فشار پکن، متا را مجبور به لغو خرید «مانوس» می‌کند

به گفته منابع آگاه، پکن روز دوشنبه به دلایل امنیت ملی، خرید استارت‌آپ «مانوس» (Manus) را ممنوع اعلام کرده و حالا متا باید خود را برای باز کردن این گره پیچیده آماده کند.

ادغامی که خیلی زود اتفاق افتاد

متا در دسامبر گذشته، مانوس را که یک استارت‌آپ مستقر در سنگاپور با ارتباطاتی در چین و متخصص در توسعه ایجنت‌های هوش مصنوعی است را با رقم ۲.۵ میلیارد دلار خریداری کرد. این خرید فقط یک سرمایه‌گذاری نبود بلکه پس از آن خرید این شرکت به سرعت وارد فاز ادغام شد و فناوری مانوس را در سیستم‌های خود نشاند.

همین تصمیم، حالا به پاشنه آشیل تبدیل شده است. چراکه لغو معامله، صرفاً به معنای فسخ یک قرارداد نیست؛ بلکه مستلزم جدا کردن دو ساختار فناوری است که عملاً در هم تنیده شده‌اند.

در سطح مالی، وضعیت حتی پیچیده‌تر است. سرمایه‌گذاران مانوس (Manus)  از جمله شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر بنچ‌مارک پیش‌تر بازده سرمایه خود را دریافت کرده‌اند.

این یعنی در صورت لغو قرارداد، مسئله فقط بازگرداندن یک دارایی نیست؛ بلکه متا با یک چرخه مالی بسته‌شده مواجه است که باید به‌نوعی معکوس شود، کاری که در معاملات فناوری، معمولاً پرهزینه و پرتنش است.

پارادوکس چینی متا

در حالی که فیس‌بوک و سایر محصولات متا در چین مسدود هستند، این شرکت همچنان از طریق تبلیغ‌دهندگان چینی که مصرف‌کنندگان خارج از چین را هدف می‌گیرند، درآمد قابل‌توجهی کسب می‌کند.

این وابستگی غیرمستقیم به بازار چین، حالا در نقطه‌ای حساس به یک ریسک ژئوپلیتیک تبدیل شده است؛ جایی که سیاست می‌تواند مستقیماً روی ساختار کسب‌وکار اثر بگذارد.

چندین سرمایه‌گذار آسیایی مانوس Manus، از جمله Tencent، HSG و ZhenFund اعلام کرده‌اند که در صورت ناگزیر شدن متا به خروج از این معامله، با فرآیند لغو و بازگرداندن دارایی‌ها همراهی خواهند کرد.

این همراهی، بیشتر از آنکه نشانه همدلی باشد، تلاشی برای مدیریت یک خروج کنترل‌شده از موقعیتی است که حالا ریسک سیاسی آن از ریسک اقتصادی پیشی گرفته است.

ضرب‌الاجل پکن

به گفته منابع، دولت چین به متا و Manus چند هفته فرصت داده تا معامله را به‌طور کامل فسخ کنند. این دستور شامل بازگرداندن دارایی‌های چینی مانوس به وضعیت اولیه و حذف هرگونه داده یا فناوری منتقل‌شده به متاست.

در کنار این، اگر فرآیند فسخ قرارداد به‌طور کامل و مطابق خواست پکن انجام نشود، گزینه اعمال جریمه نیز روی میز قرار دارد.

واکنش چین به این معامله صرفاً نهادی نبود. پس از آغاز بررسی‌ها، دو هم‌بنیان‌گذار مانوس یعنی شیائوهونگ و جی یی‌چائو در ماه مارس احضار شدند و به آنها اعلام شد تا پایان تحقیقات اجازه خروج از کشور را ندارند.

این سطح از مداخله، نشان می‌دهد که پرونده از یک اختلاف تجاری فراتر رفته و به موضوعی با ابعاد امنیتی تبدیل شده است.

ریشه چینی، اهرم کنترلی پکن

نسخه‌های اولیه «مانوس» توسط مهندسان شرکت «بیجینگ باترفلای افکت تکنولوژی» که در سال ۲۰۲۲ توسط شیائو هونگ تأسیس شد در چین توسعه یافت. در ادامه، یک شرکت مستقر در سنگاپور با همین نام، مسئولیت توسعه و عرضه این ابزار در بازارهای خارج از چین را برعهده گرفت.

تابستان گذشته، پس از ورود سرمایه بنچ‌مارک (Benchmark)، بخش زیادی از نیروی انسانی از چین به سنگاپور منتقل شد. با این حال، از نگاه پکن، هسته اصلی همچنان چینی است و همین، مبنای اعمال حاکمیت شده است.

طبق قوانین چین، هر سرمایه‌گذاری خارجی که احتمال تهدید امنیت ملی داشته باشد، می‌تواند تحت بررسی و حتی لغو قرار گیرد.

تلاش‌های بی‌نتیجه برای مصالحه

پیش از اعلام رسمی ممنوعیت، مذاکراتی برای حل‌وفصل اختلاف انجام شد. یکی از گزینه‌های مطرح، خروج بنیان‌گذاران Manus از متا بود مدلی که این شرکت در برخی موارد مشابه نیز به کار گرفته است.

با این حال، این امتیاز هم نتوانست نگرانی‌های پکن را برطرف کند. اکنون متا پذیرفته که در صورت لغو قرارداد، باید این دو بنیان‌گذار را نیز از ساختار خود خارج کند.

این تصمیم، پیامی مستقیم به بنیان‌گذاران چینی دارد یعنی انتقال فناوری به خارج از کشور، دیگر یک مسیر کم‌هزینه یا بی‌ریسک نیست.

این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که تنش‌های فناوری میان آمریکا و چین به اوج رسیده است؛ جایی که هر دو طرف با اعمال محدودیت‌های صادراتی و کنترل سرمایه‌گذاری، در حال بازتعریف مرزهای همکاری هستند.

سرمایه‌گذاران فعال در حوزه هوش مصنوعی چین، دستور اخیر پکن را هشداری جدی برای استارت‌آپ‌هایی می‌دانند که قصد دارند مسیر Manus را تکرار کنند.

اما در عین حال، آنها هشدار می‌دهند که افزایش این سطح از ریسک سیاسی، می‌تواند سرمایه‌گذاران خارجی را از بازار فناوری چین دور کند.

این در حالی است که بسیاری از غول‌های فناوری چین از جمله بایت دنس و علی‌بابا در مراحل اولیه رشد خود به سرمایه خارجی تکیه کرده بودند؛ مدلی که حالا بیش از هر زمان دیگری زیر سؤال رفته است.

منبع: WSJ