وزیر ارتباطات: محدودسازی اینترنت باید شفاف، زمان‌دار و با اطلاع‌رسانی باشد

به گزارش پیوست، ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در نخستین نشست خبری خود با رسانه‌ها با تشریح عملکرد این وزارتخانه در دوران جنگ، وضعیت اینترنت و صنعت فضایی تاکید کرد که پایداری ارتباطات در شرایط بحرانی از اولویت‌های جدی کشور است و هرگونه محدودسازی اینترنت باید در چارچوبی شفاف، زمان‌دار و همراه با اطلاع‌رسانی انجام شود.

او همچنین با انتقاد از رویکردهای مبتنی بر مسدودسازی، بر ضرورت بازنگری در حکمرانی فضای مجازی، حمایت از اقتصاد دیجیتال، حفظ نخبگان و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی کشور تاکید کرد.

هاشمی در پاسخ به پرسش پیوست درباره نحوه اعمال محدودیت‌های اینترنتی و شرایط آن گفت: شرایط امنیتی ممکن است در هر کشوری رخ دهد، اما فرآیند تصمیم‌گیری و اجرای محدودیت‌ها باید شفاف باشد. وزارت ارتباطات در حال پیگیری سازوکاری است که در صورت نیاز به اعمال محدودیت، مشخص باشد این تصمیم با دستور کدام نهاد، در چه بازه زمانی و با چه سطحی از محدودیت اجرا می‌شود.

وزیر ارتباطات ادامه داد: وقتی قطع یا محدودیت اینترنت در فضایی مبهم و بدون اطلاع‌رسانی روشن اتفاق می‌افتد، این وضعیت شایسته مردم نیست و به حکمرانی فضای مجازی نیز کمکی نمی‌کند. به همین دلیل این موضوع در دستور کار وزارت ارتباطات قرار دارد و جلسات متعددی در این زمینه برگزار شده است. که فرایند قطعی اینترنت مشخص شود.

او تاکید کرد که در آینده نزدیک فرآیندی شفاف برای این موضوع تعریف خواهد شد و هرگونه محدودسازی احتمالی نیز زمان‌دار خواهد بود.

وزیر: در عصر هوش مصنوعی، هنوز نگران وصل بودن اینترنت هستیم

وزیر ارتباطات با اشاره به تجربه محدودسازی اینترنت در سال‌های گذشته گفت: در بسیاری از موارد به جای حل مسئله، صورت مسئله پاک شده و همین موضوع باعث شده چالش‌ها با شدت بیشتری بازگردند.

او توضیح داد: اگر در سال ۱۴۰۱ استفاده از فیلترشکن یک ضد ارزش تلقی می‌شد، امروز فیلترشکن خود به یک چالش حکمرانی تبدیل شده است. هاشمی با اشاره به موضوع «سیم‌کارت سفید» گفت: ریشه این مسئله به سال‌های قبل بازمی‌گردد اما در شرایط کنونی همه با افتخار اعلام می‌کردند که ما سیم کارت سفید نداریم و از فیلترشکن استفاده می‌کنیم در اصل یک ضد ارزش به ارزش تبدیل شده است.

وزیر ارتباطات ادامه داد: اینکه فعالان اقتصاد دیجیتال مدام بپرسند اینترنت تا چه زمانی وصل خواهد بود، موضوعی دردناک است.  اگر کشور قرار است مطابق برنامه‌های توسعه‌ای به جایگاه نخست منطقه برسد، باید تصمیمی ملی و راهبردی برای پایداری ارتباطات اتخاذ شود.

هاشمی گفت در حالی که جهان با سرعت در حوزه هوش مصنوعی در حال پیشرفت است، ما همچنان درگیر این پرسش هستیم که اینترنت داریم یا نداریم. او در عین حال با اشاره به ملاحظات امنیتی کشور گفت امنیت اولویت مهمی است اما مسئله باید به شکلی اصولی حل شود.

