رقابت جهانی برای ساخت حیاتی‌ترین ماشین عصر هوش مصنوعی

اکنون ASML در تلاش است تا خود را با موج گسترده تقاضا در سراسر صنعت هماهنگ کند. این شرکت در حال ساخت تاسیسات جدید، تغییر کاربری کلین‌روم‌های موجود و توسعه ماشین‌های پیشرفته‌تری است که بتوانند تعداد بیشتری تراشه تولید کنند. در عین حال، این شرکت با استخدام مهندسان بیشتر و کاهش لایه‌های مدیریتی تلاش می‌کند سرعت تصمیم‌گیری را افزایش دهد. کریستوف فوکه، مدیرعامل شرکت، می‌گوید: «ما نمی‌خواهیم به گلوگاه مشتریانمان تبدیل شویم. از تمام ابزارهایی که در اختیار داریم استفاده کرده‌ایم تا مطمئن شویم به این نقطه نمی‌رسیم.»

چهار غول فناوری آمریکایی، مایکروسافت، متا، آمازون و گوگل، تنها در سال جاری می‌خواهند بیش از ۶۰۰ میلیارد دلار برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی هزینه کنند. این سطح از سرمایه‌گذاری باعث شده شرکت‌های تولیدکننده تراشه، از جمله TSMC، نیز سرمایه‌گذاری‌های خود را افزایش دهند و همین موضوع تقاضا برای ماشین‌های ASML را بیش از پیش بالا برده است. این رونق، جایگاه ASML را به‌عنوان باارزش‌ترین شرکت اروپا تثبیت کرده و آن را از شرکت‌های بزرگ صنعت لوکس مانند LVMH و Hermès نیز جلو انداخته است. به گفته یکی از تحلیل‌گران، همه مشتریان این شرکت عملاً یک درخواست مشترک دارند: «هرچقدر می‌توانید ماشین به ما بدهید و سال آینده بیشتر، و تا ۲۰۲۸ خیلی بیشتر.»

ASML تاکید دارد که می‌تواند این تقاضا را پاسخ دهد. این شرکت اعلام کرده قصد دارد در سال جاری دست‌کم ۶۰ دستگاه از ماشین‌های استاندارد EUV تولید کند که نسبت به سال ۲۰۲۵ حدود ۳۶ درصد افزایش نشان می‌دهد. مدیران شرکت می‌گویند سال آینده این عدد می‌تواند به حداقل ۸۰ دستگاه برسد. با این حال، وضعیت تقاضا برای نسل جدیدتر این ماشین‌ها چندان روشن نیست. یکی از مدیران TSMC اخیراً گفته این شرکت تا حد امکان از نسخه‌های استاندارد EUV استفاده خواهد کرد، زیرا مدل‌های پیشرفته‌تر بسیار گران هستند، برخی تحلیل‌گران قیمت این دستگاه‌ها را حدود ۴۰۰ میلیون دلار یا بیشتر برآورد می‌کنند.

برای افزایش ظرفیت تولید، ASML پیش‌بینی کرده که امسال حدود ۲.۲ میلیارد دلار در حوزه املاک، زیرساخت و تجهیزات هزینه کند که حدود ۲۰ درصد بیشتر از سال ۲۰۲۵ است. همچنین هزینه‌های استخدام و آموزش نیروها نیز برای پشتیبانی از افزایش سرعت تولید بالا خواهد رفت. با این حال، افزایش تولید چنین ماشین‌هایی کار ساده‌ای نیست. دستگاه‌های لیتوگرافی پیشرفته این شرکت تقریبا به اندازه یک اتوبوس مدرسه هستند و از پیچیده‌ترین تجهیزاتی به شمار می‌روند که بشر تاکنون ساخته است. درون این ماشین‌ها، لیزری قدرتمند به قطرات بسیار کوچک قلع مذاب شلیک می‌کند و آن‌ها را تبخیر می‌کند؛ این فرآیند باعث ایجاد انفجاری از نور فرابنفش شدید می‌شود که برای چاپ الگوهای میکروسکوپی روی صفحات سیلیکونی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ساخت این ماشین‌ها ماه‌ها زمان می‌برد و شامل قطعاتی است که از صدها تامین‌کننده مختلف تهیه می‌شوند. مونتاژ آنها در کلین‌روم‌هایی انجام می‌شود که با هوای کاملا تصفیه‌شده پر شده‌اند تا از هرگونه آلودگی جلوگیری شود، چراکه حتی یک ذره گردوغبار می‌تواند کل فرآیند تولید را مختل کند. یکی از تحلیل‌گران این حوزه می‌گوید: «این ذات ساخت چنین ابزار پیچیده و گران‌قیمتی با یک زنجیره تامین پیچیده است. نمی‌توان به‌سرعت یا به‌آسانی مقیاس تولید را افزایش داد.»

