تلفن و اینترنت ثابت، بازندگان جنگ و قطعی اینترنت

به گزارش پیوست، سال ۱۴۰۴ براساس وعده‌های وزیر پیشین ارتباطات قرار بود زمانی باشد که ۲۰ میلیون خانوار کشور تحت پوشش فیبر نوری قرار می‌گیرند. البته او بعدتر این عدد را تا حدود ۱۴ میلیون تصحیح کرد؛ اما به هر حال اکنون که گزارش فصلی رگولاتوری از وضعیت ارتباطات در زمستان ۱۴۰۴ منتشر شده، می‌توان مشاهده کرد که نه تنها این اعداد محقق نشدند بلکه حتی در فصل پایانی سال، تعداد مشترکان پهن‌باند ثابت بیش از ۱۸۱ هزار مشترک کمتر از ابتدای سال ۱۴۰۳ شده و تعداد خطوط تلفن ثابت فعال نیز به کمترین میزان یک دهه اخیر رسیده است.

عقب‌نشینی اینترنت ثابت

افزایش سهم اینترنت ثابت از بازار اتصال به اینترنت، موضوعی است که همواره بر آن تاکیده شده و حتی اپراتورهای همراه نیز حداقل در ظاهر از آن حمایت می‌کنند؛ اما اتفاق بسیار سخت‌تر و کندتر از میزان مورد انتظار، پیش می‌رود و با هر رخدادی، روند آن معکوس می‌شود. اتفاقی که در سال ۱۴۰۴ نیز رخ داد و تعداد اشتراک‌های اینترنت ثابت در پایان سال بیش از ۱۸۱ هزار مورد کمتر از سال ۱۴۰۳ شد که همین عدد به خودی خود نشانه خوبی نیست؛ اما اگر در جزییات این شاخص دقیق شویم، اوضاع بدتر هم می‌شود.

براساس گزارش رگولاتوری تعداد خانوارهای تحت پوشش فیبر نوری در پایان سال ۱۴۰۴ به بیش از ۹ میلیون ۲۰۰ هزار خانوار رسیده است که یک میلیون و ۱۶۹ هزار و ۳۰۰ خانوار بیش از آغاز سال ۱۴۰۳ است. همچنین تعداد اشتراک‌ها این فناوری در پایان سال گذشته از میلیون گذشته است که بیش از ۶۴۰ هزار مشترک رشد نسبت به سال قبل‌تر را نشان می‌دهد؛ اما در همین حال تعداد مشترکان x-DSL در این مدت بیش از یک میلیون، کاهش را به ثبت رسانده است.

در این جدول، سهم بازار فناوری‌های مختلف ارتباطات ثابت از ابتدای ۱۴۰۳ تا پایان ۱۴۰۴ آمده است. همان‌طور که دیده می‌شود سهم بازار TD-LTE و WiFi در دو سال تقریبا ثابت مانده اما سهم بازار x-DSL کاهش یافته و در مقابل سهم FTTH‌ به همان میزان (۶ درصد) رشد کرده است که نشان می‌دهد همان‌طور که انتظار می‌رود، فیبر نوری جایگزین سیم مسی می‌شود؛ اما وقتی این سهم در کنار عدد مشترکان قرار می‌گیرد، نشان می‌دهد فیبر نوری نتوانسته است به خوبی جایگزین فناوری قدیمی شود و حداقل ۱۸۱ هزار مشترک، دیگر از اینترنت ثابت استفاده نمی‌کنند.

در کنار روند کند توسعه فیبر نوری که به خصوص در سال ۱۴۰۴ کندتر هم شد، تاثیر قطعی‌های متعدد و طولانی‌مدت اینترنت نیز بر تعداد کاربران اینترنت ثابت به خوبی قابل مشاهده است. در حالی که روند تعداد مشترکان این نوع اتصال تا بهار ۱۴۰۴ به آرامی افزایشی بوده اما ناگهان در تابستان (و احتمالاً‌ متاثر از قطعی اینترنت در دوران جنگ ۱۲ روزه) کاهشی شده است. این روند دوباره در پاییز تغییر جهت داده؛ اما در زمستان به شدت کاهش یافته است. زمستانی که در بیشتر روزهای آن یا اینترنت به صورت کامل قطع بود یا اختلال شدید داشت. در حقیقت نااطمینانی از وصل بودن اینترنت و امکان استفاده از سرویس خریداری شده، باعث شده است مشترکان ترجیح دهند از اینترنت همراه بیشتر استفاده کنند. البته هنوز تاثیر فروش سیم‌کارت‌های پرو در این آمار لحاظ نشده است و برای بررسی آن باید در انتظار آمار بهار سال جاری بود.

ادامه نزول تلفن ثابت

همگام و شاید حتی پیشروتر از اینترنت ثابت، تلفن ثابت سال‌هاست که قافیه را به فناوری همراه، باخته و روند کاهش تعداد مشترکان آن از چند سال پیش آغاز شده است. این روند در دو سال اخیر ادامه یافته و اکنون تعداد خطوط فعال تلفن ثابت در کل کشور به حدود ابتدای دهه ۹۰ رسیده است.

در حالی که اکنون نزدیک به ۴۰ میلیون خط تلفن ثابت منصوبه در کشور وجود دارد، آخرین آمار خطوط دایری به حدود ۲۷ میلیون و ۳۰۰ هزار خط رسیده است. البته در برخی از مناطق کلانشهرها، همچنان درخواست تلفن ثابت وجود دارد؛ اما به صورت کلی می‌توان گفت این فناوری هر روز کمتر از روز قبل مورد استفاده قرار می‌گیرد.

هزینه بالای نگهداری خطوط تلفن ثابت در کنار استفاده کم از آنها در نهایت باعث شد دولت با تعریف رقمی ثابت به عنوان حداقل کارکرد هر خط تلفن، موافقت کند. دریافت این رقم از یکسو تلاشی بود برای جلوگیری از زیان‌دهی بیشتر شرکت مخابرات و از سوی دیگر راهی برای تشویق مردم به تخلیه خطوطی که از آنها استفاده نمی‌کنند.

شاید از همینجا بود که روند تخلیه خطوط سرعت گرفت و در نهایت از ابتدای سال ۱۴۰۳ تا پایان ۱۴۰۴ بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار خط تلفن دایری در کشور، کاهش یافت.

در همین مدت، ضریب نفوذ تلفن ثابت نیز از ۳۳.۳۲ درصد به ۳۱.۶۳ کاهش یافته است. این اعداد و ارقام نشان می‌دهند تلفن ثابت با روندی آرام به سمت نقش‌آفرینی حداقلی می‌رود.

در هر حال آمارها نشان می‌دهند جنگ، کندی روند توسعه فیبر نوری، کیفیت پایین سرویس‌هایی که در دسته ارتباطات ثابت قرار می‌گیرند و محدودیت‌های کمتر ارتباطات همراه باعث شده‌اند سال ۱۴۰۴ سال خوبی برای ارتباطات ثابت نباشد و این فناوری علی‌رغم همه برنامه‌ها و مصوبات و مشوق‌ها همچنان برای بقا تلاش کند.