وزیر ارتباطات همچنین بر ضرورت گفت‌وگو با نخبگان و بخش خصوصی تاکید کرد و هشدار داد تصمیم‌گیری پشت درهای بسته، بدون مشارکت ذی‌نفعان، به مهاجرت نخبگان و در نهایت از بین رفتن امنیت ملی منجر می‌شود.

هاشمی توسعه صنعت فضایی را یکی از اولویت‌های راهبردی کشور دانست و گفت شرکت‌های دانش‌بنیان متعددی در این حوزه فعال هستند. به گفته او، برنامه فضایی کشور با محوریت سازمان فضایی، پژوهشگاه فضایی، دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان دنبال می‌شود و دولت چهاردهم در تلاش است این صنعت را اقتصادی کند.

او با اشاره به تکلیف برنامه هفتم توسعه گفت همه روستاهای بالای ۲۰ خانوار باید به اینترنت پایدار متصل شوند و وزارت ارتباطات از ظرفیت دانشگاه‌ها، بخش خصوصی و کشورهای همسایه برای تحقق این هدف استفاده خواهد کرد.

وزیر ارتباطات همچنین از برنامه بازسازی بخش‌های آسیب‌دیده صنعت فضایی خبر داد و گفت توسعه این صنعت بیش از هر چیز متکی به سرمایه انسانی و نخبگان است.

وایت‌لیست راه‌حل حکمرانی فضای مجازی نیست

وزیر ارتباطات اینترنت را یکی از پیچیده‌ترین موضوعات نظام حکمرانی کشور توصیف کرد و گفت: کیفیت اینترنت باید برای همه مردم و بدون تبعیض ارتقا پیدا کند. وزارت ارتباطات به دنبال شعار نیست و بر اساس نگاه کارشناسی معتقد است خودتحریمی در حوزه اقتصاد دیجیتال کشور را از توسعه جهانی عقب می‌اندازد. هاشمی با طرح این پرسش که «با مسدودسازی به کجا رسیده‌ایم؟» گفت حتی در مقاطعی حجم ترافیک مصرفی به سطحی رسیده که با ترافیک استارلینک قابل مقایسه بوده است. او گفت در ۴ خرداد ماه درست یک روز پیش از بازگشایی اینترنت ترافیک استارلینک با ترافیک ورودی به کشور برابری می‌کرد.

به گفته او، اینترنت امروز مانند اکسیژن است و محدودیت‌های اینترنتی می‌تواند توسعه روستایی و رشد مناطق محروم را با کندی مواجه کند.

هاشمی همچنین درباره توسعه فیبر نوری گفت: این پروژه از اولویت‌های وزارت ارتباطات است و تاکنون تعداد اتصال‌های مبتنی‌بر فیبر نوری از مرز ۱۰ میلیون گذشته است. فراخوان توسعه نسل پنجم ارتباطات (۵G) برگزار شده و برنده آن مشخص شده است و وزارت ارتباطات در حال تامین و تخصیص تجهیزات مورد نیاز این حوزه است.

وزیر ارتباطات در ادامه در پاسخ به پرسشی درباره اختلال سامانه‌های خدمات عمومی گفت: بسیاری از مشکلات مربوط به خود سامانه‌هاست و نه زیرساخت ارتباطی کشور.

او نیروی انسانی متخصص را موتور محرک تحول دیجیتال دانست و گفت فاصله زیاد میان حقوق بخش دولتی و خصوصی باعث شده بسیاری از نخبگان تمایلی به فعالیت در دستگاه‌های دولتی نداشته باشند. به گفته او، این موضوع علاوه بر مهاجرت نیروهای متخصص، بر کیفیت سامانه‌های دولتی نیز تاثیر منفی گذاشته است.

هاشمی درباره پیام‌رسان‌های داخلی گفت: در دوران جنگ حجم تراکنش‌ها در این پلتفرم‌ها رشد قابل توجهی یافت و افزایش تقاضا گاهی فشار سنگینی بر زیرساخت‌ها وارد می‌کند.

او اعلام کرد وزارت ارتباطات از پیام‌رسان‌های داخلی از جمله «بله» حمایت می‌کند اما در عین حال معتقد است دسترسی به خدمات بین‌المللی نیز باید وجود داشته باشد تا انحصار شکل نگیرد.