البته ASML تنها گلوگاه احتمالی در مسیر توسعه هوش مصنوعی نیست. مشتریان این شرکت نیز باید کلین‌روم‌های کافی برای نصب ماشین‌هایی که خریداری می‌کنند بسازند، پروژه‌ای عظیم که به تخصص ساخت‌وساز، اتصال به شبکه برق و منابع انرژی فراوان نیاز دارد.

این شرکت از تجربه دوران همه‌گیری کرونا درس گرفته است؛ زمانی که افزایش ناگهانی تقاضا باعث ایجاد صف طولانی سفارش‌ها شد. در آن دوره، ASML برنامه‌هایی برای افزایش چشمگیر ظرفیت تولید تدوین کرد و اقداماتی زمان‌بر مانند دریافت مجوزهای ساخت و احداث کلین‌روم‌های جدید را از پیش انجام داد. اگرچه این فضاها در آن زمان بلافاصله موردنیاز نبودند، اما مدیران شرکت می‌گویند همین آماده‌سازی باعث شده اکنون بتوانند سریع‌تر تولید را افزایش دهند.

در سال‌های اخیر، ASML کلین‌روم‌های جدیدی در ایالات متحده، آلمان و کره جنوبی راه‌اندازی کرده و انتظار می‌رود ساخت یک پردیس جدید در نزدیکی دفتر مرکزی آن در هلند نیز از امسال آغاز شود. همه‌گیری کرونا همچنین باعث شد این شرکت همکاری نزدیک‌تری با زنجیره تامین خود برقرار کند. در سال ۲۰۲۳، ASML یک جایگاه مدیریتی جدید در هیئت‌مدیره ایجاد کرد که به‌طور خاص بر تأمین‌کنندگان تمرکز دارد. این شرکت به‌طور منظم با تأمین‌کنندگان جلساتی برگزار می‌کند تا اطمینان حاصل شود همه آن‌ها برای افزایش ظرفیت به‌صورت هماهنگ آماده هستند. مدیر مالی شرکت این جلسات را نوعی «فشار جمعی سالم» توصیف کرده است.

چرخش ASML به سمت رشد سریع بسیار ناگهانی بوده است. این شرکت تابستان گذشته به سرمایه‌گذاران هشدار داده بود که ممکن است در سال ۲۰۲۶ رشد نداشته باشد، اما با افزایش شدید برنامه‌های سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی، در ماه‌های اخیر پیش‌بینی فروش خود را افزایش داده است. اوایل همین ماه اعلام شد که فروش سالانه شرکت احتمالاً بین ۴۲ تا ۴۷ میلیارد دلار خواهد بود، در حالی که این رقم در سال گذشته کمی بیش از ۳۸ میلیارد دلار بوده است.

در همین حال، پیشرفت‌های فناوری به مشتریان اجازه داده تا از هر دستگاه تعداد بیشتری تراشه تولید کنند. ASML اعلام کرده برخی از ماشین‌های پیشرفته جدید اکنون می‌توانند در هر ساعت ۱۰ ویفر بیشتر نسبت به گذشته تولید کنند. این شرکت همچنین امکان ارتقای ماشین‌های قدیمی‌تر را برای افزایش بهره‌وری آن‌ها فراهم کرده است.

در بلندمدت، ASML در حال کار بر روی صنعتی‌سازی یک منبع نوری قوی‌تر است که می‌تواند بهره‌وری ماشین‌ها را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد، هرچند این فرآیند احتمالاً سال‌ها زمان خواهد برد. مدیرعامل شرکت در این‌باره می‌گوید: «مشتریان ما بسیار خوشحال‌اند که می‌توانند از هر دستگاه ویفر بیشتری تولید کنند.»

یکی از چالش‌های مهم ASML این است که بخش بزرگی از نیروی متخصص در جنوب هلند پیش‌تر جذب این شرکت یا تأمین‌کنندگانش شده‌اند. برای جلوگیری از جذب نیرو از زنجیره تأمین خود، ASML با دانشگاه‌ها همکاری می‌کند تا نیروهای جدیدی را از سراسر هلند و حتی خارج از کشور جذب کند.

در نهایت، مدیر مالی شرکت می‌گوید اگر تقاضا بیش از پیش‌بینی‌ها افزایش یابد، این شرکت راهی برای پاسخ دادن به آن پیدا خواهد کرد: «همان‌طور که مشتریان می‌توانند زیرساخت بسازند، ما هم می‌توانیم زیرساخت بسازیم.»

منبع: WSJ