شبکه ملی اطلاعات که محقق شدن و نشدن آن برای هیچ‌کس مهم نیست؛ شبکه‌ای که کسی دوستش ندارد

بیش از دو دهه از زمانی که «شبکه ملی اطلاعات» ستون فقرات استقلال دیجیتال کشور معرفی شد می‌گذرد؛ پروژه‌ای که قرار بود زیرساخت توسعه اقتصاد دیجیتال باشد، از وابستگی به خارج بکاهد و کیفیت دسترسی داخلی به داده را ارتقا دهد تبدیل به پروژه‌ای شده است که مردم علاقه‌ای به تکمیل آن ندارند و حتی از اجرای کاملش می‌ترسند. کاربران اینترنت در ایران نگران‌اند که اجرایی‌شدن آن موجب تعطیلی و قطعی کامل اینترنت شود. هرچند مدیران و سیاست‌گذاران بارها این موضوع را تکذیب و رد کرده‌اند اما تجربه قطعی اینترنت در دوره‌های گوناگون موجب شده این نگرانی هر روز افزایش یابد. اما سوال اینجاست که آیا شبکه ملی اطلاعات تکمیل شده است؟ آخرین گزارش عملکرد رسمی منتشرشده از وضعیت شبکه ملی اطلاعات به بهمن ۱۴۰۲ بازمی‌گردد؛ گزارشی که در دوره وزارت عیسی زارع‌پور منتشر شد. زارع‌پور در آن سال اعلام کرد شبکه ملی اطلاعات ۶۰ درصد پیشرفت کرده است، رقمی که همان زمان به تایید مرکز ملی ‌فضای مجازی نرسید. پس از آن، گزارشی با همان سطح جزئیات و شاخص‌های کمی منتشر نشد. از سویی در قانون برنامه هفتم توسعه نیز پیش‌بینی شده است که شبکه ملی اطلاعات تا پایان این برنامه یعنی تا پایان سال ۱۴۰۷ باید تکمیل شود. شبکه ملی اطلاعات از همان ابتدای طرح، پیش از آنکه همچون یک پروژه فنی فهم شود، در افکار عمومی به مفاهیمی چون «اینترنت ملی» و «اینترانت ملی» گره خورد. همین هم سبب شد پروژه‌ای که قرار بود بر توسعه زیرساخت و تسهیل دسترسی داخلی به داده‌ها متمرکز باشد، در میدان سیاست و امنیت تفسیر شود. نتیجه آن بود که اعتماد عمومی به پروژه از همان ابتدا با تردید همراه شد. از اینترنت ملی تا شبکه ملی اطلاعات ایده اولیه در سال ۱۳۸۴ در وزارت ارتباطات با عناوینی مانند «اینترنت ملی» و «شبکه ملی اینترنت» مطرح شد؛ تعابیری که بیش از...