وزیر ارتباطات با اشاره به تجربه چین گفت: این کشور با وجود توسعه فناوری‌های بومی، همچنان از تجهیزات و برندهای خارجی نیز استفاده می‌کند تا از رقابت جهانی عقب نماند.

هاشمی همچنین از برخورد با کم‌فروشی احتمالی اپراتورها خبر داد و گفت: در صورت اثبات تخلف، اقدامات قانونی انجام خواهد شد.

او در بخش دیگری از سخنان خود با طرح ایده «وایت‌لیست» مخالفت کرد و گفت اساسا امکان‌پذیر نیست که برای هر فرد مشخص شود به چه محتوایی دسترسی داشته باشد. به اعتقاد او، چنین رویکردی نوآوری را محدود می‌کند و ناشی از غلبه نگاه سلبی بر نگاه ایجابی است.

وزیر با اشاره به پیچیدگی مدیریت دسترسی کاربران حتی در سازمان‌های کوچک گفت: تعمیم چنین مدلی به مقیاس ملی و برای جمعیتی حدود ۹۰ میلیون نفر عملا امکان‌پذیر نیست و اجرای آن به محدود شدن نوآوری و توسعه فضای دیجیتال منجر خواهد شد.

هاشمی همچنین با انتقاد از برخی حامیان این طرح گفت: برخی افرادی که کمترین آشنایی با حوزه ارتباطات ندارند، همچنان بر اجرایی بودن وایت‌لیست اصرار می‌کنند. در یکی از جلسات مرتبط با این موضوع، در واکنش به اصرار یکی از مدافعان طرح به او گفتم: «ماستت را بخور.»

وزیر ارتباطات تاکید کرد: نگاه‌های مبتنی بر وایت‌لیست، نتیجه غلبه رویکردهای سلبی بر سیاست‌های ایجابی در فضای مجازی است و نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای کشور در حوزه نوآوری و توسعه دیجیتال باشد.

وزیر ارتباطات با بیان اینکه وضعیت فعلی حکمرانی فضای مجازی رضایت‌بخش نیست، گفت: مردم از شرایط موجود رضایت ندارند و ستاد مربوطه برای پایان دادن به چندصدایی در این حوزه شکل گرفته است.

او تاکید کرد: این ستاد به فعالیت خود ادامه خواهد داد و مدعی شد درباره ضرورت تشکیل آن با همه افراد ذی‌ربط به جز رهبری گفت‌وگو کرده و به جمع‌بندی مشترک رسیده‌اند.

هاشمی همچنین درباره شرکت مخابرات گفت: این شرکت نسبت به دو سال گذشته شرایط متفاوتی پیدا کرده و وزارت ارتباطات تلاش کرده از مسیر وفاق و تعامل، چالش‌های موجود را حل کند.

او در پاسخ به موضوع استیضاح نیز گفت: استیضاح حق قانونی نمایندگان مجلس است و اگر چنین موضوعی مطرح شود، وزارت ارتباطات آن را فرصتی برای توضیح مستقیم عملکرد خود به مردم خواهد دانست.

هاشمی: مردم به نداشتن اینترنت عادت نمی‌کنند

در ادامه وزیر ارتباطات با اشاره به وابستگی بخشی از تجهیزات شبکه به واردات گفت: در صورت عدم به‌روزرسانی تجهیزات، شبکه در معرض آسیب و آلودگی قرار می‌گیرد. او بر ضرورت خرید مستقیم تجهیزات و تسهیل تخصیص ارز برای این حوزه تاکید کرد و گفت وزارت صمت نیز در این زمینه همکاری مناسبی داشته است.

هاشمی با اشاره به وضعیت تامین تجهیزات شبکه ارتباطی کشور گفت: بخشی از تجهیزات مورد استفاده در شبکه ملی ارتباطات در داخل کشور تولید می‌شود و بخشی نیز وابسته به واردات است. بی‌توجهی به نوسازی و تامین به‌موقع تجهیزات می‌تواند زمینه بروز آسیب‌ها و آلودگی‌های فنی را فراهم کند و در برخی موارد به خدمات ارتباطی کشور خسارت‌های جدی وارد سازد.

