجیتال در آن کشور حتی در دوران جنگ نیز یکی از بخش‌های اثرگذار اقتصاد باقی ماند و سهم آن از تولید ناخالص داخلی حدود ۳ تا ۴ درصد برآورد می‌شود. شامخی با ذکر نمونه‌هایی از استارت‌آپ‌های اوکراینی، بر اهمیت سرمایه‌گذاری بلندمدت در زیرساخت‌های دیجیتال تأکید کرد.

به گفته او، سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی ایران حدود ۵ تا ۷ درصد و سهم فین‌تک نزدیک به نیم درصد برآورد می‌شود. او افزود: سرمایه‌گذاری در اقتصاد دیجیتال یک هزینه لوکس یا فانتزی نیست، بلکه سرمایه‌گذاری‌ای با اثر اهرمی بالاست که بازده آن در شرایط عادی و به‌ویژه در زمان بحران آشکار می‌شود.

شامخی با اشاره به روندهای جهانی گفت در حال حاضر حدود ۱۵ درصد اقتصاد جهان را اقتصاد دیجیتال تشکیل می‌دهد و کشورها برای افزایش تاب‌آوری اقتصادی خود ناگزیر از توسعه این بخش هستند.