وزیر ارتباطات تاکید کرد سیاست این وزارتخانه خرید مستقیم تجهیزات از تامین‌کنندگان اصلی است و نباید تجهیزات به‌صورت دست دوم یا از مسیرهای واسطه‌ای تامین شود. وزارت ارتباطات در این زمینه تلاش کرده است با هماهنگی و رایزنی‌های لازم، امکان خرید مستقیم تجهیزات را فراهم کند.

هاشمی همچنین تامین و تخصیص ارز را از چالش‌های مهم این حوزه عنوان کرد و گفت: میزان تخصیص ارز در سال گذشته نسبت به سال قبل از آن کاهش یافته بود. با این حال وزارت ارتباطات از طریق تعاملات بین‌المللی و پیگیری منابع مورد نیاز، تلاش کرده است مشکلات موجود را برطرف کند.

هاشمی درباره طرح اینترنت پرو توضیح داد که این طرح در ابتدا با هدف کاهش خسارت کسب‌وکارها در زمان قطعی اینترنت مطرح شد و وزارت ارتباطات پیشنهاددهنده آن نبود. در مرحله اجرا طرح از اهداف اولیه فاصله گرفت و به سمت ارائه عمومی حرکت کرد.

وزیر ارتباطات با اشاره به نارضایتی عمومی از وضعیت فضای دیجیتال گفت این حوزه نیازمند دگردیسی ساختاری است. او همچنین از وجود مصوبات متعدد در شورای عالی فضای مجازی از جمله مصوبه ۳۲ بندی سخن گفت و تاکید کرد آنچه در ستاد ویژه جمع‌بندی و با امضای رئیس‌جمهور ابلاغ شده، در واقع همان مفاد این مصوبه است. هاشمی تاکید کرد: «تاکید رهبر شهید هم این بود که مصوبه ۳۲ بندی اجرا شود حالا باید دید که چقدر ولایت مدار هستیم و از این مصوبه پیروی می‌کنیم.»

وزیر ارتباطات در پاسخ به پرسشی درباره مسئولیت وزارت ارتباطات در قبال قطعی اینترنت گفت حتی در دوره‌های قطع اینترنت نیز برخی مقامات ارشد کشور هدف حملات قرار گرفتند و همین موضوع نشان می‌دهد مسئله امنیت، ابعاد پیچیده‌تری دارد.

او با استناد به گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس گفت قطع اینترنت روزانه حدود ۱۵ میلیون دلار به اقتصاد کشور خسارت وارد می‌کند و از عوامل تشدید مهاجرت نخبگان است.

هاشمی گفت: در دوره‌های محدودیت اینترنت نیز دسترسی مردم به طور کامل متوقف نشده و استفاده از خدماتی مانند استارلینک افزایش یافته است؛ موضوعی که به گفته او ناشی از ماهیت فناوری است. مردم به نداشتن اینترنت عادت نمی‌کنند و نباید استثنا به قاعده تبدیل شود.

هاشمی همچنین درباره تلاش‌های ایران در مجامع بین‌المللی حوزه ارتباطات توضیح داد: در پی طرح برخی ادعاها علیه جمهوری اسلامی ایران در اتحادیه بین‌المللی مخابرات، وزارت ارتباطات با همکاری وزارت امور خارجه و سازمان صداوسیما رایزنی‌های گسترده‌ای را با کشورهای مختلف انجام داد. این رایزنی‌ها موجب شد متن اولیه پیشنهادی که علیه ایران مطرح شده بود، به‌طور قابل توجهی تعدیل شود و کشورهای مختلف از مواضع جمهوری اسلامی ایران حمایت کنند. حضور فعال در نهادهای بین‌المللی و بهره‌گیری از ظرفیت دیپلماسی فناوری از ضرورت‌های امروز کشور است و این مسیر با جدیت ادامه خواهد یافت.